Archiwum czasopisma
Gospodarka Narodowa


Spis treści numeru 5/2015

Marta Gancarczyk - Proces wzrostu przedsiębiorstwa w  świetle podejścia zasobowego i teorii kosztów transakcyjnych, streszczenie, artykuł

Anna Białek-Jaworska, Natalia Nehrebecka - Rola kredytu handlowego w  finansowaniu przedsiębiorstw, streszczenie, artykuł

Maciej Czaplewski - Oddziaływanie regulacyjne Unii Europejskiej na rynek usług telekomunikacyjnych, streszczenie, artykuł

Dominik A. Skopiec - Rola specjalnych praw ciągnienia we współczesnym międzynarodowym systemie walutowym, streszczenie, artykuł

Jacek Kulawik - Wspólna polityka rolna Unii Europejskiej w  perspektywie globalnej, streszczenie, artykuł

Mateusz Pipień, Sylwia Roszkowska - Szacunki kwartalnego PKB w  polskich województwach, streszczenie, artykuł

Ewa Gałecka-Burdziak, Robert Pater - Ile jest wolnych miejsc pracy w  Polsce?, streszczenie, artykuł

Sławomir Kalinowski - Uncertainty-Induced Challenges Faced by Poor Inhabitants of Big Cities: The Case of Poland’s Poznań, streszczenie, artykuł


RECENZJE

Recenzja książki: Dylematy polityki makroekonomicznej w  warunkach kryzysu zadłużeniowego w  Unii Europejskiej, redakcja naukowa Piotr Albiński, Zbigniew Polański, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa 2015, s. 162 - rec. Wojciech Pacho

Recenzja książki: Elżbieta Mączyńska, Sylwia Morawska, Efektywność procedur upadłościowych. Bankructwa przedsiębiorstw. Katharsis i nowa szansa, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa 2015, s. 248 - rec. Błażej Prusak





Marta Gancarczyk - Proces wzrostu przedsiębiorstwa w  świetle podejścia zasobowego i teorii kosztów transakcyjnych

Celem artykułu jest przedstawienie procesu wzrostu firmy jako wyłaniającego się obszaru badań nad przedsiębiorczością oraz wskazanie możliwości teoretycznego ujęcia tego procesu na podstawie integracji podejścia zasobowego (PZ) i teorii kosztów transakcyjnych (TKT). Współczesne badania nad ekspansją przedsiębiorstw w obszarze przedsiębiorczości koncentrują się na procesie wzrostu, sugerując metodę indukcyjną i eksploracyjną. Ten obszar badań należy jednak do szerszej problematyki granic przedsiębiorstwa, opartej na rozwiniętych teoriach, wśród których PZ i TKT są wiodącymi i często konfrontowanymi lub łączonymi perspektywami. Uzasadnione jest zatem przyjęcie metody dedukcji na podstawie istniejących teorii. Artykuł ma charakter koncepcyjny i wykorzystuje przegląd studiów teoretycznych dotyczących zakresu działania firmy na gruncie ekonomii, przedsiębiorczości i zarządzania strategicznego. Po analizie podejścia zasobowego i teorii kosztów transakcyjnych jako alternatywnych ujęć granic przedsiębiorstwa, w drodze systematycznego przeglądu literatury wyłoniono metody integracji obu teorii. Metody te wykorzystano przy sformułowaniu wniosków, dotyczących procesu wzrostu organizacji na podstawie integracji podejścia zasobowego i teorii kosztów transakcyjnych. Wskazano predykcyjną wartość PZ i TKT w odniesieniu do motywów, przesłanek, mechanizmów i form koordynacji ekspansji. Ponadto określono system wzajemnego oddziaływania zmiennych i założeń obu teorii w analizowanym procesie. Wnioski te mogą służyć dalszym analizom teoretycznym, ponadto mogą być poddane operacjonalizacji na potrzeby badań empirycznych.

Słowa kluczowe: wzrost przedsiębiorstwa, granice firmy, teoria kosztów transakcyjnych, podejście zasobowe
Kody JEL: L25, L26, D21, D23
Artykuł: PDF



Anna Białek-Jaworska, Natalia Nehrebecka - Rola kredytu handlowego w  finansowaniu przedsiębiorstw

Celem artykułu jest przeanalizowanie znaczenia kredytu handlowego w finansowaniu przedsiębiorstw w Polsce oraz zidentyfikowanie determinant wykorzystania przez polskie przedsiębiorstwa kredytu handlowego. Przedsiębiorstwa zarówno zaciągają kredyt handlowy u dostawców, jak i udzielają go odbiorcom. Analizowano kształtowanie się kredytu handlowego netto, tj. znaku i wielkości różnicy między zaciąganym a udzielanym kredytem handlowym w Polsce. Zaciągany kredyt handlowy mierzono jako zobowiązania z tytułu dostaw i usług bez wydatków bieżących, tj. skorygowane o bieżące zobowiązania krótkoterminowe z tytułu dostaw i usług w wysokości średnich miesięcznych wydatków związanych z prowadzeniem działalności podstawowej (1/12 zużycia materiałów i energii oraz kosztów usług obcych). Analizę empiryczną przeprowadzono na podstawie jednostkowych danych panelowych ze sprawozdań GUS: rocznych F-02 za lata 1995−2011 (około 50 tys. przedsiębiorstw rocznie). Do oszacowania parametrów wykorzystano odporny systemowy estymator GMM. Wykazano, iż niska rentowność sprzedaży, długi cykl zobowiązań, niska zdolność kredytowa i długi cykl środków pieniężnych są dobrymi predykatorami korzystania z kredytu handlowego. Zweryfikowano też hipotezy, że wyższe możliwości wzrostu i wyższa zdolność do generowania pieniężnej nadwyżki finansowej zwiększają wielkość udzielanego kredytu handlowego. Wraz ze wzrostem wielkości przedsiębiorstwa rośnie skłonność do udzielania kredytu handlowego i wolumen udzielanego kredytu handlowego, a maleje skłonność do zaciągania kredytu handlowego netto i wielkość zaciąganego kredytu handlowego netto.

Słowa kluczowe: kredyt handlowe, należności, finanse przedsiębiorstw, dynamiczne modele panelowe, systemowy estymator GMM
Kody JEL: G32, E52, G21, C83
Artykuł: PDF



Maciej Czaplewski - Oddziaływanie regulacyjne Unii Europejskiej na rynek usług telekomunikacyjnych

Celem artykułu jest dokonanie oceny wyników dotychczasowej unijnej polityki regulacyjnej, prowadzonej w obszarze rynku usług telekomunikacyjnych (RUT), ukierunkowanej na stworzenie rynku konkurencyjnego. Nawiązując do przyjętego celu, skoncentrowano rozważania na udzieleniu odpowiedzi na następujące pytania badawcze: 1) czy podjęty przez UE model otwierania RUT na konkurencję okazał się skuteczny? 2) czy można już mówić o zakończeniu zaplanowanego zadania stworzenia w UE konkurencyjnego RUT?
Przy pisaniu artykułu wykorzystano metodę krytycznej analizy literatury, zastosowaną do przedstawienia stanu wiedzy na temat istoty regulacji oraz powodów regulowania RUT, metodę przyczynowo-skutkową służącą do wykazania związków między konkretnymi rozwiązaniami regulacyjnymi i generowanymi przez nie efektami ekonomicznymi i społecznymi oraz metodę syntezy, pozwalającą na dokonanie kompleksowej oceny unijnej polityki regulacyjnej odnoszącej się do RUT, jak i wskazanie głównych, współczesnych dylematów tej polityki.
W wyniku przeprowadzonych badań stwierdzono, iż prowadzone w UE liberalizowanie RUT doprowadziło do usunięcia monopolu telekomunikacyjnego i starych struktur regulacyjnych, oraz stworzenia i umocnienia konkurencji w obszarze świadczenia usług telekomunikacyjnych dla klientów końcowych. Mniej korzystnie przedstawiają się efekty budowania konkurencji w obszarze hurtowego dostępu do sieci (dla nowych operatorów telekomunikacyjnych).
Uzyskane wyniki pozwalają na wyprowadzenie następujących wniosków: a) zastosowany przez UE model otwierania RUT na konkurencję okazał się - jak dotychczas - częściowo skuteczny, b) w istniejącej sytuacji nie można mówić o zakończeniu zaplanowanego zadania stworzenia w UE konkurencyjnego RUT, c) ważnym zadaniem prowadzonej przez UE polityki regulacyjnej w obszarze RUT powinno być wzmocnienie konkurencji w obszarze hurtowego dostępu do sieci telekomunikacyjnej.

Słowa kluczowe: regulacja, liberalizacja i deregulacja, rynek usług telekomunikacyjnych, polityka UE w obszarze RUT
Kody JEL: L43, L51, L96
Artykuł: PDF



Dominik A. Skopiec - Rola specjalnych praw ciągnienia we współczesnym międzynarodowym systemie walutowym

Celem artykułu jest analiza czynników kształtujących zakres wykorzystania specjalnych praw ciągnienia (Special Drawing Rights – SDR) jako składnika oficjalnych aktywów rezerwowych oraz ocena możliwości oparcia reformy międzynarodowego systemu walutowego na zwiększeniu roli SDR. Analiza przeprowadzona w artykule dowodzi, że zastosowanie SDR jako składnika oficjalnych rezerw walutowych jest znikome i najprawdopodobniej pozostanie marginalne, ze względu na występowanie wielu barier uniemożliwiających uczynienie z nich pieniądza międzynarodowego. Zidentyfikowano dwie grupy barier dla zwiększenia roli SDR w międzynarodowym systemie walutowym: bariery tkwiące w specyfice tych aktywów oraz bariery związane z trendami rozwojowymi międzynarodowego systemu walutowego, z których za najbardziej istotne uznano wzrost znaczenia i międzynarodowego wykorzystania waluty Chin oraz utrzymującą się pozycję dolara amerykańskiego jako dominującej waluty międzynarodowej. W związku z istnieniem tych ograniczeń, w artykule wskazano na brak możliwości oparcia reformy międzynarodowego systemu walutowego na zwiększeniu roli SDR. Zastosowane metody badawcze obejmują analizę danych statystycznych dotyczących oficjalnych aktywów rezerwowych i międzynarodowego wykorzystania walut krajowych, a także analizę porównawczą i studium literatury przedmiotu.

Słowa kluczowe: waluta międzynarodowa, międzynarodowy system walutowy, rezerwy walutowe, rynek finansowy
Kody JEL: F02, F31, F41, G15, G18
Artykuł: PDF



Jacek Kulawik - Wspólna polityka rolna Unii Europejskiej w  perspektywie globalnej

Podstawowym celem artykułu jest przedstawienie najważniejszych wyzwań stojących przed społecznością i rolnictwem światowym, które musi uwzględniać wspólna polityka rolna UE oraz inne modele rozwoju rolnictwa, konkurencyjne, ale i zarazem komplementarne wobec WPR. Pod względem metodologicznym artykuł jest studium przeglądowym, z pewnymi jednak elementami metaanalizy. W wyniku przeprowadzonych badań ustalono, iż głównym problemem rolnictwa światowego w najbliższych dekadach będzie sprostanie rosnącemu popytowi rolno-żywnościowemu w warunkach nasilającej się rywalizacji o ziemię, wodę i inne zasoby odnawialne i nieodnawialne, rosnącej presji na środowisko przyrodnicze i dokonującej się zmiany klimatu. Świat może sobie z nim poradzić przez podjęcie równoczesnych i skoordynowanych działań skoncentrowanych na ograniczeniu strat żywności, zamknięciu luki produktywności, zmianach diety, zrównoważonej intensyfikacji i praktykowaniu rolnictwa inteligentnego klimatycznie. WPR z jednej strony może wnosić pozytywny wkład w jego rozwiązywanie, ale z drugiej strony może to utrudniać, głównie przez rozległe subsydiowanie unijnego rolnictwa.

Słowa kluczowe: globalna polityka żywnościowa, modele rolnictwa, rolnictwo światowe, wspólna polityka rolna
Kody JEL: Q10, Q11, Q18
Artykuł: PDF



Mateusz Pipień, Sylwia Roszkowska - Szacunki kwartalnego PKB w  polskich województwach

Celem artykułu jest scharakteryzowanie zastosowania modelu regresji liniowej w problemie czasowej i przestrzennej dezagregacji PKB polskiej gospodarki. W opisywanym podejściu przedmiotem estymacji są parametry strukturalne regresji liniowej, w której roczne PKB województw lub jego tempo zmian stanowią zmienną objaśnianą, zaś roczne PKB krajowe lub jego tempo zmian odgrywa rolę zmiennej objaśniającej. Proponuje się, aby kwartalne PKB i jego zmiany szacować dla poszczególnych województw jako funkcje parametrów regresji. Proponowane alternatywne podejścia poddano ocenie ze względu na poziom niepewności statystycznej związanej z estymacją oraz ze względu na poziom przestrzennego zróżnicowania oszacowanych wartości. W artykule przedstawiono wyniki szacunków PKB i jego zmian w województwach w okresie 1995–2012, otrzymane na podstawie zaproponowanej dwustopniowej procedury. Uzyskane wyniki szacunków poziomów PKB charakteryzują się dużą precyzją oszacowań, ale regionalne zróżnicowanie stóp wzrostu PKB otrzymanych na podstawie tego podejścia jest niewielkie. Z kolei wykorzystanie w regresji wartości tempa zmian PKB powodowało większe zróżnicowanie stóp wzrostu PKB według województw, ale błędy szacunków były większe.

Słowa kluczowe: dezagregacja obserwowanych kategorii makroekonomicznych, klasyczny model regresji liniowej, niepewność estymacji, regionalny PKB
Kody JEL: C13, C43, E01
Artykuł: PDF



Ewa Gałecka-Burdziak, Robert Pater - Ile jest wolnych miejsc pracy w  Polsce?

Celem artykułu jest charakterystyka podaży wolnych miejsc pracy w Polsce w latach 2007-2014. W artykule opisano badanie na temat dostępności wolnych miejsc pracy na rynku oraz zmian w czasie na tle sytuacji gospodarczej w latach 2007-2014. Analizy dokonano opierając się na różnych zbiorach danych: GUS, PSZ (Publiczne Służby Zatrudnienia) oraz BOP (internetowe oferty pracy). Korzystano z metod badania cyklicznych własności szeregów czasowych. Zaprezentowano zróżnicowanie przestrzenne i zawodowe wakatów publikowanych w Internecie na podstawie wybranych miar niedopasowań.
Od I kwartału 2007 r. do II kwartału 2014 r. liczba wolnych miejsc pracy wzrosła. Zmiany miały różnorodny charakter dla danych GUS, internetowych ofert pracy czy ofert pracy kierowanych do urzędów pracy. Autorzy wnioskują, iż statystyki ofert zatrudnienia odzwierciedlają różne frakcje podaży wakatów. Cykliczne zmiany internetowych ofert pracy, ofert pochodzących z urzędów pracy (napływ) oraz wolnych miejsc pracy wg badań GUS nieznacznie wyprzedzają koniunkturalne zmiany zatrudnienia i bezrobocia. Zmiany aktywności gospodarczej determinują liczbę ofert publikowanych w Internecie. Dla tych ofert (internetowych) pokazujemy wzrost niedopasowań przestrzennych (dla województw) oraz w przekroju kierunków kształcenia. Wyrównywanie niedoborów i nadwyżek ofert pracy w przekroju kierunków kształcenia zachodzi (prawdopodobnie tylko) dla niektórych kierunków studiów, np. w naukach ścisłych i inżynieryjnych.

Słowa kluczowe: wolne miejsca pracy, wakaty, oferty pracy, Publiczne Służby Zatrudnienia, Barometr Ofert Pracy
Kody JEL: J63
Artykuł: PDF



Sławomir Kalinowski - Oblicza niepewności ubogich mieszkańców dużego miasta na przykładzie Poznania

Celem artykułu jest przedstawienie oblicza niepewności ubogich mieszkańców Poznania w trzech wymiarach - dochodowym, pracy i przyszłości.
Metodyka i koncepcja badań powstała jako rezultat pracy Międzyśrodowiskowej Grupy Badawczej Margines Społeczny Poznania. Badania zostały przeprowadzone metodą PAPI w latach 2012 i 2013 przez członków grupy badawczej, co miało na celu uzyskanie szczegółowych odpowiedzi oraz uzyskanie informacji o charakterze jakościowym. Dobór próby do badań polegał na wylosowaniu z listy beneficjentów MOPR reprezentacyjnej próby gospodarstw domowych w dwóch etapach pomiarowych (n1=418, n2=196), spośród 6000 adresów. Uzyskana liczebność próby pozwala przyjąć z 95‐procentowym prawdopodobieństwem, że uzyskane wyniki nie różnią się od rozkładów zmiennych występujących w populacji generalnej o więcej niż 4%.
Artykuł zawiera analizę pojęcia niepewność w wymiarze socjo-ekonomicznym, oraz wskazanie na powiązania pomiędzy pewnością i bezpieczeństwem. Zwrócono uwagę, że czynnikiem zasadniczo wpływającym na bezpieczeństwo są dochody, ich wysokość, a także pewność ich uzyskania. Zauważono, że to kobiety otrzymują wyższe dochody niż mężczyźni, co jest odmienne w porównaniu z innymi badaniami. Warte podkreślenia są ogólnie niskie dochody we wszystkich grupach dochodowych, co wynika ze specyfiki grupy badawczej, zawierającej osoby korzystające z pomocy społecznej. Deprywacja potrzeb jest nie tylko wynikiem niskich dochodów, ale również uświadomienia niższego zaspokojenia potrzeb w stosunku do otoczenia. Niepewność sytuacji ekonomicznej jest również pochodną możliwości i stopnia realizacji potrzeb. Wśród badanej grupy posiadane zasoby pieniężne wystarczają wyłącznie na najtańsze jedzenie, czasem również ubranie i podstawowe wydatki mieszkaniowe. Oprócz niepewności w sensie dochodowym zwrócono uwagę na zagrożenie bezpieczeństwa pracy, przy czym zauważono, że pomimo dużego zagrożenia brakiem pracy respondenci przybierają pasywne postawy (niska aktywność, nieposzukiwanie pracy). Konsekwencją niepewności dochodów i braku pracy jest również niepewność przyszłości, które leżą zarówno wewnątrz jednostek, jak i poza nimi.

Słowa kluczowe: niepewność, dochody, praca, perspektywy przyszłości
Kody JEL: A14, D12, D63, I32
Artykuł: PDF

Copyright © Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 1931-2017 ISSN 2300-5238