Archiwum czasopisma
Gospodarka Narodowa


Spis treści numeru 4/2016

Adam Koronowski - Technological Progress and Unemployment: Luddism and Beyond, streszczenie, artykuł

Krystyna Gawlikowska-Hueckel, Jacek Szlachta - The Vulnerability of Polish Regions to the Challenges of the Modern Economy, streszczenie, artykuł

Witold Małecki - Finansjalizacja cykli koniunkturalnych i  jej konsekwencje dla polityki stabilizacyjnej, streszczenie, artykuł

Paweł Baranowski, Artur Gądek, Damian Stelmasiak, Szymon Wójcik - Wyjechać czy zostać? Determinanty zamiarów emigracji zarobkowej z  Polski, streszczenie, artykuł

Piotr Mielus - Dylematy reformy indeksów rynku finansowego, streszczenie, artykuł


RECENZJE

Neoliberalizacja gospodarki a  jej zróżnicowanie przestrzenne - Kazimierz Kuciński

Recenzja książki: Janusz Szewczak, Banksterzy. Kulisy globalnej zmowy, Biały Kruk, Warszawa 2016, s. 192 - rec. Marek Lubiński





Adam Koronowski - Postęp technologiczny a  bezrobocie: od luddyzmu po współczesność

Celem artykułu jest rozpatrzenie wpływu postępu technologicznego na strukturę dochodów oraz - poprzez skutki dla popytu zagregowanego – na tendencję do uporczywych stagnacji i bezrobocia nękających współczesną gospodarkę.
Osią tego opracowania jest teoretyczna analiza wpływu postępu technologicznego na podział dochodu. Przedstawiona analiza wskazuje, że standardowe założenia odnoszące się do funkcji produkcji, chociaż pozornie jedynie techniczne i neutralne ze względu na wnioski, mają zasadnicze znaczenie dla ujęcia kwestii podziału dochodu, w praktyce wyłączając tę kwestię z analizy ekonomicznej. W rzeczywistości płace nie są wynikiem precyzyjnych rozwiązań odzwierciedlających ekonomiczną optymalizację zdeterminowaną technologią i równowagą rynku pracy, lecz są wynikiem gry społecznej i politycznej dla danego poziomu zatrudnienia. Ponadto innowacje technologiczne mają pracooszczędny charakter, a dodatnie korzyści skali typowe dla postępu technicznego eliminują wszelką oddolną konkurencję. Właściwości postępu technologicznego sprawiają, że udział płac w dochodach wykazuje tendencję spadkową.
Przedmiotem drugiej części analizy jest wpływ rosnących nierówności dochodowych na popyt zagregowany. W duchu właściwym pracom Kaleckiego autor wskazuje, że spadający udział dochodów płacowych stwarza tendencję do stagnacji i uporczywego bezrobocia.
Całość analizy pozwala więc wyjaśnić stagnację i uporczywe bezrobocie współistniejące z wysokimi zyskami, stan prowadzący we współczesnej ekonomii do konfuzji.
Na zakończenie rozpatrzone zostają możliwe środki zaradcze. Zgodnie z podstawowym wnioskiem z tej części analizy globalizacja stanowi zasadniczą przeszkodę w skutecznym podjęciu prób złagodzenia omawianego problemu przez pojedynczy rząd.

Słowa kluczowe: technologia, bezrobocie, podział dochodu, polityka gospodarcza, globalizacja
Kody JEL: E24, E25, E32
Artykuł: PDF



Krystyna Gawlikowska-Hueckel, Jacek Szlachta - Wrażliwość polskich regionów na wyzwania współczesnej gospodarki

Artykuł koncentruje się na uwarunkowaniach wzrostu gospodarczego polskich województw. Podstawowym pytaniem badawczym jest identyfikacja czynników, które mogą sprzyjać i hamować rozwój polskich regionów (po okresie prorynkowej transformacji).
Dotychczasowe trendy wskazują, że kryzys 2008+ spowolnił, ale nie załamał cyklu wzrostu, a sytuacja gospodarcza województw relatywnie się poprawia; największą dynamiką PKB charakteryzują się regiony najbardziej rozwinięte. Kluczową rolę w stymulowaniu rozwoju ma europejska polityka spójności, obejmująca unikatowy w skali globalnej pakiet narzędzi, rozwiązań i źródeł finansowania. Wpływ na obecną opcję tej polityki ma nie tylko nowe podejście wypracowane przez Bank Światowy i Unię Europejską, ale również niekorzystne megatrendy globalne. W obecnej perspektywie finansowej priorytetem polityki spójności jest wzrost konkurencyjności regionalnej. Polska jest największym beneficjentem tej polityki, mimo to pojawiają się obawy, że korzystna trajektoria rozwoju polskich regionów może napotkać na przeszkody m.in. wskutek zagrożenia tzw. pułapką średniego dochodu i niekorzystne uwarunkowania zewnętrzne. Z tego względu konieczne są dostosowania w polityce regionalnej i innych rodzajach interwencji publicznych, których celem powinny być działania na rzecz zmniejszenia wrażliwości reakcji polskich regionów na negatywne trendy globalne.

Słowa kluczowe: europejska polityka spójności, rozwój regionalny, globalizacja
Kody JEL: F15, F63, R19
Artykuł: PDF



Witold Małecki - Finansjalizacja cykli koniunkturalnych i  jej konsekwencje dla polityki stabilizacyjnej

Celem artykułu jest wyjaśnienie zjawiska finansjalizacji cykli koniunkturalnych, wskazanie jego konsekwencji w postaci niezbędnych, zasadniczych zmian w sposobie prowadzenia polityki stabilizacyjnej i wreszcie nakreślenie dalszych, pożądanych kierunków badań, zarówno dotyczących teorii cyklu koniunkturalnego, jak i odnoszącychsię do gospodarki polskiej.
Dla zrealizowania tego celu najpierw wyjaśnione zostaną pojęcie, geneza i przejawy finansjalizacji cykli koniunkturalnych, a następnie – opierając się na krytycznej analizie zarówno dotychczasowej polityki stabilizacyjnej, jak i pojawiających się w ostatnich latach propozycji jej zmian - podjęta zostanie próba zaproponowania „nowej” polityki stabilizacyjnej, uwzględniającej już w pełni zjawisko finansjalizacji cyklu koniunkturalnego.
Finansjalizacja cykli koniunkturalnych oznacza radykalny wzrost znaczenia czynników finansowych w generowaniu i przebiegu wahań koniunktury gospodarczej. Z kolei spośród licznych wniosków dotyczących polityki stabilizacyjnej trzy wydają się najistotniejsze. Po pierwsze, najważniejszą funkcją polityki stabilizacyjnej powinna być prewencja w fazie wzrostowej cyklu koniunkturalnego, polegająca na zapobieganiu boomom kredytowym prowadzącym do powstawania bąbli spekulacyjnych na rynkach nieruchomości i/lub innych aktywów. Po drugie, w fazie recesji kluczowe znaczenie ma prawidłowe rozpoznanie charakteru tej recesji, gdyż od tego zależy, jak prowadzona powinna być polityka stabilizacyjna. Zwłaszcza tzw. recesje bilansowe wymagają specyficznych działań stabilizacyjnych. Po trzecie, polityka stabilizacyjna powinna być rozumiana szerzej niż to się tradycyjnie przyjmuje, tak iż powinno się mówić raczej o polityce gospodarczej.

Słowa kluczowe: finansjalizacja, cykle koniunkturalne, cykle finansowe, polityka stabilizacyjna
Kody JEL: E32, E52, E58, E61, E62, E64, H30
Artykuł: PDF



Paweł Baranowski, Artur Gądek, Damian Stelmasiak, Szymon Wójcik - Wyjechać czy zostać? Determinanty zamiarów emigracji zarobkowej z  Polski

Artykuł napisano w celu wyznaczenia czynników kształtujących gotowość do emigracji zarobkowej mieszkańców Polski. Posłużono się danymi indywidualnymi pochodzącymi z badania Diagnoza Społeczna 2015 i 2013. Wykorzystano dane z badań, w których respondenci odpowiadali na pytanie o zamiary emigracji zarobkowej, stanowiące ważną przesłankę dla faktycznej emigracji. Udzielone odpowiedzi miały charakter jakościowy (wyrażam chęć/nie wyrażam chęci). Z tego względu narzędziem badawczym był model logitowy, który zapewnia dobre własności statystyczne w przypadku objaśniania zmiennych binarnych.
Otrzymane wyniki wskazują, że najważniejszymi czynnikami zwiększającymi prawdopodobieństwo wyrażenia zamiaru emigracji zarobkowej są: formalny status bezrobotnego, znajomość przynajmniej jednego języka obcego, pozyskanie w minionym roku nowych kwalifikacji oraz szeroko rozumiane niezadowolenie (z sytuacji w kraju, miejscu zamieszkania, własnej sytuacji finansowej). Natomiast czynnikami zmniejszającymi to prawdopodobieństwo są: wiek i płeć (osoby starsze i kobiety rzadziej deklarują zamiar emigracji) oraz wysoki poziom formalnego wykształcenia. Ponadto gotowość do emigracji jest także, w sposób istotny, kształtowana przez sytuację rodzinną respondenta.

Słowa kluczowe: migracje, emigracja, diagnoza społeczna, model logitowy, mikroekonometria
Kody JEL: F22, J61, C25, C50, D04
Artykuł: PDF



Piotr Mielus - Dylematy reformy indeksów rynku finansowego

Celem artykułu jest prezentacja stanu prac nad reformą indeksów rynku finansowego, ze szczególnym uwzględnieniem oceny skutków ekonomicznych proponowanych zmian dla rynku pieniężnego. Reforma wskaźników jest determinowana przez Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki w instrumentach finansowych. W artykule weryfikowana jest teza o istnieniu ścieżki konwersji z indeksów deklaratywnych na transakcyjne, która nie zagraża stabilności rynku i zapewnia ciągłość prawną indeksów.
W celu weryfikacji tezy badawczej, autor sięga do opracowań regulatorów i administratorów indeksów, prezentując dyskusję na temat możliwych szans i zagrożeń dla rozwoju rynku finansowego pod wpływem określonych rozwiązań proponowanych przez poszczególnych interesariuszy. Metodyka zastosowana w artykule obejmuje analizę ekonomiczną i prawną zmierzającą do oceny skutków wdrożonych propozycji dla płynności i stabilności różnych segmentów rynku finansowego. Autor wskazuje na możliwe konsekwencje obowiązkowej transformacji indeksów na wiarygodność i ciągłość wskaźników finansowych stosowanych do wyceny kredytów i instrumentów pochodnych.
Wnioski z analizy obejmują dwa podstawowe aspekty. Po pierwsze, wskazują optymalną docelową definicję indeksu i metodykę jego wyznaczania. Po drugie, wskazują na ścieżkę konwersji, która minimalizuje ryzyko destabilizacji rynku finansowego. Optymalna definicja indeksu zmierza do oparcia go na faktycznie zawartych transakcjach, a w przypadku braku odpowiednio płynnego rynku bazowego, wymusza rozszerzenie palety instrumentów branych pod uwagę przy wyznaczaniu wskaźnika. Dla indeksów rynku pieniężnego niezbędne będzie uwzględnienie depozytów od instytucji niebankowych. Nowa definicja indeksu doprowadzi jednak do zmiany poziomu i wariancji wskaźnika, co może zagrozić stabilności umów zawartych na rynku finansowym. Dlatego konieczne jest wdrożenie równoległe kwotowania wskaźników wg nowej i starej metodyki, tak aby zachowana była ciągłość wyceny istniejących instrumentów finansowych.

Słowa kluczowe: indeksy rynku finansowego, rynek pieniężny, koszt finansowania, ryzyko bazowe
Kody JEL: G01, G14, G15
Artykuł: PDF

Copyright © Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 1931-2017 ISSN 2300-5238