Archiwum czasopisma
Gospodarka Narodowa


Spis treści numeru 2/2018

Grzegorz W. Kołodko, Marta Postuła - Determinanty i implikacje poszerzania strefy euro. Kwestia polska, streszczenie, artykuł

Witold Małecki - Nowe uwarunkowania polityczne i ekonomiczne przystąpienia przez Polskę do strefy euro, streszczenie, artykuł

Andrzej T. Szablewski - Kolejny etap ewolucji koncepcji i praktyki regulacji ekonomicznej, streszczenie, artykuł

Janusz Jabłonowski - Implications of Transitory and Permanent Changes in Tax Rates for Poland, streszczenie, artykuł

Elżbieta Duliniec - Mechanizmy decyzyjne w  przedsiębiorstwach wcześnie umiędzynarodowionych, streszczenie, artykuł

Łukasz Brzezicki, Piotr Pietrzak - Efektywność i  skuteczność studiów doktoranckich w  publicznym szkolnictwie wyższym w  Polsce, streszczenie, artykuł

Szczepan Figiel, Jacek Michalak, Anna Rutkowska - Efektywność funkcjonowania urzędów wojewódzkich w Polsce w ujęciu nieparametrycznym, streszczenie, artykuł





Grzegorz W. Kołodko, Marta Postuła - Determinanty i implikacje poszerzania strefy euro. Kwestia polska

Abstrahując od Wielkiej Brytanii, która opuszcza Unię Europejską, wyłącznie Dania ma możliwość pozostawania poza obszarem wspólnej waluty europejskiej.
Wszystkie pozostałe państwa członkowskie, które dotychczas nie wprowadziły do obiegu euro, mają takie traktatowe prawo i obowiązek. Warunkiem przystąpienia do strefy euro jest spełnienie wszystkich pięciu nominalnych kryteriów konwergencji z Maastricht oraz zgodność ustawodawstwa krajowego z acquis communautaire, czyli porządkiem prawnym obowiązującym w Unii Europejskiej. Szczególne trudności sprawia pretendentom kryterium fiskalne dotyczące maksymalnie dopuszczalnego deficytu budżetowego. Gdy nie jest ono przestrzegane, Komisja Europejska wdraża procedurę nadmiernego deficytu (EDP).
Aktualnie procedura ta ma miejsce w przypadku Francji, Hiszpanii i Wielkiej Brytanii.
W roku 2015 EDP została zdjęta z Polski, ale nie ma pewności, czy pod koniec dekady nie będzie ponownie nałożona, ze względu na ryzyko ponownego przekroczenia deficytu sektora finansów publicznych w wysokości 3 proc. PKB. W latach 20. XXI wieku można oczekiwać przystąpienia do europejskiej unii walutowej wszystkich krajów, które wciąż jeszcze posługują się swoimi narodowymi walutami, łącznie z Danią, oraz poszerzania UE o nowe państwa członkowskie, które będą poszerzały także strefę euro. Choć nie ma w tej kwestii stuprocentowej pewności, to trzeba przyjąć, że euro przetrwa obecne trudności i wyjdzie z nich wzmocnione. W artykule Autorzy postawili pytanie, czy Polska w najbliższych latach powinna przystąpić do strefy euro, zdając sobie z jednej strony sprawę z jej niedoskonałości, z drugiej zaś widząc pozytywne względy ekonomiczne takiej decyzji. Do weryfikacji empirycznej przedstawionego problemu badawczego wykorzystano metodykę mieszaną - zarówno badań jakościowych, jak i wyniki badań ilościowych.

Słowa kluczowe: integracja, euro konwergencja, kryteria z Maastricht, procedura nadmiernego deficytu, dług publiczny
Kody JEL: E44, E63, F02, F45, G01, G18, P34, P52
Artykuł: PDF



Witold Małecki - Nowe uwarunkowania polityczne i ekonomiczne przystąpienia przez Polskę do strefy euro

Celem artykułu jest pokazanie, jak w ostatniej dekadzie zmieniły się uwarunkowania polityczne i ekonomiczne przystąpienia przez Polskę do strefy euro, i jakie z tych zmian należałoby wyciągnąć wnioski. Dla zrealizowania tego celu najpierw pokazano, jak niekorzystnie dla Polski zmieniła się w ostatnich latach sytuacja geopolityczna, i jakie z tego wynikają zagrożenia. Następnie omówiona została ewolucja poglądów ekonomistów na bilans korzyści i kosztów z przystąpienia do strefy euro i na celowość takiej akcesji, po czym poglądy te poddane zostały krytycznej ocenie. Sformułowano trzy wnioski. Po pierwsze, w zmienionej sytuacji politycznej polską racją stanu powinna być jak najlepsza kondycja Unii Europejskiej i znaczące w niej miejsce Polski. Tymczasem jest bardzo prawdopodobne, iż celu tego nie da się zrealizować bez przystąpienia przez Polskę do strefy euro. Po drugie, wbrew rozpowszechnionym w ostatnich latach poglądom, taka akcesja nie musi wiązać się z bardzo znacznym ryzykiem kryzysu gospodarczego i długotrwałej stagnacji. Nowe badania pokazują, że poważne problemy części krajów strefy euro wynikały w większym stopniu z błędów popełnionych w polityce tych krajów niż z instytucjonalnych defektów samej strefy euro. Analiza tych błędów i podjęcie w konsekwencji odpowiednich działań pozwoli w bardzo dużym stopniu ograniczyć ryzyko ekonomiczne związane z akcesją. Po trzecie, omawiana w artykule problematyka ma tak fundamentalne znaczenie dla przyszłości Polski, iż należy ją podnosić, nawet jeśli obecni decydenci polityczni w Polsce nie chcą nawet o niej słyszeć.

Słowa kluczowe: Unia Europejska, strefa euro, polityka walutowa, polityka pieniężna
Kody JEL: E52, E58, F36, F45
Artykuł: PDF



Andrzej T. Szablewski - Kolejny etap ewolucji koncepcji i praktyki regulacji ekonomicznej

Przedmiotem analizy są zachodzące w ostatnich latach głębokie zmiany w podejściu do teoretycznej koncepcji i praktyki regulacji ekonomicznej, które uzasadniają pogląd, że wchodzi ona w kolejny etap ewolucji. W pierwszej części artykułu celem analizy jest teoretyczny aspekt tej ewolucji, której istota sprowadza się do stopniowego odchodzenia od koncepcji regulacji jako substytutu rynku na rzecz koncepcji regulacji tworzącej warunki quasi rynku. U podstaw pierwszej koncepcji leży - ignorujące istnienie asymetrii informacji - założenie, że regulator ma zdolność do odgadywania wyników działania konkurencyjnego rynku. Z kolei koncepcja quasi rynku nakłada na regulatora zadanie pobudzania rynkowych zachowań przedsiębiorstw regulowanych i ich odbiorców. Taki wymóg spełnia do niedawna praktycznie nieznane poza USA i Kanadą rozwiązanie regulacyjne, określane jako negocjowane porozumienia, które już próbuje się w zmodyfikowanych formach implementować, zwłaszcza w Wielkiej Brytanii i Australii. Stąd też w dalszej części artykułu przedstawiono, potwierdzone przez praktykę amerykańską i kanadyjską, walory regulacji bodźcowej, a także wysuwane wobec tego rozwiązania wątpliwości. Te ostatnie wynikają w dużej mierze z obaw, czy rozwiązanie to można skutecznie implementować w innych niż amerykańskie realiach regulacyjnych. W końcowej części sformułowano dwie uwagi, z których pierwsza dotyczy perspektyw dalszej ewolucji regulacji ekonomicznej, druga zaś kwestii zasadności potrzeby implementacji koncepcji regulacji negocjacyjnej w krajowym sektorze ciepłownictwa systemowego.

Słowa kluczowe: asymetria informacji, regulacja stopy zwrotu, regulacja bodźcowa, regulacja negocjacyjna
Kody JEL: L51, L94, L95, Q48
Artykuł: PDF



Janusz Jabłonowski - Konsekwencje przejściowych i trwałych zmian stawek podatkowych w Polsce

Artykuł zawiera symulacje dwóch scenariuszy dla 1) przejściowego, 2) trwałego podniesienia podatków nałożonych na pracę, kapitał i konsumpcję, bilansowane, odpowiednio przejściowym lub trwałym, wzrostem konsumpcji rządowej. Obliczenia modelowe opierają się na neoklasycznym modelu ze wzrostem 1) semi-endogenicznym i 2) egzogenicznym dla gospodarki zamkniętej. Wersja rozszerzona modelu obejmuje wpływ konkurencji monopolistycznej. Gospodarstwa domowe w tym modelu czerpią bezpośrednią użyteczność z połączonej konsumpcji prywatnej i rządowej, zaś cały model dopasowany jest do danych dla Polski. Semi-endogeniczny czynnik wzrostu wynika z inwestycji części czasu pracy w dokształcanie w sektorze przedsiębiorstw. Wyniki dla przejściowego wzrostu konsumpcji rządowej potwierdzają, obserwowany w danych dla innych krajów, tymczasowy wzrost konsumpcji gospodarstw domowych, jednak nie w wersji z konkurencją monopolistyczną. Natomiast trwałe podniesienie stawek podatkowych w stronę szczytu krzywej Laffera dla sumy podatków pozytywnie wpłynęłoby na wielkość dochodów podatkowych, jednak ze znaczącym trwałym zmniejszeniem pozostałych kluczowych agregatów gospodarczych, np. produktu, konsumpcji czy inwestycji. Kształt krzywych Laffera istotnie różni się dla wersji z konkurencją monopolistyczną. Wyniki zawierają również estymacje efektywnych stawek podatkowych oraz wewnętrznych stóp zwrotu z inwestycji w wykształcenie wyższe i dokształcanie ustawiczne.

Słowa kluczowe: krzywa Laffera, wydatki rządowe, podatki zniekształcające, konkurencja monopolistyczna, kapitał ludzki, efekt przyciągania
Kody JEL: E32, E62, H20, H21, H52, H60, J24
Artykuł: PDF



Elżbieta Duliniec - Mechanizmy decyzyjne w  przedsiębiorstwach wcześnie umiędzynarodowionych

Teoretyczno-przeglądowym celem artykułu jest wszechstronna charakterystyka dwóch mechanizmów decyzyjnych w przedsiębiorstwach, tj. efektuacji (wynikowości) i przyczynowości (kauzatywności). W związku z tym, że nie były one do tej pory szerzej prezentowane w polskim piśmiennictwie, przedstawiono szczegółową analizę różnych ich aspektów, w tym zwłaszcza w kontekście wczesnej internacjonalizacji przedsiębiorstw.
W artykule uwzględniono obszerną, najnowszą literaturę przedmiotu. Przedstawiono także szereg poglądów krytycznych wobec koncepcji efektuacji i przyczynowości. Drugim - aplikacyjnym - celem artykułu jest prezentacja obecnego stanu badań nad tymi mechanizmami decyzyjnymi. Przedstawiono przykłady instrumentów badawczych, stosowanych zarówno w badaniach jakościowych, jak i ilościowych. W artykule zastosowano metodę krytycznego przeglądu literatury światowej dotyczącej przedmiotu analizy, zarówno o charakterze teoretycznym, jak i praktycznym, w tym pozycji opisujących szereg instrumentów i wyników badań w tym zakresie. Efektem przeprowadzonych prac było: uporządkowanie terminologii, identyfikacja głównych elementów koncepcji efektuacji i przyczynowości, podsumowanie związków tych koncepcji z wczesnym (i późniejszym) umiędzynarodowieniem przedsiębiorstw. Ponadto jednym w wyników było wskazanie możliwych kierunków dalszych badań w tym zakresie, także odnośnie do polskich przedsiębiorstw działających na rynkach zagranicznych, zwłaszcza przedsiębiorstw wcześnie umiędzynarodowionych.
Wnioski wynikające z artykułu pozwalają stwierdzić istnienie nadal znacznego potencjału badawczego w omawianym zakresie, zarówno jeśli chodzi o same podstawy teoretyczne tych koncepcji, jak i ich powiązania z internacjonalizacją przedsiębiorstw.

Słowa kluczowe: efektuacja, przyczynowość, mechanizmy decyzyjne, umiędzynarodowienie przedsiębiorstw, przedsiębiorstwa wcześnie umiędzynarodowione, badania efektuacji i przyczynowości
Kody JEL: F23, D22
Artykuł: PDF



Łukasz Brzezicki, Piotr Pietrzak - Efektywność i  skuteczność studiów doktoranckich w  publicznym szkolnictwie wyższym w  Polsce

W artykule podjęto próbę oszacowania efektywności studiów doktoranckich w 58 publicznych szkołach wyższych w latach 2010–2015 za pomocą modelu hybrydowego (łączącego podejście radialne i nieradialne) należącego do nieparametrycznej metody DEA. Dokonano również oceny skuteczności bezpośredniej (od rozpoczęcia studiów do uzyskania stopnia naukowego doktora) i pośredniej (od rozpoczęcia studiów do wszczęcia przewodu doktorskiego) studiów doktoranckich. Zarówno w przypadku pomiaru efektywności, jak i skuteczności zastosowano dwa modele empiryczne różniące się okresem badawczym. W pierwszym modelu empirycznym oszacowano efektywność i skuteczność studiów w nominalnym czasie ich trwania (4 lata), zaś w drugim wydłużono okres badawczy o jeden rok. Wyniki badań wskazały, że tylko cztery uczelnie okazały się efektywnymi w pierwszym modelu i pięć w drugim, natomiast żadna nie była w pełni skuteczna. Prawdopodobnie na większy poziom efektywności wpływa duża konkurencja między uczelniami w największych aglomeracjach miejskich. Natomiast skuteczność studiów doktoranckich jest w pewien sposób skorelowana z grupą, do której należy dana szkoła wyższa (uczelnia techniczna, pedagogiczna itp.). Wydłużenie o rok okresu badawczego wpływa w większym stopniu na poziom skuteczności niż efektywności studiów doktoranckich.

Słowa kluczowe: szkolnictwo wyższe, studia doktoranckie, efektywność, skuteczność, DEA
Kody JEL: I21, I22, I23, C14
Artykuł: PDF



Szczepan Figiel, Jacek Michalak, Anna Rutkowska - Efektywność funkcjonowania urzędów wojewódzkich w Polsce w ujęciu nieparametrycznym

Niniejszy artykuł, dotyczący szeroko pojętej problematyki efektywności funkcjonowania administracji publicznej, ma na celu zaprezentowanie wyników badań własnych, których przedmiotem była efektywność funkcjonowania urzędów wojewódzkich w Polsce w latach 2008–2012. Przeprowadzone badania posłużyły do określenia stopnia zróżnicowania efektywności funkcjonowania tych urzędów oraz wskazania potencjalnych przyczyn leżących u podstaw tego zjawiska. Pomiaru efektywności funkcjonowania urzędów wojewódzkich dokonano w ujęciu nieparametrycznym przy wykorzystaniu metody DEA. Stwierdzono, że pod względem efektywności funkcjonowania badane urzędy cechuje duże zróżnicowanie. Na podstawie zidentyfikowanych różnic w poziomie efektywności sporządzono także ranking tych urzędów. Wyniki badań wskazują na wyraźne występowanie efektu skali działania urzędów wojewódzkich, co w praktyce oznacza, że niektóre z nich obsługują zbyt małą liczbę ludności i podmiotów gospodarczych w stosunku do zaangażowanych zasobów i ponoszonych nakładów. W toku przeprowadzonych badań określono również poziom kosztów jednostkowych realizacji wybranych usług administracyjnych, a także relacje liczby pracowników urzędów do liczby analizowanych usług. Wnioski płynące z przeprowadzonych badań stanowiły podstawę do sformułowania rekomendacji dotyczących podjęcia niezbędnych działań służących poprawie efektywności funkcjonowania urzędów wojewódzkich.

Słowa kluczowe: administracja publiczna, efektywność, metoda DEA
Kody JEL: H70, H83
Artykuł: PDF

Copyright © Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 1931-2018 ISSN 2300-5238