Archiwum czasopisma
Gospodarka Narodowa


Spis treści numeru 3/2012

Aleksandra Duliniec - Koszt kapitału w  teorii i  praktyce przedsiębiorstw, streszczenie, artykuł

Tomasz Kuszewski, Agata Sielska - Efektywność sektora rolnego w  województwach przed i  po akcesji Polski do Unii Europejskiej, streszczenie, artykuł

Marta Kightley - Stosunki gospodarcze pomiędzy Republiką Korei a  Koreańską Republiką Ludowo-Demokratyczną, streszczenie, artykuł

Ewa Gruszewska - Transformacja instytucji nieformalnych w  Polsce, streszczenie, artykuł

Barbara Zbroińska - Skarbowość w ujęciu instytucjonalnej teorii kontraktów, streszczenie, artykuł


RECENZJE

Recenzja książki: Polityka pieniężna, redakcja naukowa Andrzej Sławiński, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 262 - rec. Marek Lubiński

Recenzja książki: Wejście Polski do strefy euro a  międzynarodowa konkurencyjność i internacjonalizacja polskich przedsiębiorstw, redakcja naukowa Marian Gorynia, Barbara Jankowska, Difin, Warszawa 2011, s. 277 - rec. Janusz Świerkocki





Aleksandra Duliniec - Koszt kapitału w  teorii i  praktyce przedsiębiorstw

W artykule przedstawiono pojęcie kosztu kapitału w  przedsiębiorstwie od strony teoretycznej oraz praktyczne aspekty wykorzystania informacji o nim w zarządzaniu przedsiębiorstwami. Zaprezentowano także wyniki badania ankietowego polskich spółek handlowych dotyczącego roli kosztu kapitału w podejmowaniu decyzji w przedsiębiorstwie. Koszt kapitału ma zasadnicze znaczenie dla wyceny wartości ekonomicznej całego przed-iębiorstwa lub jego poszczególnych części oraz oceny wartości bieżącej netto projektów inwestycyjnych. Umożliwia on bowiem przekształcenie przyszłych przepływów pieniężnych netto spodziewanych z  danych aktywów w  wartość bieżącą tych aktywów. Koszt kapitału jest wykorzystywany jako stopa dyskontowa przy aktualizowaniu przyszłych przepływów pieniężnych. Jego rola w zarządzaniu przedsiębiorstwem jest w dużej mierze uzależniona od zakresu wykorzystywania przez nie wyceny wartości ekonomicznej opartej na metodzie zdyskontowanych przepływów pieniężnych. Porównanie zrealizowanej stopy zwrotu z  kapitału zainwestowanego w przedsiębiorstwie ze średnim ważonym kosztem tego kapitału pozwala ocenić, czy przedsiębiorstwo jest zdolne do tworzenia wartości dodanej (miernik EVA).
Na podstawie wyników badania ankietowego można stwierdzić, że pojęcie kosztu kapitału jest interpretowane w  polskich przedsiębiorstwach nie zawsze w  ten sam sposób. Ponadto, informacje o  koszcie kapitału są wykorzystywane jedynie w  około połowie ankietowanych spółek, głównie w  zakresie oceny opłacalności projektów inwestycyjnych, wyceny wartości przedsiębiorstwa lub składników jego aktywów, wyboru źródeł finansowania oraz oceny wyników działalności przedsiębiorstwa (np. obliczanie EVA).

Słowa kluczowe: koszt kapitału, stopa zwrotu, ryzyko, struktura kapitału, inwestycje, wycena wartości przedsiębiorstwa
Kody JEL: G31, G32
Artykuł: PDF



Tomasz Kuszewski, Agata Sielska - Efektywność sektora rolnego w  województwach przed i  po akcesji Polski do Unii Europejskiej

Celem artykułu jest porównanie efektywności sektora rolniczego w województwach przed wstąpieniem do Unii Europejskiej i w pięć lat po akcesji, a tym samym próba określenia zmian efektywności sektora rolniczego, które dokonały się w  badanym okresie, kiedy dopływ środków finansowych z  Unii Europejskiej był jednym z  głównych czynników oddziałujących na ten sektor.
W początkowym etapie analizy określono wielkość dopływu środków unijnych w latach 2004-2008 do sektora rolnego w poszczególnych województwach w przeliczeniu na powierzchnię użytków rolnych, liczbę ludności wiejskiej, liczbę pracujących w  rolnictwie oraz zmianę wartości produktu krajowego brutto. Dalszą analizę przeprowadzono przy wykorzystaniu metod rangowania obiektów. Wykorzystano trzy metody rangowania według różnych syntetycznych wskaźników efektywności: wartości produkcji dodanej w rolnictwie w przeliczeniu na 1 pracującego, miar wyznaczonych za pomocą metody Data Envelopment Analysis (DEA) oraz miary będącej sumą porównań pozycji województw dla każdej ze wszystkich zmiennych diagnostycznych charakteryzujących efekty i  nakłady w  sektorze rolnym.
Porównania ocen poszczególnych województw odbywają się pod kątem badania zmian uporządkowania, podobieństwa rankingów efektywności wykonanych różnymi metodami i rankingów obrazujących dopływ środków finansowych z budżetu Unii Europejskiej oraz badania zmian oceny relatywnej poszczególnych województw w stosunku do liderów odpowiednich rankingów. Z analizy wynika, że podział środków unijnych dla sektora rolnego nie jest równomierny w  poszczególnych województwach. Stopień nierównomierności podziału jest różny, w zależności od przyjętej miary. Mimo nierównomiernego podziału środków unijnych dla sektora rolnego uporządkowanie województw według każdej z trzech miar efektywności jest stabilne. Uzyskane wyniki nie wskazują więc na zauważalny pozytywny efekt zróżnicowanego regionalnie dopływu środków z  Unii Europejskiej w  latach 2004-2008 na zmianę uszeregowania województw ze względu na wartości różnych wskaźników efektywności

Słowa kluczowe: środki unijne dla rolnictwa, efektywność, rankingi, analizy regionalne, Data Envelopment Analysis
Kody JEL: C61, Q11
Artykuł: PDF



Marta Kightley - Stosunki gospodarcze pomiędzy Republiką Korei a  Koreańską Republiką Ludowo-Demokratyczną

Artykuł poświęcony jest analizie współpracy gospodarczej pomiędzy Republiką Korei i Koreańską Republiką Ludowo-Demokratyczną. Autorka przedstawia przebieg kontaktów gospodarczy pomiędzy krajami od początku ich nawiązania do chwili obecnej, analizuje uwarunkowania nawiązania współpracy ekonomicznej oraz przyczyny zmian w polityce obu państw. Autorka wykazuje, że dynamika relacji gospodarczych między krajami jest pochodną przeciwstawnych celów politycznych, które partnerzy próbują realizować. Korea Północna angażuje się we współpracę, aby uzyskać środki niezbędne do utrzymania urzędującej elity przy władzy. Celem Korei Południowej jest natomiast zwiększenie bezpieczeństwa na półwyspie, poprzez zmiany prowadzące do otwierania reżimu północnokoreańskiego na świat zewnętrzny i  przemiany polityczne na północ od strefy zdemilitaryzowanej.
Analiza opiera się na modelu decyzyjnym czerpiącym z teorii gier, który ujmuje dostępne krajom strategie działania w postaci różnych poziomów zaangażowania we wzajemną wymianę gospodarczą oraz przewidywane konsekwencje ich zastosowania. Model ten pozwala zarówno tłumaczyć dotychczasowe zmiany w międzykoreańskich stosunkach gospodarczych jak i prognozować przyszłe zachowania partnerów gospodarczych.

Słowa kluczowe: międzykoreańskie stosunki gospodarcze, Korea Południowa, Korea Północna, Kaesong Industrial Complex
Kody JEL: F59, P33, P45
Artykuł: PDF



Ewa Gruszewska - Transformacja instytucji nieformalnych w  Polsce

Celem artykułu było zbadanie zmian, jakie dokonały się w  instytucjach nieformalnych w  okresie transformacji systemowej w  Polsce na tle innych krajów Europy Środkowej i  Wschodniej w  latach 1989-2009. Ważna była również odpowiedź na pytania, na ile nieformalne składniki układu instytucjonalnego stanowiły odpowiedni grunt dla tworzonych instytucji formalnych oraz czy zmiany w instytucjach nieformalnych miały kierunek odpowiedni, by uzupełniały i  wzmacniały działanie instytucji formalnych. Analizę porównawczą nieformalnych składników systemu instytucjonalnego oparto o  badania systemów wartości (głównie prace R. Inglehardta i  C. Welzela) oraz studia World Values Survey.
Na podstawie badań można wyciągnąć następujące wnioski: a) wprowadzane w  procesie transformacji systemowej zmiany instytucji formalnych nie były zgodne z  nieformalnymi składnikami układu instytucjonalnego, b) w  latach 1990-2009 w  Polsce nastąpiła ewolucja instytucji nieformalnych, której przejawem była zmiana systemów wartości w kierunku zbieżnym ze zmianami obserwowanymi w  krajach wysokorozwiniętych, c) najsilniejsze zmiany dotyczyły wzrostu wartości ekspresyjnych, a  osłabienia zachowawczych, oraz d) nastąpił niewielki wzrost wskaźników wartości racjonalnych. Poziom racjonalizmu jest w Polsce niższy niż w innych krajach transformujących się, np. Czechach, Słowacji, Węgrzech. Jednocześnie mocno utrzymują się wartości tradycyjne, co należy uznać za jeden z  przejawów niedopasowania nieformalnych do formalnych składników systemu instytucjonalnego (i tym samym nierównowagi instytucjonalnej).

Słowa kluczowe: instytucje nieformalne, transformacja, system instytucjonalny, systemy wartości
Kody JEL: E02, O17, P36, Z13
Artykuł: PDF



Barbara Zbroińska - Skarbowość w ujęciu instytucjonalnej teorii kontraktów

Celem artykułu jest przedstawienie skarbowości jako mechanizmu pozyskiwania i  gromadzenia pieniądza w  budżetach publicznych, złożonego z  kontraktów podatkowego i pożyczkowego. Zastosowano metodę analizy instytucjonalnej, polegającą na przyjęciu transakcji za podstawową jednostkę analizy, usystematyzowaniu instytucji i organizacji, wytypowaniu stron i  atrybutów transakcji. Stronami kontraktu podatkowego są Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego, podatnicy, a  przedmiotem nakładanie, wymiar i  pobór podatków. W ramach kontraktu zawierane są umowy publiczne oraz transakcje rynkowe z podmiotami sfery realnej i  bankami. Stronami skarbowego kontraktu pożyczkowego są Skarb Państwa, zgłaszający zapotrzebowanie na pieniądz pożyczkowy, nabywcy skarbowych papierów wartościowych i  obligacji komunalnych, banki jako kredytodawcy lub nabywcy papierów wartościowych. Państwo zawiera umowy publiczne oraz transakcje rynkowe z  podmiotami sfery realnej i  bankami, na obsługę obrotu skarbowych papierów wartościowych. Określono cechy instytucjonalne poszczególnych transakcji: specyficzność aktywów umowy, częstotliwość, niepewność. W kontrakcie podatkowym, do transakcji o największym natężeniu cech instytucjonalnych należą: umowa na tworzenie i wdrażanie prawa podatkowego, warunki korzystania z  ulg podatkowych, pobór podatków. W skarbowym kontrakcie pożyczkowym są to umowy na sprzedaż skarbowych papierów wartościowych we wszystkich formach oraz umowy na udzielenie poręczenia przez Skarb Państwa i  usługi ratingowe. Porównanie kontraktów wskazuje, że w  skarbowym kontrakcie pożyczkowym jest więcej transakcji, stron kontraktu, transakcji o  wysokim natężeniu cech instytucjonalnych, ale też więcej możliwości negocjacji. W obu kontraktach dochodzi do fundamentalnej transformacji. Początkowe warunki konkurencyjne przekształcają się w  bilateralną współpracę i  dwu- stronny monopol, kiedy wraz z  realizacją kontraktu rośnie poziom specyficzności aktywów. Transformacja polegająca na związaniu umów zachodzi, gdy warunkiem zawarcia umowy jest zaangażowanie specyficznych aktywów, wykorzystanych następnie w kolejnych umowach niższego rzędu.

Słowa kluczowe: skarbowość, instytucje, kontrakty
Kody JEL: E63, D23, D86
Artykuł: PDF

Copyright © Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 1931-2017 ISSN 2300-5238