Archiwum czasopisma
Gospodarka Narodowa


Spis treści numeru 3/2018

Aleksandra Nowakowska - Od regionu do terytorium - reinterpretacja znaczenia przestrzeni w procesach rozwoju gospodarczego, streszczenie, artykuł

Katarzyna Czernek, Dagmara Wójcik, Paweł Marszałek - Zaufanie w gospodarce współdzielenia, streszczenie, artykuł

Agata Szymańska - Wpływ polityki fiskalnej na PKB w krajach Unii Europejskiej spoza strefy euro, streszczenie, artykuł

Fryderyk Mirota, Natalia Nehrebecka - Determinanty transakcyjnej rezerwy płynności w spółkach giełdowych w Polsce, streszczenie, artykuł

Agnieszka Baer-Nawrocka - Konwergencja i nierówności dobrobytu ekonomicznego gospodarstw domowych w krajach Unii Europejskiej, streszczenie, artykuł

Tamara Bińczak, Filip Kaczmarek, Jakub Rybacki - Determinants of E-Commerce Turnover in Europe: Consumer Protection Matters, streszczenie, artykuł





Aleksandra Nowakowska - Od regionu do terytorium - reinterpretacja znaczenia przestrzeni w procesach rozwoju gospodarczego

Celem artykułu jest analiza teoretyczna twierdzeń terytorialnego paradygmatu rozwoju. Artykuł opisuje kluczowe kategorie pojęciowe i konstrukcję logiczną tej koncepcji, by na tak określonej podbudowie przejść do pokazania różnic, w ujęciu komparatywnym pomiędzy tradycyjnym a terytorialnym rozumieniem przestrzeni i jej wpływu na procesy rozwoju gospodarczego. W dalszych rozważaniach dokonano interpretacji pojęć pokrewnych, takich jak kapitał terytorialny, terytorializacja procesów gospodarczego i polityki rozwoju.
Zastosowana metoda badawcza to krytyczna analiza literatury przedmiotu uzupełniona o analizę raportów i ekspertyz opracowywanych przez OECD oraz Komisję Europejską. W ostatnich dekadach nastąpiła daleko idąca reinterpretacja znaczenia przestrzeni w procesach rozwoju gospodarczego. Przestrzeń przestaje być utożsamiana ze statycznym miejscem lokalizacji i prostej kumulacji zasobów. Terytorium interpretowane jako dynamiczne w czasie i przestrzeni, miejsce tworzone przez interakcje i relacje sieciowe, posiadające własne instytucje nieformalne i zasoby specyficzne, umożliwiające osiągnięcie wyższego poziomu efektywności gospodarczej. Postrzegane jest jako dynamiczna forma organizacji redukująca niepewność i ryzyko, stanowiąca źródło tworzenia i kumulowania zasobów oraz transferu wiedzy, innowacji i umiejętności. Rozwój terytorialny prowadzi do powstania specyficznego układu relacji i kreatywnego sytemu społeczno-gospodarczego, zdolnego do dostosowania się do zmian i tworzenia nowych zasobów oraz możliwości rozwoju.

Słowa kluczowe: region, terytorium, kapitał terytorialny, zakorzenienie, polityka terytorialna
Kody JEL: R10, R58, D24, H70
Artykuł: PDF



Katarzyna Czernek, Dagmara Wójcik, Paweł Marszałek - Zaufanie w gospodarce współdzielenia

Jednym z ważniejszych, a jednocześnie najszerzej rozpowszechnionych przejawów postępu technologicznego i upowszechniania się warunków nowej gospodarki jest tzw. gospodarka współdzielenia (sharing economy). Można przez nią rozumieć model społeczno-gospodarczy, oparty na oddolnych inicjatywach indywidualnych osób (relacje P2P), które odnoszą się do nie w pełni wykorzystanych zasobów, bazując na współdzieleniu realizowanym poprzez platformy technologiczne, za opłatą lub bezpłatnie. Celem artykułu jest szczegółowa charakterystyka zaufania, stanowiącego fundament i niezbywalny element gospodarki współdzielenia. Przedstawiono definicje i cechy samej gospodarki współdzielenia, a następnie - pojęcie, funkcje, a także wybrane koncepcje oraz mechanizmy budowania zaufania. Dalej dokonano konceptualizacji pojęcia tzw. zaufania intermediacyjnego, charakterystycznego dla sharing economy, oraz opisano mechanizmy jego budowania. Poruszono także kwestię różnic między zaufaniem a wiarygodnością. Z rozważań wynika, że zaufanie intermediacyjne jest nieodłącznie związane z gospodarką współdzielenia.

Słowa kluczowe: gospodarka współdzielenia, nowa gospodarka, zaufanie, zaufanie intermediacyjne
Kody JEL: M13, O17, O33, Z32
Artykuł: PDF



Agata Szymańska - Wpływ polityki fiskalnej na PKB w krajach Unii Europejskiej spoza strefy euro

Celem artykułu jest zbadanie wpływu polityki fiskalnej na PKB w 6 krajach Europy Środkowo-Wschodniej spoza strefy euro (Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Polska, Rumunia, Węgry). Badanie przeprowadzono opierając się na strukturalnym modelu wektorowej autoregresji (SVAR) z identyfikacją szoków bazującą na podejściu zaproponowanym przez Blancharda i Perottiego [2002]. Analizy oparto na danych kwartalnych, przy czym, z uwagi na dostępność danych, w przypadku Polski i Chorwacji próba czasowa obejmowała okres 2002q1-2016q4, w przypadku Bułgarii i Czech - okres 2000q1-2016q4, w odniesieniu do Węgier - 1999q1-2016q4, zaś w przypadku Rumunii - 1996q1-2016q4.
Wyniki badania empirycznego wskazują na pozytywną reakcję PKB na strukturalny szok
wydatkowy w każdym z analizowanych krajów. Oszacowany dla wydatków mnożnik maksymalny nie przekraczał wartości 1 i kształtował się w granicach od 0,18 w Bułgarii do 0,76 w Polsce. W przypadku strukturalnego szoku w instrumencie dochodowym reakcja PKB w każdym kraju była początkowo ujemna, natomiast w całym horyzoncie, w którym analizowano funkcje reakcji na impuls (16 kwartałów), wystąpiły różnice między krajami.

Słowa kluczowe: polityka fiskalna, SVAR, szok strukturalny, mnożnik fiskalny
Kody JEL: C20, E62
Artykuł: PDF



Fryderyk Mirota, Natalia Nehrebecka - Determinanty transakcyjnej rezerwy płynności w spółkach giełdowych w Polsce

Celem artykułu jest omówienie podstawowych teorii dotyczących transakcyjnej rezerwy płynności, wskazanie i wyjaśnienie głównych różnic pomiędzy nimi oraz identyfikacja istotnych determinantów transakcyjnej rezerwy płynności, pozwalająca na rozstrzygnięcie, która z zaprezentowanych teorii lepiej wyjaśnia jej zmienność w przypadku spółek giełdowych w Polsce. Analizę przeprowadzono na podstawie niezbilansowanych danych panelowych zawierających informacje ze sprawozdań finansowych spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie w latach 1999-2015 oraz informacje o  otoczeniu makroekonomicznym. Przy szacowaniu parametrów modelu wykorzystano systemowy estymator uogólnionej metody momentów z odporną macierzą wariancji-kowariancji. Wykazano, że poziom utrzymywanych zasobów gotówkowych mają dodatni związek ze wskaźnikiem zadłużenia, wielkością przepływów pieniężnych, wielkością przedsiębiorstwa i wartością kapitału obrotowego. Ponadto zidentyfikowano istotny ujemny związek między faktem wypłacania przez spółkę dywidendy, a transakcyjną rezerwą płynności utrzymywaną przez rozważane przedsiębiorstwa. Wykazano również, że charakterystyki otoczenia makroekonomicznego istotnie wpływają na wielkość środków pieniężnych spółek, co potwierdziły przeprowadzone testy warunków skrajnych. Na podstawie wyników można wskazać na przewagę postulatów teorii hierarchii źródeł finansowania nad postulatami teorii substytucji, w odniesieniu do transakcyjnej rezerwy płynności utrzymywanej przez badaną grupę podmiotów.

Słowa kluczowe: transakcyjna rezerwa płynności, teoria substytucji, teoria hierarchii źródeł finansowania, teoria wolnych przepływów pieniężnych, spółki giełdowe
Kody JEL: G30, G32
Artykuł: PDF



Agnieszka Baer-Nawrocka - Konwergencja i nierówności dobrobytu ekonomicznego gospodarstw domowych w krajach Unii Europejskiej

Celem artykułu jest zbadanie, czy i w jakim tempie w latach 2003-2015 zmniejszaniu dysproporcji w poziomie PKB per capita pomiędzy państwami Unii Europejskiej odpowiadało ograniczanie zróżnicowania w zakresie dobrobytu ekonomicznego gospodarstw domowych mierzonego poziomem dochodów do dyspozycji skorygowanych brutto i wydatków konsumpcyjnych per capita. Identyfikacji zachodzących procesów zbieżności, zarówno na poziomie UE-28, jak i w podgrupach tworzonych przez państwa UE-15 i UE-13, dokonano opierając się na współczynnikach β i σ konwergencji. Uzyskane wyniki wskazują, że konwergencji PKB per capita pomiędzy państwami UE-28 towarzyszył proces zwiększania spójności w sferze dobrobytu ekonomicznego gospodarstw domowych. Jednocześnie stwierdzono, że tempo konwergencji dochodów do dyspozycji skorygowanych brutto i wydatków konsumpcyjnych gospodarstw domowych było większe niż tempo zbieżności PKB per capita. Zachodzące procesy były determinowane głównie dynamicznymi, pozytywnymi zmianami w państwach UE-13. Na podstawie skonstruowanych modeli konwergencji dla przyjętych zmiennych nie można było natomiast stwierdzić występowania zjawiska zbieżności w podokresie 2010-2015 - zarówno w skali całej UE, jak i w grupie nowych i starych państw członkowskich. Wynikało to między innymi z trudnej sytuacji gospodarczej, także sektora gospodarstw domowych w krajach Europy Południowej, zwłaszcza w Grecji.

Słowa kluczowe: konwergencja, gospodarstwa domowe, Unia Europejska
Kody JEL: E21, D12, F00
Artykuł: PDF



Tamara Bińczak, Filip Kaczmarek, Jakub Rybacki - Determinanty rozwoju e-commerce w Europie - ochrona konsumenta jest ważna!

Przez ostatnią dekadę tempo wzrostu gospodarki cyfrowej istotnie przekraczało postęp w tradycyjnych sektorach. Literatura ekonomiczna podkreśla pozytywny wpływ e-commerce na produktywność pracy, siłę nabywczą konsumentów i PKB. Zbiór badań opisujących politykę gospodarczą wspierającą handel internetowy jednak jest skromny. Konsekwencje zaniedbań widoczne są w Unii Europejskiej - kraje członkowskie zanotowały porażkę we wdrażaniu agendy cyfrowej z uwagi na małe obroty międzynarodowe w handlu internetowym oraz niskie uczestnictwo małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) w rynku cyfrowym. Celem badania jest ilościowa analiza czynników wspierających rozwój e-commerce na podstawie panelu gospodarek UE w latach 2010-2015. Autorzy wskazują istotną rolę inwestycji w infrastrukturę ICT oraz działań prowadzonych dla ochrony konsumenta.
Taki wniosek implikuje zasadność dostosowania przepisów związanych z bezpieczeństwem zakupów przez słabsze gospodarki do liderów. Autorzy odrzucili hipotezę wskazującą, że niesprzyjające czynniki geograficzne i demograficzne mogą permanentne spowolnić rozwój handlu elektronicznego. Badanie wskazuje również na niewielki związek czynników strukturalnych np. poziomu PKB per capita, wskaźników skolaryzacji czy umiejętności informatycznych z łącznym udział e-commerce w handlu detalicznym. Autorzy zidentyfikowali również strategię digitalizacji zaaplikowane przez rządy Irlandii i Czech jako najbardziej skuteczne w UE m.in. z uwagi na sukces wdrożenia handlu internetowego w sektorze MSP.

Słowa kluczowe: agenda cyfrowa, e-commerce, Komisja Europejska, tablica wyników dla konsumentów, model panelowy
Kody JEL: C23, F62, O52
Artykuł: PDF

Copyright © Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 1931-2018 ISSN 2300-5238