Archiwum czasopisma
Gospodarka Narodowa


Spis treści numeru 2/2016

Zbigniew Dokurno, Bogusław Fiedor - Sustainable Development as the Concept of World Economy Development from Contemporary Macroeconomics Perspective, streszczenie, artykuł

Henryk Bąk - Analiza nierównowagi gospodarczej wybranych państw strefy euro przy wykorzystaniu modelu IS–LM–BP, streszczenie, artykuł

Tomasz Brodzicki, Dorota Ciołek - Determinanty działalności eksportowej polskich firm produkcyjnych, streszczenie, artykuł

Michał Pronobis - Poziom rezerw walutowych a  koszty zarządzania nadpłynnością w  polskim systemie bankowym, streszczenie, artykuł

Jan Fałkowski, Grażyna Bukowska - Monopolizacja władzy a  wyniki gospodarcze na poziomie Polski lokalnej, streszczenie, artykuł

Anna Tobolska - System szkoleń i  podnoszenia kwalifikacji zawodowych jako forma transferu wiedzy w  przedsiębiorstwach międzynarodowych, streszczenie, artykuł


DZIEWIĘĆDZIESIĘCIOLECIE UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO W POZNANIU

Ryszard Domański, Marian Gorynia, Bohdan Gruchman, Witold Jurek, Emil Panek, Maciej Żukowski - Uniwersytet Ekonomiczny w  Poznaniu (1926–2016), streszczenie, artykuł


RECENZJE

Recenzja książki: Ceny w  handlu zagranicznym Polski. Aspekty makro- i  mikroekonomiczne, redakcja naukowa Krzysztof Marczewski, Dom Wydawniczy ELIPSA, Warszawa 2014, s. 249 - rec. Dariusz J. Błaszczuk





Zbigniew Dokurno, Bogusław Fiedor - Zrównoważony rozwój jako koncepcja rozwoju światowej gospodarki z perspektywy współczesnej makroekonomii

W artykule przedstawiono problem rozwoju światowej gospodarki z perspektywy zrównoważonego rozwoju, jako kluczowego imperatywu współczesnej makroekonomii. Ponadto problem rozwoju światowej gospodarki połączono z klasycznymi problemami makroekonomii w postaci: wzrostu gospodarczego, inflacji, bezrobocia oraz bilansu płatniczego. Płodność heurystyczna przedstawionych badań wyraża się zarówno w połączeniu klasycznych problemów makroekonomii w kontekście zrównoważonego rozwoju, jak i z perspektywy różnych współczesnych szkół makroekonomicznych. W swoich rozważaniach autorzy dążą do potwierdzenia hipotezy głoszącej, iż zrównoważony rozwój jest płodnym heurystycznie paradygmatem w rozwoju współczesnej makroekonomii, zaś różne kierunki rozwoju współczesnej makroekonomii pozwalają na przystosowanie koncepcji zrównoważonego rozwoju dla potrzeb programów rozwojowych gospodarek znajdujących się na różnych stadiach rozwoju.

Słowa kluczowe: ekonomia zrównoważonego rozwoju, zrównoważony rozwój, wzrost gospodarczy, bezrobocie, inflacja, współczesna makroekonomia, ekonomia instytucjonalna, ekonomia neoklasyczna
Kody JEL: E31, E32, Q560
Artykuł: PDF



Henryk Bąk - Analiza nierównowagi gospodarczej wybranych państw strefy euro przy wykorzystaniu modelu IS–LM–BP

Celem artykułu jest przedstawienie problemu nierównowagi gospodarczej w wybranych małych gospodarkach strefy euro (Grecji, Portugalii i Irlandii), a także Hiszpanii w okresie przed i po wprowadzeniu euro. Powyższe kraje szczególnie dotkliwie odczuły skutki kryzysu 2008+. W artykule przeanalizowano zarówno nierównowagę zewnętrzną w aspekcie realnym, rozumianą jako deficyt obrotów bieżących bilansu płatniczego oraz monetarnym, jako nierównowagę ogólną bilansu płatniczego, jak i nierównowagę wewnętrzną, oznaczającą występowanie nadmiernego bezrobocia. Do analizy powyższych zagadnień wykorzystano rozszerzoną wersję modelu IS–LM–BP (modelu Mundella–Fleminga), modelu rozszerzonego o linie równowagi obrotów bieżących bilansu płatniczego oraz potencjalnego produktu wskazującego na poziom optymalnego zatrudnienia siły roboczej. Sytuację gospodarczą analizowanych państw przedstawiono na tle pozycji Włoch, Niemiec i strefy euro (EA-12) wykorzystując w tym zakresie dane Eurostatu oraz analizy Komisji Europejskiej.
Z dokonanej w artykule analizy wynika, że mała gospodarka rezygnująca ze stosowania własnej waluty, znajdująca się w stanie nierównowagi gospodarczej ma silnie ograniczone pole manewru w polityce makroekonomicznej. Zastosowanie ekspansywnej polityki fiskalnej w celu zlikwidowania nadmiernego bezrobocia prowadzi do pogłębienia deficytu obrotów bieżących bilansu płatniczego. Istotnym ograniczeniem w polityce makroekonomicznej jest brak możliwości wykorzystania polityki kursowej w celu wsparcia konkurencyjności międzynarodowej kraju. Państwa strefy euro dotknięte skutkami kryzysu, nie mogąc dokonać dewaluacji nominalnej wspólnej waluty, zmuszone zostały do zastosowania mechanizmu dewaluacji wewnętrznej. Mechanizm ten może zostać wykorzystany tylko doraźnie (krótkookresowo) ze względów na negatywny odbiór społeczny (ograniczenia o charakterze politycznym). Z powyższego wynika ogólny wniosek, że kraj wstępujący do unii monetarnej powinien zwracać szczególną uwagę na utrzymanie równowagi makroekonomicznej zarówno przed wejściem do unii, jak i w okresie po przyjęciu wspólnej waluty.

Słowa kluczowe: unia walutowa, strefa euro, polityka makroekonomiczna, równowaga zewnętrzna, finanse publiczne w unii monetarnej
Kody JEL: E32, E63, F33, F45
Artykuł: PDF



Tomasz Brodzicki, Dorota Ciołek - Determinanty działalności eksportowej polskich firm produkcyjnych

Celem artykułu jest ekonometryczna identyfikacja czynników determinujących działalność eksportową polskich firm produkcyjnych. Analiza przy wykorzystaniu modelowania logitowego przeprowadzona jest na bazie danych ilościowo-jakościowych pozyskanych z połączenia danych finansowych InfoCredit z wynikami dużego badania ankietowego wykonanego metodą bezpośrednią na grupie 470 podmiotów. Uzyskane wyniki potwierdzają podstawowe tezy stawiane przez współczesną literaturę teoretyczną nurtu heterogenicznych firm. Eksporterzy różnią się od nieeksporterów m.in. wielkością, produktywnością oraz innowacyjnością. W rozpatrywanej próbie prawdopodobieństwo eksportu zależy w pierwszej kolejności od obecności kapitału zagranicznego. Jest ono jednocześnie wyraźnie wyższe dla większych oraz bardziej produktywnych podmiotów. Uzyskane rezultaty mogą stanowić przyczynek do dalszych pogłębionych badań. Powinny być również pomocne w kształtowaniu polityki gospodarczej kraju.

Słowa kluczowe: determinanty eksportu, nowa nowa teoria handlu, model logitowy
Kody JEL: F10, F14, C21
Artykuł: PDF



Michał Pronobis - Poziom rezerw walutowych a  koszty zarządzania nadpłynnością w  polskim systemie bankowym

Celem artykułu jest ocena działań operacyjnych NBP pod względem kosztów i przychodów finansowych, jakie one generują. Analiza ma charakter nietypowy, ponieważ nie dąży do oceny polityki banku centralnego w zakresie osiągania nadrzędnych celów (stabilność cen). Zamiarem autora jest raczej oszacowanie salda finansowego operacji podejmowanych przez NBP oraz identyfikacja ewentualnych rozwiązań ukierunkowanych na zmniejszenie kosztu prowadzenia polityki pieniężnej w Polsce. Artykuł ma głównie charakter empiryczny. Autor charakteryzuje proces prowadzenia polityki pieniężnej NBP na poziomie operacyjnym oraz identyfikuje i oszacowuje koszty i przychody finansowe związane z jej prowadzeniem, zarówno z punktu widzenia samego banku centralnego, jak i szeroko rozumianej sfery finansów publicznych.
Wyniki analizy wskazują, że stopa zwrotu z lokowania rezerw walutowych w Polsce jest niższa niż średnie koszty obsługi zadłużenia zagranicznego Skarbu Państwa. Ponadto rezerwy walutowe NBP zanotowały w ostatnich latach wzrost, przekraczając poziomy uznawane powszechnie za bezpieczne. Nadmiar rezerw generuje koszty finansowe, głównie ze względu na konieczność absorpcji nadpłynności z krajowego systemu bankowego. Wnioskiem z analizy jest sugerowana modyfikacja bieżących działań NBP i Ministerstwa Finansów oraz ich lepsza koordynacja. Krokiem we właściwym kierunku byłoby uszczuplenie stanu rezerw dewizowych o 30% w celu spłaty części zadłużenia zagranicznego, a zarazem likwidacja nadpłynności w systemie bankowym. Nie zagrażałoby to równowadze płatniczej kraju oraz nie ograniczałoby skuteczności polityki pieniężnej w osiąganiu jej nadrzędnych celów. Rezultatem byłaby natomiast poprawa efektywności finansowej działań operacyjnych NBP.

Słowa kluczowe: polityka pieniężna, bank centralny, rezerwy walutowe, zadłużenie zagraniczne, operacje płynnościowe
Kody JEL: E44, E52, E58, E61
Artykuł: PDF



Jan Fałkowski, Grażyna Bukowska - Monopolizacja władzy a  wyniki gospodarcze na poziomie Polski lokalnej

Celem artykułu jest analiza konsekwencji, jakie może przynieść dla wybranych procesów społeczno-gospodarczych w gminach wiejskich w Polsce brak wymiany na stanowisku wójta. Wykorzystując proste modelowanie ekonometryczne, w artykule porównano gminy, w których od pierwszych wyborów z roku 1990 przez sześć kadencji (tj. także po wyborach w roku 2010) urząd wójta piastowany był przez jedną osobę z gminami, w których takiej ciągłości władzy nie zaobserwowano. Materiałem do porównań są zmienne opisujące poziom bezrobocia, strukturę gminnego budżetu, oraz uczestnictwo obywateli w wyborach samorządowych. Uzyskane wyniki skłaniają do przyjęcia hipotezy, iż monopolizacja władzy na poziomie lokalnym nie ma wpływu na kondycję gospodarczą gmin. Z drugiej strony, przeprowadzone analizy pokazują, że przekłada się ona na zmniejszone zainteresowanie mieszkańców wyborami do władz lokalnych. Brak jednoznacznie pozytywnych skutków długiego sprawowania władzy, gdy chodzi o wyniki gospodarcze, przy jednoczesnej mniejszej aktywności obywateli w życiu politycznym (gdy chodzi o udział w wyborach), skłania do stawiania pytań o funkcjonowanie mechanizmów selekcji władzy i ryzyko występowania procesów zawłaszczania państwa przez lokalne elity polityczne.

Słowa kluczowe: monopol władzy, konkurencja polityczna, reelekcja, wybory lokalne
Kody JEL: H3, H4
Artykuł: PDF



Anna Tobolska - System szkoleń i  podnoszenia kwalifikacji zawodowych jako forma transferu wiedzy w  przedsiębiorstwach międzynarodowych

W artykule przedstawiono szczegółową analizę przyjętej strategii w polskiej filii koncernu międzynarodowego, dotyczącej podnoszenia kwalifikacji i zwiększania potencjału wiedzy pracowników, poprzez wprowadzanie systemu szkoleń i dokształcania zawodowego. Problematyka szkoleń i podnoszenia kwalifikacji (VET) odzwierciedla jeden z podstawowych mechanizmów transferu i tworzenia wiedzy w przedsiębiorstwach, co uznawane jest za najważniejszy czynnik konkurencyjności we współczesnych warunkach globalizacji i budowania gospodarki opartej na wiedzy. Zastosowanie metody case study, stanowi odpowiedź na potrzeby uzupełniania analiz w zakresie tej problematyki o najbardziej aktualne ustalenia empiryczne, odzwierciedlające realne procesy zachodzące na poziomie przedsiębiorstw. Prezentowany przypadek stanowi przykład szerokiego zakresu form podnoszenia kwalifikacji pracowników, stosowanych w przedsiębiorstwach należących do inwestorów zagranicznych. Jednym z rezultatów wprowadzenia rozbudowanego systemu szkoleń w polskiej filii koncernu jest dość radykalne podwyższenie kwalifikacji zawodowych pracowników, a to z kolei wskazuje, że duża inwestycja zagraniczna w regionie - szczególnie w takim, w którym staje się dominującym podmiotem gospodarczym - przyczynia się do pozytywnych zmian na rynku pracy, zarówno w aspekcie ilościowym, jak i jakościowym. Dodatkowym rezultatem wykorzystania analizy case study jest możliwość szczegółowego określenia przestrzennego zasięgu sieci powiązań z firmami szkoleniowymi, co prowadzi do potwierdzenia wcześniejszych ustaleń wielu autorów, o silniejszym zakorzenieniu (embeddedness) inwestora zagranicznego w regionie, w którym zostały nawiązane sieci współpracy z lokalnymi partnerami.

Słowa kluczowe: przedsiębiorstwo międzynarodowe, VET, szkolenia zawodowe, struktura zatrudnienia, oddziaływania lokalne
Kody JEL: F23, J24, M53
Artykuł: PDF



Ryszard Domański, Marian Gorynia, Bohdan Gruchman, Witold Jurek, Emil Panek, Maciej Żukowski - Uniwersytet Ekonomiczny w  Poznaniu (1926–2016)

Celem artykułu jest prezentacja wybranych aspektów funkcjonowania Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu w okresie 90 lat istnienia Uczelni. Artykuł został przygotowany przez sześciu rektorów Uczelni: Ryszarda Domańskiego, Mariana Gorynia, Bohdana Gruchmana, Witolda Jurka, Emila Panka i Macieja Żukowskiego.
W pierwszej części opracowania omówiono podstawy prawne istnienia Uczelni. Drugą część poświęcono zagadnieniom kadrowym, włącznie z przedstawieniem władz Uczelni w całym okresie jej istnienia. W kolejnym fragmencie opracowania zanalizowano działalność dydaktyczną Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu ze zwróceniem szczególnej uwagi na ewolucję form i kierunków studiów, a także na tendencje w zakresie liczby studiujących. W następnej części artykułu uwagę skupiono na prowadzeniu badań naukowych.
Wyodrębniono i zaprezentowano działalność najważniejszych szkół badawczych, jakie powstały w okresie 90 lat istnienia Uczelni, wskazując na ich najważniejszych przedstawicieli. W piątej części tekstu przedstawiono doktorów honoris causa Uczelni. Ostatni fragment poświęcono zaprezentowaniu działalności Klubu Partnera Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu.

Słowa kluczowe: Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, działalność dydaktyczna, badania naukowe, doktorzy honoris causa, Klub Partnera Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu
Kody JEL: B20
Artykuł: PDF

Copyright © Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 1931-2017 ISSN 2300-5238