Archiwum czasopisma
Gospodarka Narodowa


Spis treści numeru 6/2016

Andrzej Wojtyna - Kontrowersje teoretyczne wokół koncepcji pułapki średniego poziomu rozwoju, streszczenie, artykuł

Tomasz Tokarski, Anna Zachorowska-Mazurkiewicz - Kłopoty z  marginalną teorią podziału Clarka, streszczenie, artykuł

Agata Wieczorek - Determinanty wynagrodzeń członków rad nadzorczych w bankach notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie, streszczenie, artykuł

Danuta Kopycińska, Radosław Wiśniewski - Wynagrodzenia menedżerów a cele ekonomiczne spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie, streszczenie, artykuł

Grażyna Bukowska, Joanna Siwińska - Czy konkurencja determinuje wielkość inwestycji gmin miejskich w  Polsce?, streszczenie, artykuł

Tomasz Legiędź - Transformacja ekonomiczna i polityczna na Tajwanie, streszczenie, artykuł


Z EKONOMII ŚWIATOWEJ

Rachel E. Kranton - Ekonomia tożsamości w 2016 roku: skąd biorą się podziały i normy społeczne?, artykuł

Jeffrey D. Sachs - Ku systemowej regulacji migracji międzynarodowych, artykuł

Timothy J. Hatton - Uchodźcy, azylanci i  polityka krajów OECD, artykuł


RECENZJE

Marian Zalesko - Humanistyczna perspektywa ekonomii

Recenzja książki: Magdalena Szyszko, Oczekiwania inflacyjne w  polityce pieniężnej. Zarządzanie z wykorzystaniem prognoz inflacji, Difin, Warszawa 2016, s. 179 - rec. Marek Lubiński

Recenzja książki: Aleksandra Parteka, Dywersyfikacja handlu zagranicznego a rozwój gospodarczy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2015, s. 214 - rec. Andrzej Cieślik


Spis publikacji w 2016 r.

Lista recenzentów



Andrzej Wojtyna - Kontrowersje teoretyczne wokół koncepcji pułapki średniego poziomu rozwoju

Celem artykułu, który ma charakter przeglądowy, jest próba pokazania, czy i w jakim stopniu koncepcja pułapki średniego poziomu rozwoju rzuca rzeczywiście nowe światło na skomplikowane uwarunkowania wzrostu gospodarczego, a w jakim jest jedynie sposobem przedstawienia pod nową, bardziej atrakcyjną nazwą problemu, który jest przedmiotem analiz podejmowanych przez inne, prowadzone równolegle nurty badań.
Omówione w artykule kontrowersje dotyczące zarówno samej istoty koncepcji pułapki średniego poziomu rozwoju, jak i jej związków z niektórymi ważnymi kierunkami badań nad wzrostem gospodarczym pozwoliły na sformułowanie trzech głównych wniosków: a) Mimo intrygującej nazwy, hipotezę „pułapki” trudno uznać za odrębny przedmiot badań, który wykracza poza tradycyjny obszar zainteresowań teorii wzrostu i rozwoju gospodarczego. Obecny kryzys światowy spowodował, że pojęcie “pułapki” nabrało bardziej uniwersalnego charakteru. Utraciło ono swoją wyrazistość i tym samym zmniejszyła się jego przydatność w analizowaniu dylematów specyficznych dla krajów na średnim poziomie rozwoju; b) Poprzez silne akcentowanie konieczności przejścia od modelu wzrostu opartego na niskich kosztach pracy do modelu opartego na generowaniu krajowych innowacji, hipoteza „pułapki” osłabia siłą rzeczy zainteresowanie innymi grupami czynników (jakością instytucji, optymalnym zakresem roli państwa i otwartości gospodarki, stopniem upolitycznienia procesów ekonomicznych, stabilnością makroekonomiczną i finansową), od interakcji których zależy stopniowe budowanie przez przedsiębiorstwa przewag konkurencyjnych; c) Postrzeganie ryzyka znalezienia się kraju w pułapce średniego poziomu rozwoju pozostaje w ścisłym związku ze zmianami zachodzącymi w sytuacji dochodowej poszczególnych grup społecznych. Rosnąca polaryzacja dochodów oznacza, że pewne grupy społeczne odnotowują dosyć długotrwałą stagnację płac realnych, co może skłaniać je do utożsamiania własnej “pułapki” dochodowej z “pułapką” odnoszącą się do całej gospodarki.

Słowa kluczowe: pułapka średniego poziomu rozwoju, wzrost i rozwój gospodarczy, innowacje i zmiana technologiczna
Kody JEL: F43, F63, O11, O33
Artykuł: PDF



Tomasz Tokarski, Anna Zachorowska-Mazurkiewicz - Kłopoty z  marginalną teorią podziału Clarka

Artykuł ma na celu wykazanie fałszywości współcześnie wykorzystywanej postaci marginalnej teorii podziału. Teoria ta pierwotnie opracowana została przez Johna Batesa Clarka, pierwszego wybitnego ekonomistę amerykańskiego. Jednak jej współczesna postać - wykorzystywana między innymi w modelach makroekonomicznych, w tym modelach DSGE - odbiega od swojego pierwowzoru. W pierwszej części artykułu skupiono się więc na prześledzeniu historii teorii podziału od czasu jej sformułowania przez Clarka, do czasów współczesnych. Następnie, w części drugiej, przedstawiono dowód na fałszywość współcześnie wykorzystywanej postaci teorii podziału, ilustrując go przykładami z wykorzystaniem danych z Włoch i Polski.

Słowa kluczowe: marginalna teoria podziału, John Bates Clark, modele ekonomiczne
Kody JEL: B13, B23, B41
Artykuł: PDF



Agata Wieczorek - Determinanty wynagrodzeń członków rad nadzorczych w bankach notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie

Celem artykułu jest identyfikacja czynników determinujących wynagrodzenie osób w radach nadzorczych banków notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Badanie czynników determinujących poziom wynagrodzenia członków rad nadzorczych zostało przeprowadzone na próbie panelowej obejmującej 1034 obserwacje.
Dla potrzeb badania wykorzystano model ekonometryczny zawierający trzy grupy zmiennych objaśniających, reprezentujących standardy nadzoru korporacyjnego, indywidualne cechy osób nadzorujących oraz wyniki i uwarunkowania ekonomiczne. Badanie wykazało, że wśród zmiennych nadzoru korporacyjnego mających istotny wpływ na poziom wynagrodzenia członków rad nadzorczych była liczba komitetów, w jakich członkowie zasiadają, pakiet akcji w rękach zarówno akcjonariusza strategicznego, jak i samych członków rad nadzorczych. Indywidualne cechy kierownictwa okazały się istotne przy ustalaniu poziomu wynagrodzeń członków rad nadzorczych. Zajmowane stanowisko a także pełniona funkcja były dodatnio skorelowane z poziomem wynagrodzenia. Również staż pracy na stanowisku członka rady nadzorczej w danym banku wpływał pozytywnie na wynagrodzenie. Przeprowadzona analiza wykazała, że wyniki i uwarunkowania ekonomiczne są czynnikami branymi pod uwagę przy określaniu poziomu wynagrodzenia. Wielkość banku, mierzona za pomocą wartości aktywów, jest dodatnio skorelowana z poziomem wynagrodzenia.
Stopa zwrotu z aktywów, zarówno z okresu bieżącego, jak i z okresu wcześniejszego oraz wskaźnik zadłużenia, okazały się statystycznie istotne.

Słowa kluczowe: wynagrodzenie, rada nadzorcza, nadzór korporacyjny, banki
Kody JEL: G21, G34, M52, O16
Artykuł: PDF



Danuta Kopycińska, Radosław Wiśniewski - Wynagrodzenia menedżerów a cele ekonomiczne spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie

Celem artykułu jest empiryczna weryfikacja zależności między wynagrodzeniem poszczególnych menedżerów a celami ekonomicznymi spółek giełdowych, ze szczególnym uwzględnieniem celów strategicznych. Grupę badawczą stanowiły spółki notowane od co najmniej siedmiu lat na GPW w Warszawie, w których przynajmniej jedna osoba z zarządu pełniła swoją funkcję w całym badanym okresie. W literaturze fachowej nie są prezentowane wyniki badań uwzględniające powyższe kryteria. Do weryfikacji zależności zastosowano współczynnik korelacji liniowej Pearsona a okresem badawczym były lata 2005–2011, co zapewniło uwzględnienie strategicznej perspektywy zarządzania, pozwalającej na uwidocznienie wpływu danego zarządzającego na wyniki ekonomiczne spółki. Przyjęcie 2005 roku za początek okresu badawczego wynikało z obowiązujących od tego roku przepisów o przedstawianiu w rocznym sprawozdaniu finansowym spółek informacji o wartości wynagrodzeń poszczególnych członków zarządu. Natomiast przyjęcie 2011 roku za koniec okresu badawczego wynikało ze znacznej rotacji w zarządach spółek w kolejnych latach, co w istotny sposób ograniczało wielkość badanej próby. Spośród spółek giełdowych notowanych na GPW w Warszawie na dzień 31 grudnia 2011 roku - ustalone do badań kryteria spełniło około 14% spółek i około 6% ogółu menedżerów. Wyniki badań wykazały, że w około 88% badanych spółek i u około 90% badanych menedżerów nie było pozytywnej i istotnej statystycznie zależności między wynagrodzeniem poszczególnych menedżerów a celami strategicznymi spółek. Podobne wyniki uzyskano także z analizy zależności wynagrodzeń menedżerów z tzw. pozostałymi celami ekonomicznymi spółek.
W tym wypadku, brak pozytywnego i istotnego statystycznie związku miedzy omawianymi zmiennymi wystąpił w ponad 93% spółek i u około 90% badanych menedżerów.

Słowa kluczowe: spółki giełdowe, kadra zarządzająca, wynagrodzenia, cele ekonomiczne
Kody JEL: H54, M12, J31, D21
Artykuł: PDF



Grażyna Bukowska, Joanna Siwińska - Czy konkurencja determinuje wielkość inwestycji gmin miejskich w  Polsce?

Celem artykułu jest identyfikacja determinant inwestycji, ze szczególnym uwzględnieniem zmiennych dotyczących poziomu konkurencji politycznej oraz zmiennych mierzących samodzielność dochodową samorządów, która traktowana jest jako przybliżenie siły konkurencji pomiędzy ośrodkami lokalnymi, na podstawie danych z 304 gmin miejskich w Polsce z lat 2002-2014. W badaniu udowodniono istotną ujemną zależność między inwestycjami per capita (udział inwestycji w wydatkach ogółem) i poziomem politycznej konkurencji mierzonej indeksem Herfindahla-Hirschmann (HHI). Wzrost politycznej koncentracji (czyli mniejsza konkurencja) sprzyjał wzrostowi inwestycji publicznych na mieszkańca. Ponadto wykazano, że inwestycje są zależne od poziomu decentralizacji fiskalnej. Wyniki sugerują, że wzrost decentralizacji zwiększa udział środków publicznych przeznaczonych na inwestycje.

Słowa kluczowe: konkurencja polityczna, wydatki inwestycyjne, autonomia finansowa, samorząd lokalny
Kody JEL: H54, H71, H72, H77, C23
Artykuł: PDF



Tomasz Legiędź - Transformacja ekonomiczna i polityczna na Tajwanie

Głównym celem artykułu jest poszukiwanie wyjaśnienia, w  jaki sposób na Tajwanie udało się stworzyć sprzyjający rozwojowi gospodarczemu ład instytucjonalny.
W artykule zanalizowano proces przemian instytucjonalnych na Tajwanie za pomocą koncepcji teoretycznej D.C. Northa, J.J. Wallisa, S.B. Webb oraz B.R. Weingasta. Dokonana analiza umożliwiła pozytywną weryfikacje hipotezy badawczej, że istotnym czynnikiem determinującym politykę gospodarczą Tajwanu było zagrożenie ze strony Chińskiej Republiki Ludowej. Zagrożenie wywierało ciągłą presję na elity, dlatego były one zmuszone kooperować, a ich działanie stało się w większym stopniu przewidywalne. Właśnie dlatego autorytarny rząd na Tajwanie był w stanie stworzyć instytucjonalne fundamenty korzystne dla rozwoju gospodarczego, a korzyści płynące z szybkiego tempa wzrostu gospodarczego trafiały w miarę równomiernie do całego społeczeństwa. Nietypowe warunki, w jakich przeprowadzano reformy polityczne i gospodarcze na Tajwanie sprawiają, że udane skopiowanie modelu rozwojowego Tajwanu w innych krajach, zarówno słabo, jak i średnio rozwiniętych wydaje się mało prawdopodobne.

Słowa kluczowe: Tajwan, rozwój gospodarczy, nowa ekonomia instytucjonalna, ład społeczny
Kody JEL: B52, O10, O53
Artykuł: PDF

Copyright © Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 1931-2017 ISSN 2300-5238