Archiwum czasopisma
Gospodarka Narodowa


Spis treści numeru 3/2017

Janina Godłów-Legiędź - Zasada rządów prawa i przemiany ustrojowe w  Polsce, streszczenie, artykuł

Eugeniusz Kwiatkowski, Przemysław Włodarczyk - Employment Protection Legislation and Its Impact on the Elasticity of Employment in OECD Countries, streszczenie, artykuł

Dorota Ciołek - Oszacowanie wartości produktu krajowego brutto w  polskich powiatach, streszczenie, artykuł

Katarzyna Szarzec, Wanda Nowara, Mirosława Żurek - Forma własności a wyniki ekonomiczne największych przedsiębiorstw krajów Europy Środkowo-Wschodniej, streszczenie, artykuł

Michał Brzozowski, Grzegorz Tchorek - Exchange Rate Risk as an Obstacle to Export Activity, streszczenie, artykuł





Janina Godłów-Legiędź - Zasada rządów prawa i przemiany ustrojowe w  Polsce

Artykuł ma dwa cele: pogłębienie rozumienia relacji między zasadą rządów prawa i demokracją oraz próbę wyjaśnienia przyczyn kryzysu rządów prawa w Polsce.
Napisany został na podstawie badania literatury źródłowej i literatury przedmiotu. W artykule przyjęto interdyscyplinarną perspektywę ekonomii instytucjonalnej. Prezentacja koncepcji rządów prawa ujawnia, że nie ma jednej niebudzącej wątpliwości interpretacji tej zasady. Trudności wynikają z braku jednolitej interpretacji wolności i sprawiedliwości. W ślad za negatywną koncepcją wolności idzie koncepcja rządów prawa, w której akcentuje się konieczność ograniczenia władzy, wagę procedur prawnych i sprawiedliwości formalnej, czyli równego traktowania wszystkich obywateli. Przekonanie o konieczności urzeczywistniania przez państwo sprawiedliwości społecznej prowadzi do rozszerzenia interpretacji rule of law w duchu wolności pozytywnej. Skłonność do interpretacji rule of law w duchu pozytywnej koncepcji wolności jest ważnym źródłem kryzysu rządów prawa w Polsce. Syntetyczne spojrzenie na bieg wydarzeń i spory w Polsce pokazują, że wśród różnych przyczyn kryzysu rządów prawa w Polsce można wskazać także specyfikę sytuacji transformacji, konfrontacyjny styl dyskursu politycznego i proces pomieszania rządzenia ze stanowieniem prawa. W takiej sytuacji podważanie instytucji Trybunału Konstytucyjnego nie jest drogą do uzdrowienia sytuacji, lecz może pogłębiać proces inflacji prawa i oddalać społeczeństwo od drogi reformy opartej na stopniowym doskonaleniu prawa.

Słowa kluczowe: rządy prawa, transformacja ustrojowa, demokracja, liberalizm
Kody JEL: B10, K10, P20
Artykuł: PDF



Eugeniusz Kwiatkowski, Przemysław Włodarczyk - Znaczenie prawnej ochrony zatrudnienia dla elastyczności zatrudnienia w krajach OECD

Celem artykułu jest analiza wpływu prawnej ochrony zatrudnienia (p.o.z.) na elastyczność zatrudnienia względem PKB. W artykule zaprezentowano znaczenie, zakres i tendencje zmian obserwowanych w ochronie zatrudnienia, określono mechanizmy jej wpływu na sytuację panującą na rynku pracy oraz dokonano ich weryfikacji opierając się na danych dla 23 krajów członkowskich OECD w latach 2002-2014.
W krótkim okresie należy oczekiwać istnienia nieliniowej (U-kształtnej) zależności pomiędzy poziomem ochrony zatrudnienia a jego elastycznością względem zmian PKB. W długim okresie p.o.z. staje się natomiast neutralna dla zmienności zatrudnienia w związku z tym, że elastyczne płace umożliwiają pracodawcom łatwiejsze dostosowanie się do sytuacji panującej na rynku pracy.
Przeprowadzone testy panelowej kointegracji pozwoliły na potwierdzenie hipotezy o długookresowej neutralności prawnej ochrony zatrudnienia. Hipoteza dotycząca wpływu p.o.z. na charakter krótkookresowych dostosowań kategorii rynku pracy została potwierdzona jedynie dla okresu światowego kryzysu gospodarczego.

Słowa kluczowe: Employment Protection Legislation, employment elasticity, U-shaped relationship, Panel ECM
Kody JEL: J23
Artykuł: PDF



Dorota Ciołek - Oszacowanie wartości produktu krajowego brutto w  polskich powiatach

Analizy empiryczne, przede wszystkim wzrostu gospodarczego, ale i innych procesów ekonomicznych, prowadzone są często przy wykorzystaniu produktu krajowego brutto (PKB). Jednak w badaniach na poziomie regionalnym, gdzie dla Polski jednostkami mogą być powiaty, które w najlepszy sposób odzwierciedlają obszary funkcjonalne, musimy się zmierzyć z brakiem oficjalnych danych o PKB. Głównym celem artykułu było zaproponowanie optymalnej metody oszacowania PKB w powiatach. Zaprezentowano wyniki uzyskane za pomocą trzech alternatywnych podejść, które polegały na rozszacowaniu PKB z poziomu podregionów na poziom powiatów, przy wykorzystaniu różnych zbiorów zmiennych skojarzonych. Przeprowadzono walidację tych metod, porównując rezultaty uzyskane dla wyższego poziomu agregacji. Okazało się, że najlepszą metodą dezagregacji PKB było zastosowanie udziałów przychodów podatkowych gmin z podatku PIT i z podatku rolnego. Oszacowane wartości PKB w powiatach w latach 2003–2013 posłużyły do oceny tempa wzrostu gospodarczego zarówno w całym okresie, jak i w latach przed ogólnoświatowym kryzysem gospodarczym oraz po rozpoczęciu kryzysu. Ponadto zbadano również przestrzenną koncentrację i przestrzenną autokorelację PKB per capita w roku 2013. Uzyskane wyniki poddano wstępnej interpretacji w kontekście modeli nowej geografii ekonomicznej (NEG). Szeregi czasowe PKB w powiatach zarówno w cenach stałych, jak i cenach bieżących wygenerowane w rezultacie zaprezentowanego badania, mogą być wykorzystane w innych analizach.

Słowa kluczowe: szacowanie PKB, regionalny wzrost gospodarczy, zróżnicowanie PKB, autokorelacja przestrzenna
Kody JEL: E01, R11, R12
Artykuł: PDF



Katarzyna Szarzec, Wanda Nowara, Mirosława Żurek - Forma własności a wyniki ekonomiczne największych przedsiębiorstw krajów Europy Środkowo-Wschodniej

Celem artykułu jest określenie zakresu własności państwowej i porównanie wyników ekonomicznych 500 największych przedsiębiorstw niefinansowych z 12 krajów Europy Środkowo-Wschodniej znajdujących się na liście „Coface - CEE Top 500” w 2014 r.
Stawiane jest pytanie, jaki jest związek pomiędzy formą własności a osiąganymi przez przedsiębiorstwa wynikami ekonomicznymi. Wśród 500 analizowanych przedsiębiorstw ustalono, że w przypadku 70 przedsiębiorstw państwo jest właścicielem większościowym lub mniejszościowym, ale sprawującym kontrolę nadzorczą. Najwięcej przedsiębiorstw państwowych pochodzi z Polski (24) i Słowacji (9). Przedsiębiorstwa te dominują w sektorach sieciowych. W celu wykazania zależności pomiędzy formą własności przedsiębiorstwa a osiąganymi przez nie wynikami obliczono współczynniki korelacji liniowej Pearsona, statystyki testu t dla dwóch prób niezależnych i wartości testu Kołmogorowa-Smirnova porównującego strukturę w dwóch grupach podmiotów. Wykazano statystycznie istotne różnice w wysokości osiąganych przez przedsiębiorstwa wskaźnikach finansowych w zależności od formy własności. Zgodnie z uzyskanymi wynikami przedsiębiorstwa państwowe charakteryzują się m.in. wyższym wskaźnikiem zyskowności brutto przychodów operacyjnych, wyższym poziomem majątku trwałego zaś niższym poziomem wskaźnika obrotu kapitału netto czy przychodów w stosunku do firm sektora prywatnego.

Słowa kluczowe: forma własności, przedsiębiorstwa państwowe, kraje Europy Środkowo-Wschodniej, wyniki ekonomiczne
Kody JEL: G32, L25, L33
Artykuł: PDF



Michał Brzozowski, Grzegorz Tchorek - Ryzyko kursowe jako przeszkoda w działalności eksportowej. Wnioski z Polski

Głównym celem artykułu jest określenie czynników determinujących podatność polskich firm przemysłu przetwórczego na ryzyko kursowe. W celu weryfikacji przyjętych założeń korzystamy z unikalnej bazy danych przedsiębiorstw do oceny wewnętrznych i zewnętrznych czynników wpływających na postrzegane ryzyko kursowe. Nasze obserwacje potwierdzają znaczenie ryzyka kursowego jako jednej z przeszkód w przypadku rozpoczynania i prowadzenia działalności eksportowej, a także jej rozszerzania na nowe rynki.
Firmy doświadczające trudności w dostępie do finansowania, korzystające z finansowania za granicą, firmy, które doświadczają dewaluacji kursu negatywnie wpływającego na ich bilans finansowy, firmy innowacyjne i te, które importują, w większym stopniu odczuwają ryzyko kursowe. Jednocześnie firmy mające zagranicznego udziałowca, firmy z większym udziałem należności nominowanych w euro, fakturujące eksport w złotych, firmy konkurujące jakością produktu oraz poprzez kanały dystrybucji oraz te, które rozważają rozszerzenie działalności po wprowadzeniu euro, nie są tak wrażliwe na ryzyko wahań kursu.
Podkreślając znaczenie ryzyka kursowego jako istotnego kosztu w działalności eksportowej przedsiębiorstw, formułujemy sugestie związane z zarządzaniem ryzykiem kursowym na poziomie mikro i makroekonomicznym.

Słowa kluczowe: kurs walutowy, ryzyko kursowe, eksport
Kody JEL: F31, F18, F14
Artykuł: PDF

Copyright © Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 1931-2017 ISSN 2300-5238