Archiwum czasopisma
Gospodarka Narodowa


Spis treści numeru 4/2015

Zuzanna Urbanowicz - Nieadekwatność polityki pieniężnej Europejskiego Banku Centralnego w procesie stabilizacji makroekonomicznej w  strefie euro, streszczenie, artykuł

Paweł Gajewski - Regionalne zróżnicowanie efektów impulsu polityki pieniężnej w  Polsce, streszczenie, artykuł

Milena Ratajczak-Mrozek - Czas w  badaniach nad internacjonalizacją przedsiębiorstw, streszczenie, artykuł

Małgorzata Stefania Lewandowska, Arkadiusz Michał Kowalski - Współpraca polskich przedsiębiorstw w  sferze innowacji a  wsparcie z  funduszy unijnych, streszczenie, artykuł

Stanisław Cichocki, Michał Gradzewicz, Joanna Tyrowicz - Wrażliwość zatrudnienia na zmiany PKB w  Polsce a  elastyczność instytucji rynku pracy, streszczenie, artykuł

Monika Maksim, Monika Wojdyło-Preisner - Determinanty długotrwałego bezrobocia w  Polsce - perspektywa lokalna, streszczenie, artykuł

Agnieszka Słomka-Gołębiowska, Piotr Urbanek - Wpływ nadzoru korporacyjnego na transparentność polityki wynagradzania kadry kierowniczej w bankach w  Polsce, streszczenie, artykuł


RECENZJE

Recenzja książki: Koniec polityki dobrobytu jaką znamy? Kontynuacja i zmiany w zachodnim modelu państwa dobrobytu - założenia i praktyka, redakcja naukowa Philipp Sandermann, Barbara Budrich Publishers, Opladen, Berlin, Toronto 2014, s. 139 - rec. Piotr Rubaj





Zuzanna Urbanowicz - Nieadekwatność polityki pieniężnej Europejskiego Banku Centralnego w procesie stabilizacji makroekonomicznej w  strefie euro

Załamanie koniunktury gospodarczej w strefie euro pogłębiło istniejącą nierównowagę na poziomie gospodarek członkowskich i wywołało obawy o stabilność całego ugrupowania. Celem artykułu jest analiza zagadnienia nieadekwatności jednolitej polityki pieniężnej do stabilizacyjnych potrzeb członków heterogenicznej unii walutowej na przykładzie polityki Europejskiego Banku Centralnego (EBC) i strefy euro od początku jej funkcjonowania. Artykuł ma charakter teoretyczny. Przytoczone wyniki badań wskazały, że jednolita polityka pieniężna EBC nie była w jednakowym stopniu dopasowana do potrzeb każdego z krajów strefy euro. Niejednorodna sytuacja gospodarcza państw – członków strefy euro oraz niejednakowa sprawność funkcjonujących w nich mechanizmów dostosowawczych zdają się różnicować skuteczność jednolitej polityki pieniężnej EBC w zakresie kształtowania stabilizacji makroekonomicznej na poziomie całej strefy euro oraz na poziomie każdej z gospodarek. Wydaje się zatem, że podstawę pełnej oceny stabilizacyjnego oddziaływania jednolitej polityki pieniężnej powinna stanowić obserwacja stanu koniunktury na obu wymienionych poziomach analizy. Kryzys w strefie euro uświadomił istnienie silnego związku między stabilnością poszczególnych krajów członkowskich a stabilnością całego ugrupowania. Antykryzysowe działania EBC zmniejszyły prawdopodobieństwo rozpadu strefy euro, niemniej jednak, EBC nie jest w stanie samodzielnie rozwiązać wszystkich problemów gospodarczych o charakterze strukturalnym w strefie euro. Zagwarantowanie pomyślnego funkcjonowania strefy euro pozostaje raczej w gestii krajowych rządów i zależy od kierunku nadawanego przez ich politykę gospodarczą i zdolności do przeprowadzenia trudnych reform strukturalnych.

Słowa kluczowe: Europejski Bank Centralny, nieadekwatność jednolitej polityki pieniężnej, stabilizacja makroekonomiczna, strefa euro
Kody JEL: E32, E52, E58
Artykuł: PDF



Paweł Gajewski - Regionalne zróżnicowanie efektów impulsu polityki pieniężnej w  Polsce

Celem artykułu jest identyfikacja ogólnych różnic w efektach polityki pieniężnej między wschodnim i zachodnim makroregionem w Polsce. Artykuł jest w istocie pierwszym spojrzeniem na problem regionalnego zróżnicowania efektów polityki pieniężnej w Polsce. W celu zachowania przejrzystości, a także spójności z analizami prowadzonymi dla Polski jako całości, badanie empiryczne przeprowadzone zostało w oparciu o standardowy model VARX, rozszerzony o zmienne charakteryzujące aktywność gospodarczą w obu makroregionach. Uzyskane wyniki potwierdzają odmienność odpowiedzi tych zmiennych. W szczególności wyniki sugerują nie tyle zróżnicowaną siłę reakcji na impuls polityki pieniężnej, ile odmienny charakter dostosowań po impulsie. W makroregionie zachodnim zacieśnienie polityki pieniężnej powoduje relatywnie silną reakcję produkcji przemysłowej, natomiast w makroregionie wschodnim dostosowania przebiegają raczej na rynku pracy. Uzyskane rezultaty mogą stanowić przyczynek do dalszych badań, a także do dyskusji nad ich implikacjami dla polityki gospodarczej.

Słowa kluczowe: rozwój regionalny, dynamika ekonomiczna regionów, polityka pieniężna
Kody JEL: E52, R11
Artykuł: PDF



Milena Ratajczak-Mrozek - Czas w  badaniach nad internacjonalizacją przedsiębiorstw

Celem artykułu jest weryfikacja na podstawie literatury przedmiotu zależności pomiędzy czasem a doświadczeniem zagranicznym i poziomem umiędzynarodowienia przedsiębiorstwa oraz wskazanie znaczenia konceptualizacji pojęcia czasu i związanego z nim tempa w badaniach nad internacjonalizacją przedsiębiorstw.
Rozważania przeprowadzono wykorzystując krytyczną analizę literatury z zakresu internacjonalizacji przedsiębiorstw koncentrując się na modelach procesowych, podejściu sieciowym do umiędzynarodowienia oraz literaturze z zakresu przyspieszonej internacjonalizacji. W szczególności uwzględniono badania dotyczące czasu i tempa internacjonalizacji przedsiębiorstw.
W artykule przedstawiono wiele wniosków dotyczących czasu w badaniach nad internacjonalizacją przedsiębiorstw związanych kolejno z przyrostem doświadczenia w działalności na rynkach zagranicznych, tempem internacjonalizacji oraz związkiem między czasem a poziomem internacjonalizacji przedsiębiorstw. Wskazano, że, aby uzyskać większe zrozumienie procesu internacjonalizacji przedsiębiorstw, niezbędne jest włączenie czasu explicite do teorii umiędzynarodowienia. Wykazano, że zarówno zależność pomiędzy czasem a przyrostem doświadczenia zagranicznego przedsiębiorstw, jak i czasem a poziomem ich umiędzynarodowienia jest kompleksowa i nielinearna. Ponadto w zakresie samego pomiaru istotne jest, aby poziom internacjonalizacji wyznaczać na podstawie miar kompleksowych uwzględniających zasoby zaangażowane na różnych płaszczyznach funkcjonowania firmy. Z kolei badania nad tempem internacjonalizacji powinny uwzględniać zarówno pomiar tempa podjęcia działalności zagranicznej, jak i tempa całego późniejszego procesu umiędzynarodowienia, co ma szczególne znaczenie dla badań nad przedsiębiorstwami born global.

Słowa kluczowe: umiędzynarodowienie, poziom internacjonalizacji, czas, tempo internacjonalizacji
Kody JEL: D21, F53, F59, L25
Artykuł: PDF



Małgorzata Stefania Lewandowska, Arkadiusz Michał Kowalski - Współpraca polskich przedsiębiorstw w  sferze innowacji a  wsparcie z  funduszy unijnych

Celem artykułu jest ocena wpływu współpracy w projektach innowacyjnych podejmowanej przez polskie przedsiębiorstwa w ramach klastrów oraz poza klastrami na ich sprawność innowacyjną, jak i określenie znaczenia wsparcia z funduszy unijnych dla stymulowania tejże współpracy. Analiza prowadzona jest na danych z polskiej wersji badania Community Innovation Survey (CIS) za lata 2008–2010, przeprowadzonego przez GUS w 2011 roku. Próba to 7783 średnie i duże przedsiębiorstwa przemysłowe, z których ostatecznie do dalszych analiz wyodrębniono n=80 dużych firm deklarujących członkostwo w klastrze. Na podstawie wyników modelu równań strukturalnych (Structural Equation Modelling), przy dodatkowym szacowaniu rozkładu błędów estymacji dokonanego za pomocą wielokrotnego losowania ze zwracaniem z próby (nieparametryczna metoda bootstrap), stwierdzono statystycznie istotny związek między współpracą w zakresie działalności innowacyjnej z partnerami zagranicznymi (dostawcami, klientami, konkurentami, innymi członkami grupy kapitałowej oraz partnerami instytucjonalnymi), jak i partnerami krajowymi z klastrów, a sprawnością innowacyjną badanych podmiotów, mierzoną zlogarytmizowanym udziałem procentowym sprzedaży produktów innowacyjnych w sprzedaży ogółem. Stwierdzono również statystycznie istotny związek między współpracą w klastrze a współpracą z partnerami spoza klastra, co potwierdza istnienie efektu uczenia się współpracy (coopertion learning effect). Dowiedziono także istnienia wpływu interwencji publicznej na skłonność firm do współpracy w ramach klastrów (cluster cooperation additionality).

Słowa kluczowe: współpraca w innowacjach, klastry, efekt dodatkowy, Community Innovation Survey (CIS)
Kody JEL: O31, O32, O38
Artykuł: PDF



Stanisław Cichocki, Michał Gradzewicz, Joanna Tyrowicz - Wrażliwość zatrudnienia na zmiany PKB w  Polsce a  elastyczność instytucji rynku pracy

Celem artykułu jest zweryfikowanie czy stopniowe upowszechnianie elastycznych form zatrudnienia w Polsce znajduje odzwierciedlenie w zmianach reakcji zatrudnienia na PKB. Jako metodę badawczą zastosowano analizę wrażliwości zatrudnienia na dynamikę PKB w okresie 1995q1–2012q4, polegającą na estymacji funkcji reakcji na impuls (IRF), opierającej się na wielu modelach wektorowej autoregresji (VAR) dla PKB i miar zatrudnienia. Uzyskane wyniki badania wskazują, że na poziomie zagregowanym oraz w rozbiciu na sektory zachodzą pewne zmiany we wrażliwości zatrudnienia na popyt zagregowany, lecz dane nie potwierdzają zależności pomiędzy uelastycznieniem a tymi zmianami. Silnie widoczna jest natomiast cykliczność zmian we wrażliwości oraz rozbieżność długookresowych trendów pomiędzy głównymi sektorami gospodarki. Na podstawie badania można postawić wniosek, iż trudno jest jednoznacznie wskazać, czy zmiany w zależności zatrudnienia od produkcji w poszczególnych sektorach powiązane są bezpośrednio z rosnącą rolą elastycznych form zatrudnienia.

Słowa kluczowe: elastyczne formy zatrudnienia, wrażliwość, funkcja reakcji na impuls (IRF), cykliczność
Kody JEL: J23, C22
Artykuł: PDF



Monika Maksim, Monika Wojdyło-Preisner - Determinanty długotrwałego bezrobocia w  Polsce - perspektywa lokalna

Celem artykułu jest identyfikacja i klasyfikacja determinant długotrwałego bezrobocia w różnych rodzajach lokalnych gospodarek w Polsce. W badaniu wykorzystano dane pobrane bezpośrednio z systemu publicznych służb zatrudnienia SyriuszStd z sześciu powiatów w Polsce, które objęły populację liczącą 44 tysięcy osób zarejestrowanych jako bezrobotne w dniu 31 grudnia 2010 roku. Każdy z powiatów reprezentował inny typ lokalnej gospodarki. Do identyfikacji czynników determinujących długotrwałe bezrobocie zastosowano metodę regresji logistycznej i analizę ilorazów szans. Uzyskane rezultaty pokazują, że spośród szerokiego zestawu analizowanych czynników tylko siedem ma charakter uniwersalny, oddziałując na ryzyko długotrwałego bezrobocia w każdej gospodarce w taki sam sposób. Wśród nich znalazły się: płeć, wiek do 29 i powyżej 50 lat, znajomość języków obcych, posiadanie dzieci w wieku do 6 lat i zamieszkiwanie na terenie gminy wiejskiej.
Pozostałe czynniki, których oddziaływanie w poszczególnych rodzajach gospodarek było zróżnicowane - osłabiane bądź wzmacnianie przez warunki panujące lokalnie - określono jako specyficzne. Zaliczono do nich m.in.: różne poziomy wykształcenia, niepełnosprawność, liczbę posiadanych zawodów. Oznacza to, że grupy zagrożone długotrwałym bezrobociem w ujęciu lokalnym mogą istotnie różnić się między sobą. Bezcelowe wydaje się więc sztywne, odgórne definiowanie kategorii bezrobotnych, którym należy oferować określoną formę pomocy w pierwszej kolejności. W zamian do precyzyjnego wyłaniania adresatów działań aktywizacyjnych na lokalnym rynku pracy sugeruje się zastosowanie procedur profilowania bezrobotnych.

Słowa kluczowe: długotrwałe bezrobocie, lokalna gospodarka, determinanty długotrwałego bezrobocia, profilowanie bezrobotnych
Kody JEL: J64
Artykuł: PDF



Agnieszka Słomka-Gołębiowska, Piotr Urbanek - Wpływ nadzoru korporacyjnego na transparentność polityki wynagradzania kadry kierowniczej w bankach w  Polsce

Celem artykułu jest ocena transparentności polityki wynagradzania członków kadry zarządzającej banków w Polsce. Badanie zostało przeprowadzone dla lat 2005-2013 na próbie 16 banków notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie.
W badaniu została podjęta próba identyfikacji czynników determinujących poziom transparentności polityki. W tym celu został skonstruowany indeks transparentności na podstawie informacji odnoszących się do: wysokości i struktury uposażenia członka zarządu banku, polityki zmiennych składników wynagrodzenia, funkcjonowania komitetu radu nadzorczej ds. wynagradzania oraz długoterminowych programów motywacyjnych opartych na własności.
Otrzymane wyniki wskazują na występowanie kilku prawidłowości. Banki stopniowo zwiększają zakres ujawnień polityki wynagrodzeń. Największe zmiany miały miejsce od roku 2012, co wynika z nowych regulacji prawnych. Zgodnie z przewidywaniami pozytywny wpływ na zakres ujawnień wynagrodzeń mają takie standardy nadzoru korporacyjnego jak: wielkość rady, aktywność komitetu ds. wynagrodzeń oraz udział w akcjonariacie banku otwartych funduszy emerytalnych. Stopień koncentracji własności może wpływać na transparentność w sposób pośredni, poprzez narzucanie bankom w Polsce standardów, które obowiązują na rynkach ich inwestorów strategicznych. Najbardziej przejrzysta polityka wynagradzania występuje w bankach kontrolowanych przez inwestorów z krajów anglosaskich, które charakteryzują się największą dywersyfikacją własności. Większy od przeciętnego poziom ujawnień polityki wynagradzania został zaobserwowany w dużych bankach oraz w tych bankach, w których prezesi zarządu otrzymują relatywnie wyższe wynagrodzenia.

Słowa kluczowe: polityka wynagradzania, sektor bankowy, nadzór korporacyjny, regulacje
Kody JEL: G21, G38, G39
Artykuł: PDF

Copyright © Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 1931-2017 ISSN 2300-5238