Archiwum czasopisma
Gospodarka Narodowa


Spis treści numeru 5/2016

Joanna Dzionek-Kozłowska, Rafał Matera - O poszukiwaniu przyczyn bogactwa i  nędzy narodów w  teorii Darona Acemoglu i  Jamesa A. Robinsona, streszczenie, artykuł

Łukasz Goczek, Karol Partyka - Reakcja polityki pieniężnej na wydarzenia giełdowe, streszczenie, artykuł

Natalia Nehrebecka, Michał Brzozowski - Wpływ niepewności makroekonomicznej na oszczędności przedsiębiorstw, streszczenie, artykuł

Leszek Morawski - Regulacyjna skala ekwiwalentności dla gospodarstw domowych w  Polsce w  latach 2006–2014, streszczenie, artykuł

Cezary Główka - Rozważania nad istotą klastrów, streszczenie, artykuł

Agnieszka Dembicka-Niemiec, Edyta Szafranek - Działania rewitalizacyjne w  polityce rozwoju lokalnego i  regionalnego, streszczenie, artykuł

Eliza Chilimoniuk-Przeździecka, Andżelika Kuźnar - Znaczenie usług w globalnych łańcuchach wartości, streszczenie, artykuł


RECENZJE

Recenzja książki: Małgorzata Olszak, Procykliczność działalności bankowej, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2015, s. 515 - rec. Marek Lubiński

Recenzja książki: Partnerstwo Transatlantyckie. Wnioski dla Polski, redakcja naukowa Elżbieta Czarny, Magdalena Słok-Wódkowska, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2016, s. 235 - rec. Dominik A. Skopiec





Joanna Dzionek-Kozłowska, Rafał Matera - O poszukiwaniu przyczyn bogactwa i  nędzy narodów w  teorii Darona Acemoglu i  Jamesa A. Robinsona

Celem artykułu jest analiza głównych koncepcji, jakie wysuwano w ciągu dwu stuleci rozwoju nauk ekonomicznych, próbując odpowiedzieć na fundamentalne dla ekonomii pytanie badawcze, a mianowicie: jakie czynniki warunkują rozwój gospodarczy poszczególnych krajów i społeczeństw? Przegląd i uporządkowanie istniejących stanowisk umożliwia uzyskanie niezbędnego punktu odniesienia dla oceny jednej z najnowszych koncepcji autorstwa Darona Acemoglu i Jamesa A. Robinsona spopularyzowanej w bestsellerowej monografii Why Nations Fail? The Origins of Power, Prosperity and Poverty [2012; wyd. polskie 2014]. Metodę badawczą pozwalającą na realizację powyższego celu stanowią pogłębione studia literaturowe.
Najistotniejsze wnioski z przeprowadzonej analizy można sprowadzić do stwierdzenia, że: (1) gros autorów wskazuje wiele elementów istotnych dla rozwoju gospodarczego (teorie jednoczynnikowe zdarzają się sporadycznie), (2) ogół istniejących teorii można umieścić w ramach spektrum rozciągającego się od koncepcji, w których nadrzędna rola jest przypisana różnorakim komponentom środowiska naturalnego (co prowadzi do wysuwania różnych odmian hipotezy geograficznej), po wyjaśnienia, w których na pierwszym planie postawione są czynniki zależne od aktywności człowieka (co owocuje wariantami hipotezy instytucjonalnej). Koncepcja Acemoglu i Robinsona plasuje się zdecydowanie bliżej instytucjonalnego krańca wskazanego spektrum, choć wprowadzenie przez tych badaczy trudnego do akceptacji i obrony na gruncie ich własnych rozważań rozgraniczenia pomiędzy hipotezami: instytucjonalną i kulturową niesłusznie sugeruje, że instytucje można rozpatrywać niezależnie od ich kontekstu kulturowego oraz prowadzi do osłabienia wymowy ich skądinąd wartościowej teorii.

Słowa kluczowe: rozwój gospodarczy, nierówności dochodowe, ekonomia instytucjonalna, Daron Acemoglu, James A. Robinson, historia myśli ekonomicznej
Kody JEL: B12, B15, B25, O50
Artykuł: PDF



Łukasz Goczek, Karol Partyka - Reakcja polityki pieniężnej na wydarzenia giełdowe

Celem artykułu jest analiza reakcji polityki pieniężnej Narodowego Banku Polskiego na wydarzenia giełdowe. W badaniu empirycznym wykorzystano ramy teoretyczne reguły Taylora w celu ustalenia czy zmiany polityki monetarnej w Polsce wykazują oznaki przeciwdziałania fluktuacjom giełdowym niewynikającym ze stabilizacji inflacji i luki popytowej. W trakcie badań oszacowano serię bayesowsko uśrednianych modeli wektorowej korekty błędem (VECM) przy użyciu danych miesięcznych dla lat 2001–2015. Uzyskane wyniki pozwalają argumentować, że polityka pieniężna istotnie reaguje na wzrosty na rynku giełdowym w celu amortyzacji ich wpływu na gospodarkę. Efekt ten zaobserwowano zarówno dla nominalnych, jak i realnych stóp procentowych. Tym samym polityka Narodowego Banku Polskiego ma empirycznie obserwowalny charakter opierania się wiatrowi.

Słowa kluczowe: ceny aktywów, polityka pieniężna, bańki spekulacyjne, badanie empiryczne, polityka opierania się wiatrowi
Kody JEL: E43, E44, E52, E58
Artykuł: PDF



Natalia Nehrebecka, Michał Brzozowski - Wpływ niepewności makroekonomicznej na oszczędności przedsiębiorstw

Celem artykułu jest weryfikacja wpływu niepewności makroekonomicznej i szoków idiosynkratycznych na oszczędności i zasoby środków pieniężnych przedsiębiorstw w Polsce. Analizę przeprowadzono na podstawie jednostkowych niezbilansowanych danych panelowych przedsiębiorstw, zatrudniających co najmniej 10 pracowników, zawartych w rocznych sprawozdaniach GUS F-02 z lat 1995–2012. W przypadku weryfikacji wpływu niepewności makroekonomicznej na oszczędności oszacowano modele za pomocą estymatora GMM z błędami HAC, natomiast identyfikacji wpływu szoków idiosynkratycznych na oszczędności dokonano za pomocą odpornego estymatora systemowego GMM. Polskie przedsiębiorstwa dostosowują posiadane oszczędności i zasoby środków pieniężnych do poziomu niepewności makroekonomicznej. Uzyskane wyniki wskazują też na motyw przezornościowy utrzymywania bufora bezpieczeństwa w postaci zgromadzonych oszczędności z obawy przed szokami idiosynkratycznymi.

Słowa kluczowe: niepewność makroekonomiczna, szoki idiosynkratyczne, oszczędności, dane panelowe, GMM, system GMM, szeregi czasowe, modele klasy ARCH/GARCH
Kody JEL: E32, G31, M31
Artykuł: PDF



Leszek Morawski - Regulacyjna skala ekwiwalentności dla gospodarstw domowych w  Polsce w  latach 2006–2014

Celem pracy jest analiza wpływu zmian w przepisach podatkowo-świadczeniowych wprowadzonych w Polsce w latach 2006–2014 na zróżnicowanie opodatkowania pracy ze względu na typ rodziny. Za pomocą symulacji wartości regulacyjnej skali ekwiwalentności wykazano, że zmiany podatkowo-świadczeniowe z lat 2006–2014 były najkorzystniejsze dla osób z rodzin wielodzietnych mających nisko płatną pracę. Pokazano m.in., że spadek przeciętnego opodatkowania z pracy w rodzinach „2+3” o niskich dochodach z pracy wyniósł prawie 13 p.p., a wartość regulacyjnej skali ekwiwalentności dla takich rodzin wzrosła z 1,28 do 1,40. Obliczone wartości skali są zauważalnie niższe od wartości skali OECD. W dyskusji wyników zwrócono uwagę na wpływ analizowanych zmian na wzrost progresywności systemu podatkowo-świadczeniowego i zróżnicowania opodatkowania pracy w zależności od liczby dzieci.

Słowa kluczowe: regulacyjna skala ekwiwalentności, opodatkowanie pracy, mikrosymulacje, dochód do dyspozycji, gospodarstwa domowe
Kody JEL: H24, H31, I38
Artykuł: PDF



Cezary Główka - Rozważania nad istotą klastrów

Popularność pojęcia klaster znacznie przerosła wiedzę o tym zjawisku. Celem artykułu jest przedstawienie tego fenomenu gospodarczego, zgodnie z definicją zaproponowaną przez twórcę koncepcji klastra – Michaela Portera. W artykule przywołano przykłady definicji klastra pochodzące z różnych prac badaczy tego zjawiska i skomentowano zgodność tych definicji ze źródłami. Rozważania o relacjach w środowisku klastrowym, przyczynach powstawania i dynamice rozwoju klastra, służą lepszemu zrozumieniu istoty tego zjawiska.
Opierając się na metodzie pogłębionych krytycznych studiów literaturowych, autor przedstawia podstawowe elementy koncepcji klastra Michaela E. Portera, a także jej zalety, polegające na elastyczności jej stosowania i wykorzystania przy tworzeniu strategii rozwoju gospodarczego. Ta elastyczność stwarza jednak problemy związane z wychodzeniem poza ramy wyznaczone przez jej twórcę. Mnogość definicji i metod identyfikacji klastrów daje duże możliwości ich stosowania, lecz także duże problemy standaryzacyjne. Wzrost popularności klastrów wynika z tego, że są one coraz ważniejszym instrumentem stymulacji rozwoju gospodarczego, konieczne jest więc uporządkowanie chaosu, który wkradł się do stosowania koncepcji klastrów przez nadużycie jej elastyczności. Artykuł jest próbą uporządkowania dyskusji o klastrze, przez wskazanie w jego definicji najistotniejszych cech, z których wynika, że jest to samoistnie powstające w gospodarce zjawisko.

Słowa kluczowe: koncepcja klastra, definicja klastra, zjawisko gospodarcze, identyfikacja klastra, potrójna helisa
Kody JEL: A20, B41, O35, O40
Artykuł: PDF



Agnieszka Dembicka-Niemiec, Edyta Szafranek - Działania rewitalizacyjne w  polityce rozwoju lokalnego i  regionalnego

Celem artykułu jest identyfikacja i ocena uwarunkowań oraz znaczenia rewitalizacji w polityce rozwoju. Badania przeprowadzono na przykładzie działań rewitalizacyjnych podejmowanych w województwie opolskim w latach 2007-2013. Opierały się one na analizie projektów rewitalizacyjnych wykonanych w ramach działań 6.1 i 6.2 RPO WO 2007-2013. Analiza ta została wykonana na podstawie: weryfikacji dokumentacji dotyczącej przedmiotowych inicjatyw rewitalizacyjnych, badań fokusowych z przedstawicielami władz oraz mieszkańcami miast, w których realizowano projekty, badań ankietowych z przedstawicielami wszystkich JST w województwie opolskim. Dodatkowo zastosowano metodę desk research, pozwalającą na identyfikację szczegółowych problemów badawczych, które dotyczyły oceny: spójności działań rewitalizacyjnych z polityką rozwoju lokalnego i regionalnego, zasięgu przestrzennego i zakresu oddziaływania na obszary miejskie i zdegradowane, wpływu projektów rewitalizacyjnych na sferę przestrzenno-środowiskową, społeczną i gospodarczą rozwoju miast oraz uzależnienia realizacji projektów od dofinansowania środkami unijnymi.
Wyniki badań wskazują na istotne znaczenie procesu rewitalizacji dla rozwoju miast i gmin oraz województwa. Podejmowane działania rewitalizacyjne dotyczyły w głównej mierze terenów miejskich, wykazując niedostatek tych działań na terenach zdegradowanych zlokalizowanych poza miastami. Badania wykazały, że choć osiągnięto wymierne efekty rewitalizacji, to nie były one spójne z potrzebami rozwoju jednostek terytorialnych, nie były także wielopłaszczyznowe, lecz odnosiły się głównie do sfery przestrzennej i społecznej.
Wykazano przy tym dużą zależność realizacji działań rewitalizacyjnych od dofinansowania poprzez regionalny program operacyjny.

Słowa kluczowe: rewitalizacja, rozwój lokalny, rozwój regionalny, polityka rozwoju
Kody JEL: R1
Artykuł: PDF



Eliza Chilimoniuk-Przeździecka, Andżelika Kuźnar - Znaczenie usług w globalnych łańcuchach wartości

Celem artykułu jest wyjaśnienie znaczenia usług w globalnych łańcuchach wartości. Omówiono zwłaszcza istotę tego stosunkowo nowego zjawiska oraz zbadano kształtowanie się udziału usług w tych łańcuchach. Dokonano krytycznej analizy literatury przedmiotu oraz zastosowano metodę analizy deskryptywnej w celu falsyfikacji poglądu, że serwicyzacja działalności gospodarczej i związane z nią rosnące znaczenie usług w procesach produkcyjnych skutkuje wzrostem globalnego sourcingu usług biznesowych, zwłaszcza innowacyjnych. Pomimo coraz ściślejszych powiązań między sektorem przemysłu i usług, rozdzielenie wielu procesów i zaopatrywanie się w nie u dostawców zagranicznych ze względu na redukcję kosztów jest istotne dla wielu firm chcących konkurować na rynku globalnym.
Prowadzi to autorki do wniosku, że dostawy innowacji stały się strategicznym narzędziem utrzymania przewag konkurencyjnych – szczególnie cennym dla firm borykających się z problemem niedoboru wykwalifikowanych kadr zarówno w przedsiębiorstwie, jak i w kraju macierzystym oraz wysokimi kosztami pozyskania nowych technologii. Z tego powodu Chiny i Indie, jako dostawcy relatywnie taniej i wykwalifikowanej siły roboczej, odgrywają coraz większą rolę w opisywanych procesach i, na rynku dostawców usług, stają się konkurentami gigantów technologicznych z wysoko rozwiniętych krajów zachodnich.

Słowa kluczowe: wartość dodana, globalne łańcuchy wartości, gospodarki wschodzące, usługi, offshoring
Kody JEL: F12, F23, O31
Artykuł: PDF

Copyright © Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 1931-2017 ISSN 2300-5238