Archiwum czasopisma
Gospodarka Narodowa


Spis treści numeru 3/2016

Anna E. Jurczuk, Piotr Pysz - Dokąd zmierzał system gospodarczy Polski w  latach 1995–2012?, streszczenie, artykuł

Natalia Nehrebecka, Anna Białek-Jaworska - Determinanty inwestycji finansowych przedsiębiorstw w  Polsce, streszczenie, artykuł

Anna Leszczyłowska - Provisions for Future Liabilities and Effective Corporate Income Tax Rate, streszczenie, artykuł

Bartosz Deszczyński - The Maturity of Corporate Relationship Management, streszczenie, artykuł

Bazyli Czyżewski, Anna Hnatyszyn-Dzikowska, Jan Polcyn - Problems of Quantifying Public Goods in the Healthcare Sector, streszczenie, artykuł

Dariusz Urban - Gromadzenie aktywów rezerwowych a motyw naśladownictwa - doświadczenia wybranych krajów z państwowymi funduszami majątkowymi, streszczenie, artykuł

Agata Gogół - Tendencje demograficzne a polityka ludnościowa w Polsce, streszczenie, artykuł





Anna E. Jurczuk, Piotr Pysz - Dokąd zmierzał system gospodarczy Polski w  latach 1995–2012?

Celem opracowania jest ocena stopnia realizacji założeń modelu ładu konkurencyjnego w okresie transformacji polskiej gospodarki w latach 1995–2012. Realizacja tak sformułowanego celu wymagała przyjęcia określonej metodyki opisu przemian systemu gospodarczego. Poszukując odpowiedzi na pytanie, czy system gospodarczy w Polsce przybliża się do ładu konkurencyjnego, czy może podąża w innym kierunku, przyjęto jako model referencyjny zestaw konstytuujących zasad ładu konkurencyjnego autorstwa Waltera Euckena. Stopień ich realizacji pozwolił odpowiedzieć na pytanie, czy system gospodarczy okresu transformacji przybliża się do pożądanego modelu ładu konkurencyjnego albo też może się od niego oddala.
Na podstawie analizy wybranych wskaźników oceniających stopień realizacji zasad ładu konkurencyjnego w polskiej gospodarce w latach 1995–2012 można wnioskować o umiarkowanym zbliżeniu systemu gospodarczego do założeń modelu ładu konkurencyjnego.
Największe zaniedbania w procesie kształtowania ram ładu gospodarczego mają miejsce w zakresie takich zasad ładu konkurencyjnego, jak: elastyczność cen, odpowiedzialność materialna za wyniki działalności gospodarczej, stałość polityki gospodarczej, swoboda zawierania umów. Relatywnie duży stopień realizacji reguł ładu konkurencyjnego ma miejsce w obszarach: stabilna wartość pieniądza, prywatna własność oraz otwartość rynków.

Słowa kluczowe: system gospodarczy, konkurencyjny ład gospodarczy, ordoliberalizm, transformacja
Kody JEL: B53, B52
Artykuł: PDF



Natalia Nehrebecka, Anna Białek-Jaworska - Determinanty inwestycji finansowych przedsiębiorstw w  Polsce

W artykule zidentyfikowano determinanty wielkości inwestycji finansowych przedsiębiorstw w Polsce i ich zależności od oszczędności i stopy procentowej. Analizę przeprowadzono na podstawie jednostkowych danych panelowych niezbilansowanych przedsiębiorstw, zatrudniających co najmniej 10 pracowników, zawartych w rocznych sprawozdaniach GUS F-02 z lat 1995–2012. Do oszacowania parametrów wykorzystano systemowy estymator GMM (Generalised Methods of Moments; por. Arellano, Bover [1995]; Blundell, Bond [1998]) z odporną macierzą wariancji-kowariancji. Wykazano istotną ujemną zależność między inwestycjami finansowymi a nadwyżką pieniężną wygenerowaną z działalności operacyjnej, co oznacza, że problemy z utrzymaniem płynności w podstawowej działalności skłaniają przedsiębiorstwa do zwiększania długoterminowych inwestycji finansowych zgodnie z motywem przezornościowym. Natomiast akumulacja nadwyżki pieniężnej z działalności operacyjnej w postaci oszczędności powoduje wzrost długoterminowych inwestycji finansowych. Wykazano też dodatni wpływ realnej międzybankowej stopy procentowej overnight. Potwierdza to występowanie motywu przezornościowego. Łącznie uzyskane wyniki pozwalają wnioskować, iż wzrost stóp procentowych oznacza rosnący koszt alternatywny inwestycji w środki trwałe i może zachęcać firmy do przeznaczenia oszczędności na zakup aktywów finansowych (kanał stopy procentowej polityki pieniężnej) zamiast na inwestycje w środki trwałe lub prace rozwojowe (B+R).

Słowa kluczowe: inwestycje finansowe, cash flow, dynamiczne modele panelowe, systemowy GMM
Kody JEL: D22, G31, G32, O30
Artykuł: PDF



Anna Leszczyłowska - Rezerwy na zobowiązania a efektywna stopa podatku dochodowego od przedsiębiorstw

Przedmiotem artykułu jest kwantyfikacja wpływu, jaki różnice przejściowe, występujące na gruncie przepisów rachunkowych i podatkowych, wywierają na podatkowe obciążenia przedsiębiorstw. Celem artykułu jest zbadanie, jakie skutki dla wielookresowej, efektywnej przeciętnej stopy podatku dochodowego (EATR) ma przyspieszone odliczanie niektórych kosztów poprzez tworzenie rezerw na przyszłe zobowiązania. W badaniu uwzględniono rezerwy na świadczenia emerytalne i inne rezerwy. Zastosowano dynamiczny miernik obciążeń podatkowy typu backward-looking, oparty na danych historycznych i odnoszący się do przepływów pieniężnych. Badane przedsiębiorstwa zostały podzielone na kilka podgrup w zależności od ich wielkości oraz wartości przepływów pieniężnych. W obecnej sytuacji i w odniesieniu do firm charakteryzujących się dodatnimi przepływami, najwyższe obciążenie w wysokości 33% jest ponoszone przez średnie podmioty. Dla małych i dużych jednostek kształtuje się ono na poziomie, odpowiednio, 24% i 25%. Odmienna sytuacja występuje w grupie przedsiębiorstw z ujemnymi przepływami: ich obciążenia są, ogólnie biorąc, wyraźnie wyższe. EATR wynosi 60% dla wszystkich podmiotów oraz 38%, 45% i 51% odpowiednio dla jednostek średnich, małych i dużych. W przypadku zmiany podatkowego traktowania rezerw na zobowiązania obserwuje się delikatne obniżenie efektywnej przeciętnej stopy podatkowej. Efekty czasowe w opodatkowaniu przyczyniają się do zmniejszenia EATR od ok. 1 pkt proc. (małe przedsiębiorstwa z dodatnimi przepływami) do 4 pkt proc. (małe firmy z ujemnymi oraz średnie jednostki z dodatnimi przepływami). Zmiany obciążeń podatkowych są statystycznie istotne.

Słowa kluczowe: podatek dochodowy, EATR, efektywna stopa podatku, rezerwy, rachun- kowość podatkowa
Kody JEL: H25, H32, K34, M41
Artykuł: PDF



Bartosz Deszczyński - Dojrzałość przedsiębiorstwa w zakresie zarządzania relacjami

Celem artykułu jest przedstawienie koncepcji dojrzałości w zarządzaniu relacjami przez przedsiębiorstwa. Podstawową metodą badawczą wykorzystaną przy pisaniu niniejszego tekstu była analiza polskiej i anglojęzycznej literatury. Ponadto zastosowano wiele studiów przypadków ilustrujących opisywane zjawiska przykładami pochodzącymi z praktyki biznesowej. Artykuł ma charakter koncepcyjny. Po dokonaniu syntezy zebranego materiału badawczego zaproponowano model dojrzałości w zarządzaniu relacjami. Model ten może posłużyć jako użyteczne narzędzie do oceny rzeczywistego stopnia relacyjnego zorientowania przedsiębiorstw i powiązania dojrzałości w tym zakresie z osiąganiem przez nie przewagi konkurencyjnej. Nadto oddzielenie przedsiębiorstw zorientowanych relacyjnie od grupy firm, które jedynie deklaratywnie stosują tę strategię pozostając jednak na etapie stosowania podejścia transakcyjnego, porządkuje aparat pojęciowy zasobowej teorii firm (Resource Based View - RBV). Wydaje się, że tworzone w procesie wielostronnego dialogu z partnerami zewnętrznymi i wewnętrznymi zasoby relacyjne spełniają bowiem kryteria zasobów kluczowych, a identyfikacja natury ich powstawania i wykorzystywania powinna w szczególności przyczynić się do rozwinięcia zagadnień wzrostu w ramach RBV.
Przedstawione wnioski mogą zostać wykorzystane w dalszych analizach teoretycznych oraz badaniach empirycznych.

Słowa kluczowe: szkoła zasobowa (RBV), zarządzanie relacjami, zasoby relacyjne
Kody JEL: L250, D230
Artykuł: PDF



Bazyli Czyżewski, Anna Hnatyszyn-Dzikowska, Jan Polcyn - Problemy kwantyfikacji dóbr publicznych w sektorze ochrony zdrowia

System rynkowy nie doprowadza samoczynnie do optymalnej alokacji dóbr publicznych.
Wymiana rynkowa zawsze będzie prowadzić do niedoboru dobra publicznego w porównaniu z poziomem społecznie optymalnym. Autorzy stawiają tezę, że dobra publiczne w każdym sektorze gospodarki stanowią izomorficzny, społeczno-ekonomiczny system, który nie jest „czarną skrzynką”. Dlatego też, w celu określenia deficytu dóbr publicznych konieczna jest kwantyfikacja dostępnych ilości w relacji do jakości tych dóbr, ponieważ efektywność sektora publicznego nie jest tylko funkcją wysokości nakładów budżetowych. Niestety, nie ma w tym względzie powszechnie akceptowanej procedury badawczej, a uniwersalne metody kwantyfikacji dóbr publicznych w zasadzie nie istnieją. Celem artykułu jest opracowanie uniwersalnej metodyki w tym zakresie, biorącej pod uwagę ilość i jakość dóbr publicznych oraz ich waloryzację przez środki budżetowe. W części empirycznej autorzy zidentyfikowali różne modele finansowania ochrony zdrowia na przykładzie zbiorowości krajów OECD, odpowiadając na pytanie, na ile determinują one wartość dóbr publicznych w tym sektorze? Opracowano mierniki syntetyczne dla ilości i jakość dóbr publicznych, wykonano analizę skupień oraz wieloczynnikową analizę wariancji. Mimo iż badane systemy ochrony zdrowia są zróżnicowane i odzwierciedlają różne wybory o charakterze społecznym, to, jak pokazała przeprowadzona analiza, efektywny system ochrony zdrowia uzależniony jest nie tylko od wysokości, lecz również od struktury publicznego finansowania.

Słowa kluczowe: dobra publiczne, polityka zdrowotna, system ochrony zdrowia, efektywność sektora publicznego
Kody JEL: H41, H870, P00
Artykuł: PDF



Dariusz Urban - Gromadzenie aktywów rezerwowych a motyw naśladownictwa - doświadczenia wybranych krajów z państwowymi funduszami majątkowymi

Artykuł porusza zagadnienie motywów akumulacji rezerw walutowych. Celem artykułu jest empiryczna weryfikacja hipotezy zakładającej, że pośród innych czynników makroekonomicznych, popyt na rezerwy jest determinowany motywem behawioralnym a konkretnie dążeniem do naśladownictwa. W badaniu wykonanym dla danych z lat 1990-2013 opartym na próbie 12 krajów azjatyckich oraz Rosji, posiadających państwowe fundusze majątkowe wykorzystano narzędzie w postaci regresji panelowej. Uzyskane wyniki empiryczne, w tym testy odporności, wskazują na występowanie konkurencyjnego gromadzenia rezerw w analizowanej grupie krajów. Skala zjawiska nie jest jednakowa, najsilniej ujawnia się po wykluczeniu z grupy Singapuru, Indonezji oraz Chin, najsłabszy efekt naśladownictwa ma miejsce wraz z usunięciem z badanej grupy Rosji. Występowanie behawioralnych motywów gromadzenia rezerw, skłania do postawienia pytania o motywy naśladownictwa jako czynniki mogący wywierać wpływ na decyzję utworzenia przez kraj wehikułu inwestycyjnego w postaci państwowego funduszu majątkowego.

Słowa kluczowe: aktywa rezerwowe, państwowe fundusze majątkowe, finanse behawioralne
Kody JEL: C23, F31, F41, G02, G23
Artykuł: PDF



Agata Gogół - Tendencje demograficzne a polityka ludnościowa w Polsce

Celem artykułu jest prezentacja trendów demograficznych w Polsce od czasu zakończenia II wojny światowej do 2014 r. oraz ich wpływu na politykę ludnościową. W badaniu wykorzystano dane pobrane ze strony internetowej GUS oraz raport NIK dotyczący koordynacji polityki rodzinnej w Polsce. Uzyskane wyniki analizy wskazują, że od 1989 r. współczynnik dzietności utrzymuje się poniżej bezpiecznego poziomu i stale maleje. Po raz pierwszy w 2002 r. liczba zgonów w Polsce przewyższyła liczbę żywych urodzeń. Według prognoz GUS w wyniku niekorzystnych zmian demograficznych w 2050 r. 1/3 społeczeństwa będzie w wieku poprodukcyjnym. Dotychczasowe działania rządu zmierzające do zwiększenia przyrostu naturalnego nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. Polityka ludnościowa w Polsce nie została w sposób całościowy i długoterminowy określona w żadnym dokumencie. Brakuje jednolitej i spójnej metodologii zliczania wydatków na politykę rodzinną, dlatego nie można dokonać analizy osiągniętych efektów w powiązaniu z ponoszonymi nakładami w ramach poszczególnych działań.

Słowa kluczowe: trendy demograficzne, prognozy demograficzne, polityka rodzinna, polityka ludnościowa
Kody JEL: J11, J13
Artykuł: PDF

Copyright © Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 1931-2017 ISSN 2300-5238