Archiwum czasopisma
Gospodarka Narodowa


Spis treści numeru 1/2016

Zbigniew Dokurno, Bogusław Fiedor, Bartosz Scheuer - Makroekonomiczna i  metodologiczna perspektywa dyskursu wokół pojęcia zielonej gospodarki, streszczenie, artykuł

Łukasz Arendt - Paradoks Solowa i  determinanty wdrożenia technologii informacyjnych i  telekomunikacyjnych, streszczenie, artykuł

Iwo Augustyński - Skutki podniesienia kwoty wolnej od podatku od dochodów osobistych, streszczenie, artykuł

Paweł Strawiński, Aleksandra Majchrowska, Paulina Broniatowska - Zmiany struktury zatrudnienia kobiet w  Polsce w  latach 2000–2013, streszczenie, artykuł

Wojciech Lichota - Efektywność finansowa specjalnych stref ekonomicznych w  Polsce, streszczenie, artykuł

Łukasz Majer - Pokryzysowe regulacje płynności a  zmiany organizacyjne w  bankowości spółdzielczej, streszczenie, artykuł


RECENZJE

Recenzja książki: Martin Dahl, Niemiecki Model Społecznej Gospodarki Rynkowej - jako wzór dla polskich przemian systemowych po 1989 roku, Dom Wydawniczy ELIPSA, Warszawa 2015, s. 378 - rec. Piotr Pysz

Recenzja książki: Anna Dąbrowska, Felicjan Bylok, Mirosława Janoś-Kresło, Dariusz Kiełczewski, Irena Ozimek, Kompetencje konsumentów. Innowacyjne zachowania i  zrównoważona konsumpcja, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2015, s. 199 - rec. Tomasz Zalega





Zbigniew Dokurno, Bogusław Fiedor, Bartosz Scheuer - Makroekonomiczna i  metodologiczna perspektywa dyskursu wokół pojęcia zielonej gospodarki

Celem artykułu jest makroekonomiczno-metodologiczny dyskurs wokół pojęcia zielonej gospodarki z perspektywy zrównoważonego rozwoju. Prowadzone rozważania koncentrują się wokół postawionej przez autorów hipotezy, zgodnie z którą prawomocność i efektywność poznawcza koncepcji zielonej gospodarki oraz efektywna realizacja jej zadań i zasad pozostają w ścisłym związku z intersubiektywnym metodologicznym dyskursem w tym obszarze, czyli innymi słowy, spełniają wymogi współczesnej filozofii nauki. Autorzy w swoich badaniach wykorzystują najnowocześniejsze osiągnięcia metodologii nauk, odwołując się do podejścia konstruktywistycznego oraz przedstawiając krytyczną analizę podejścia korespondencyjnego. Ponadto makroekonomiczny kontekst badań dotyczący gospodarki opartej na wiedzy oraz znaczenia w niej zielonej gospodarki, osadzają w teorii zrównoważonego rozwoju, proponując szersze niż dotychczas ujęcie GOW, uwzględniające aspekty aksjologiczne oraz procesy kulturowe w tworzeniu wiedzy, a tym samym oddziaływujące na postać zielonej gospodarki w konkretnym kraju. Jak wykazują autorzy, gospodarka oparta na wiedzy jest otwartym, złożonym i dynamicznym podsystemem universum, w którym zmiany jakościowe są wyzwalane dzięki mądrości jednostek, zdolnych do promowania efektywniejszych i lepszych rozwiązań, dzięki szerszej perspektywie poznawczej. Taka definicja GOW implikuje rozumienie i podjęcie odpowiedzialności za odkrywanie subtelnych powiązań pomiędzy gospodarką, a pozostałymi subsystemami: środowiskowym i społecznym, tak aby dostosować aktywność gospodarczą do potencjału tychże podsystemów, co ma szczególne znaczenie z perspektywy zielonej gospodarki. To powoduje, iż racjonalne działania jednostek oparte są nie tylko na prostej, arytmetycznej kalkulacji użyteczności, ale również odwołują się do etycznych sądów wartościujących.

Słowa kluczowe: gospodarka oparta na wiedzy, zielona gospodarka, zrównoważony rozwój, metodologia ekonomii, makroekonomia
Kody JEL: B41, E02, O44, Q56
Artykuł: PDF



Łukasz Arendt - Paradoks Solowa i  determinanty wdrożenia technologii informacyjnych i  telekomunikacyjnych

Celem artykułu jest przedstawienie głównych argumentów, które wyjaśniają przyczyny paradoksu produktywności, sformułowanego przez R. Solowa w 1987 roku w związku z dynamicznym rozwojem technologii informacyjnych i telekomunikacyjnych.
W rezultacie, artykuł omawia warunki, jakie powinny zostać spełnione, aby coraz szersze wykorzystanie ICT faktycznie wspierało wzrost produktywności, w szczególności w krajach rozwijających się. Analiza ma charakter przeglądu literatury dotyczącej badań nad paradoksem Solowa. Jej wyniki wskazują, że ujawnienie się pozytywnego wpływu wdrożenia ICT na produktywność wymaga po pierwsze czasu, a po drugie – zaistnienia komplementarnych w stosunku do ICT inwestycji. Wśród czynników komplementarnych wymienia się zazwyczaj zmiany w organizacji pracy i procesach biznesowych, inwestycje w kapitał ludzki, bezpośrednie inwestycje zagraniczne, a także budowanie przyjaznego otoczenia instytucjonalnego dla przedsiębiorczości. Głównym wnioskiem z analiz, w kontekście możliwości wykorzystania inwestycji w ICT przez kraje rozwijające się do przyspieszenia procesów konwergencji, jest potrzeba zwrócenia szczególnej uwagi na czynniki komplementarne wobec ICT. Stanowią one kluczową determinantę produktywnego wykorzystania ICT – jak bowiem wskazują wyniki badań, aby osiągnąć korzyści z ICT nie wystarczy proste powiększanie zasobu kapitału ICT (poprzez inwestycję w sprzęt i oprogramowanie). Niezbędne są także inwestycje komplementarne – przede wszystkim w kapitał ludzki, wdrażanie zmian w organizacji pracy na poziomie przedsiębiorstw, czy inwestowanie w wartości niematerialne

Słowa kluczowe: produktywność, technologie informacyjne i telekomunikacyjne, paradoks Solowa, czynniki komplementarne wobec ICT
Kody JEL: D24, E24, O33, O47
Artykuł: PDF



Iwo Augustyński - Skutki podniesienia kwoty wolnej od podatku od dochodów osobistych

Celem artykułu jest analiza skutków ekonomicznych obniżenia podatku PIT poprzez zwiększenie kwoty wolnej od podatku do poziomu dwunastokrotności minimum egzystencji w jednoosobowym gospodarstwie pracowniczym. Skutki te mogą być trojakie.
Po pierwsze, taka reforma powoduje zmniejszenie dochodów państwa z tytułu podatku PIT. Po drugie, zwiększają się dochody państwa z tytułu podatku VAT. Po trzecie, rosnąca konsumpcja zwiększa produkcję krajową, a co za tym idzie zwiększa całkowite dochody budżetowe, co może obniżyć relację długu publicznego do PKB. Krótkookresowej analizy dwóch pierwszych efektów dokonano wykorzystując obliczenia realnej wielkości podatku VAT oraz liczby płatników i poziomu dochodów budżetowych z tytułu podatku PIT. Do oszacowania trzeciego efektu wykorzystano postkeynesowski model makroekonomiczny typu SFC (Stock-Flow Consistent model). Wyniki badań wskazują, iż krótkookresowe skutki reformy powodują zmniejszenie dochodów budżetowych o ok. 3,1% zwiększając deficyt budżetowy o 19,1% (dane za 2013 r.). W dłuższym okresie natomiast, zwiększenie kwoty wolnej od podatku spowodowałoby wzrost konsumpcji i oszczędności, a w rezultacie przyczyniłoby się do wzrostu PKB. Zwiększyłyby się również dochody ludności dzięki efektom mnożnikowym. Wzrósłby co prawda deficyt budżetowy, ale relacja długu publicznego do PKB byłaby malejąca. Proponowane zmiany nie tworzą więc ryzyka przekroczenia progów konstytucyjnych tego wskaźnika, co mogłaby sugerować analiza krótkookresowa.

Słowa kluczowe: modele SFC, dług publiczny, kwota wolna od podatku, podatek dochodowy
Kody JEL: E62, E12
Artykuł: PDF



Paweł Strawiński, Aleksandra Majchrowska, Paulina Broniatowska - Zmiany struktury zatrudnienia kobiet w  Polsce w  latach 2000–2013

Celem artykułu jest analiza zawodowej i sektorowej segregacji kobiet na polskim rynku pracy w latach 2000–2013. Przeprowadzono analizę stopnia segregacji kobiet w przekroju wielkich i dużych grup zawodowych oraz w przekroju sekcji PKD. Podjęto też próbę odpowiedzi na pytanie, czy istotny wzrost liczby kobiet z wyższym wykształceniem na polskim rynku pracy przełożył się na zmiany ich struktury zatrudnienia. Przeprowadzone badania wskazują na występowanie zjawiska segregacji zawodowej i sektorowej w Polsce. Struktura zatrudnienia w Polsce wskazuje na dominację kobiet w zawodach i sekcjach uważanych za bardziej kobiece (opieka zdrowotna, edukacja) a dominację mężczyzn w zawodach i sektorach wymagających większego wysiłku fizycznego (budownictwo). Wydaje się zatem, że w dużym stopniu istniejący podział nie jest wynikiem dyskryminacji, a odzwierciedleniem zarówno psychofizycznych, jak i kulturowych uwarunkowań związanych z zatrudnianiem kobiet i mężczyzn. Wejście na rynek pracy dużej liczby kobiet z wyższym poziomem wykształcenia spowodowało wzrost odsetka kobiet pracujących w grupach wymagających wyższych kwalifikacji zawodowych oraz na stanowiskach kierowniczych. Jednocześnie można wskazać na dalszy wzrost koncentracji zatrudnienia kobiet w zawodach i sekcjach sfeminizowanych, a zatrudnienia mężczyzn w zawodach i sekcjach zmaskulinizowanych.

Słowa kluczowe: segregacja płciowa, zawodowa struktura zatrudnienia kobiet, sektorowa struktura zatrudnienia kobiet, polski rynek pracy
Kody JEL: I21, J16, J21, J82
Artykuł: PDF



Wojciech Lichota - Efektywność finansowa specjalnych stref ekonomicznych w  Polsce

Celem artykułu jest syntetyczna ocena efektywności finansowej działalności specjalnych stref ekonomicznych w Polsce. Dokonanie takiej oceny wymaga przeprowadzenia wielu prac badawczych, m.in. zbadania efektywności specjalnych stref ekonomicznych z punktu widzenia budżetu państwa i Narodowego Funduszu Zdrowia oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Przeprowadzone badania nad efektami finansowymi stref obejmowały okres od 1996 r. do końca 2012 r. W wyniku przeprowadzonej analizy korzyści i kosztów funkcjonowania stref, otrzymano wyniki, które dały podstawę stwierdzić, że korzyści płynące z funkcjonowania stref znacznie przewyższają koszty. Łączne korzyści wyniosły bowiem 80,9 mld zł, natomiast łączne koszty 15,4 mld zł. Przez szesnaście lat bilans netto wyniósł więc 65,5 mld zł. Bilans wskazanych korzyści i kosztów wykazał efektywność finansową wszystkich stref, natomiast cel pracy został osiągnięty. W pracy zostały również zaprezentowane wyniki oceny kondycji finansowej pięćdziesięciu przedsiębiorstw funkcjonujących w specjalnych strefach ekonomicznych a także uwzględniony został aspekt globalnego kryzysu. Badania przeprowadzone na podstawie sprawozdań finansowych próby przedsiębiorstw pozwalają stwierdzić, że podmioty poddane analizie odznaczają się dobrą kondycją finansową. Badania przeprowadzone w ramach tego artykułu wskazują, że specjalne strefy ekonomiczne są efektywne finansowo i pomimo różnych kontrowersji związanych z ich funkcjonowaniem, wpływają na rozwój gospodarczy kraju, głównie poprzez tworzenie jakże pożądanych nowych miejsc pracy.

Słowa kluczowe: specjalne strefy ekonomiczne, analiza finansowa, kondycja finansowa
Kody JEL: E60, G00, G01
Artykuł: PDF



Łukasz Majer - Pokryzysowe regulacje płynności a  zmiany organizacyjne w  bankowości spółdzielczej

Celem artykułu jest ocena wpływu wdrożenia przepisów pakietu CRD IV/CRR w zakresie wyznaczania poziomu płynności banków oraz weryfikacja zasadności w przypadku grup spółdzielczych w Polsce. Metodą wykorzystaną przy realizacji celu jest analiza przepisów prawnych oraz analiza danych zrzeszeń spółdzielczych, przy opracowaniu której wykorzystano metody statystyczne. W wyniku przeprowadzonej analizy stwierdzona została wysoka stabilność poziomu depozytów banków spółdzielczych w bankach zrzeszających w Polsce, zarówno w warunkach normalnych, jak i w trakcie trwania kryzysu zaufania na rynku międzybankowym oraz brak uwzględnienia w regulacjach zewnętrznych struktury i charakteru działalności zrzeszeń banków spółdzielczych w Polsce. Najważniejsze wnioski płynące z dokonanej analizy wskazują na nieodpowiednie odzwierciedlenie poziomu płynności sektora bankowości spółdzielczej przy użyciu mierników określonych we wspomnianych regulacjach, których wartość, pomimo rzeczywistej nadpłynności sektora spółdzielczego, znajduje się znacząco poniżej minimalnych poziomów, a ich spełnienie jest w praktyce niemalże niemożliwe bez zmian w zakresie zmiany struktury sektora.
Z drugiej strony, nowe regulacje wymuszają pozytywne przekształcenia w zakresie inte-racji sektora spółdzielczości bankowej, które mogą mieć zasadnicze znaczenie dla jego funkcjonowania i rozwoju w przyszłości.

Słowa kluczowe: bank, płynność, adekwatność kapitałowa, spółdzielczość
Kody JEL: G21, G28, K29
Artykuł: PDF

Copyright © Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 1931-2017 ISSN 2300-5238