Archiwum czasopisma
Gospodarka Narodowa


Spis treści numeru 4/2012

Marlena Dzikowska, Marian Gorynia - Teoretyczne aspekty konkurencyjności przedsiębiorstwa – w kierunku koncepcji eklektycznej?, streszczenie, artykuł

Rafał Śliwiński - Zasoby kształtujące konkurencyjność polskich przedsiębiorstw, streszczenie, artykuł

Marzanna K. Witek-Hajduk - Formy umiędzynarodowienia polskich przedsiębiorstw na rynkach zaopatrzenia, streszczenie, artykuł

Dariusz Cezary Kotlewski - Endogenous and Exogenous Components of Economic Growth, streszczenie, artykuł

Ewa Gałecka-Burdziak - Elastyczność funkcji dopasowań na rynku pracy w Polsce, streszczenie, artykuł

Paweł Ożga - Instrumenty pochodne w spółkach notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie, streszczenie, artykuł


RECENZJE

Recenzja książki: Andrzej Buszko, Przedsiębiorstwo na rynku finansowym. Uwarunkowania analizy strategicznej w okresie globalizacji, Difin, Warszawa 2011, s. 202 - rec. Anna Chmielak





Marlena Dzikowska, Marian Gorynia - Teoretyczne aspekty konkurencyjności przedsiębiorstwa – w kierunku koncepcji eklektycznej?

Celem artykułu jest dokonanie przeglądu oraz oceny przydatności najważniejszych teoretycznych koncepcji konkurencyjności przedsiębiorstwa. Uwagę skoncentrowano w szczególności na ewolucyjnym i kumulatywnym charakterze ich rozwoju. Przedstawianie ram definicyjnych poruszanego zagadnienia rozpoczęto od próby zdefiniowania pojęcia konkurencyjności przedsiębiorstwa i jego wymiarów. Omówienie wymiarów konkurencyjności przedsiębiorstwa (rozumianych jako potencjał konkurencyjny, strategia konkurencji oraz pozycja konkurencyjna) miało na celu nie tylko ustalenie wspólnych ram definicyjnych tych zmiennych, ale również zasygnalizowanie możliwych do wykorzystania w badaniach empirycznych wskaźników zmiennych. W dalszej części artykułu zaprezentowano kierunki rozwoju koncepcji konkurencyjności przedsiębiorstwa w ramach dwóch ujęć (pozycjonowania i zasobowego), sygnalizując różnice występujące w stosowanej w ich wypadku terminologii oraz treści pojęć. Dla obu omawianych nurtów zasygnalizowano również wynikające z analizy dorobku teoretycznego zależności zachodzące pomiędzy wymiarami konkurencyjności. Trzecia z zaprezentowanych koncepcji stanowi próbę przedstawienia eklektycznego ujęcia łączącego cechy zarówno nurtu pozycjonowania, jak i zasobowego, a jednocześnie uwzględniającego charakter zależności występujących pomiędzy analizowanymi wymiarami konkurencyjności w ujęciu dynamicznym.

Słowa kluczowe: konkurencyjność przedsiębiorstwa, potencjał konkurencyjny, strategia konkurencji, pozycja konkurencyjna, nurt pozycjonowania, nurt zasobowy
Kody JEL: L10
Artykuł: PDF



Rafał Śliwiński - Zasoby kształtujące konkurencyjność polskich przedsiębiorstw

Celem artykułu jest identyfikacja i charakterystyka najważniejszych zasobów, które w największym stopniu wpływają na konkurencyjność polskich przedsiębiorstw, także konkurencyjność międzynarodową. Realizacja celu wymagała przeprowadzenia badań empirycznych, które zostały wykonane na grupie polskich przedsiębiorstw charakteryzujących się ponadprzeciętnym wzrostem. Jako metoda badawcza została zastosowana metoda wielu studiów przypadków, pozwalająca na uzyskanie jakościowych informacji nt. badanych zasobów przedsiębiorstw. Wyniki zostały zaprezentowane zgodnie z zaproponowaną typologią zasobów w podziale na zasoby materialne, niematerialne i kombinacje. W  artykule zostały szczegółowo przedstawione najważniejsze z punktu widzenia konkurencyjności cechy zasobów. Wnioski wskazują, iż polskie przedsiębiorstwa o ponadprzeciętnym wzroście posiadają zasoby, których cechy w pełni odpowiadają teorii zasobowej, a także teorii wiedzy (knowledge based view). Po drugie, z badań autora wynika, iż nie tylko same zasoby kształtowały przewagę konkurencyjną badanych firm, ale także idiosynkratyczne powiązania między nimi. Po trzecie, znaczenie zasobów z punktu widzenia ich wpływu na konkurencyjność w badanych przedsiębiorstwach różni się istotnie z wynikami badań przedsiębiorstw nieselekcjonowanych z punktu widzenia ponadprzeciętnego wzrostu. Ponadto, wyniki badań wskazują na znaczne upodobnienie się polskich przedsiębiorstw do wysoce zinternacjonalizowanych przedsiębiorstw z krajów najwyżej rozwiniętych na świecie, o czym świadczy zarówno struktura, hierarchia, jak i właściwości najważniejszych zasobów wskazanych przez badane firmy.

Słowa kluczowe: przedsiębiorstwo, konkurencyjność, zasoby, ponadprzeciętny wzrost
Kody JEL: F23, M16
Artykuł: PDF



Marzanna K. Witek-Hajduk - Formy umiędzynarodowienia polskich przedsiębiorstw na rynkach zaopatrzenia

Celem artykułu jest klasyfikacja i charakterystyka korzyści i ograniczeń poszczególnych form umiędzynarodowienia przedsiębiorstw na rynkach zakupów z odwołaniem się do etapowych koncepcji umiędzynarodowienia, a także wykazanie, że dominującą formą internacjonalizacji polskich przedsiębiorstw na rynkach zakupów pozostaje import oraz identyfikacja różnic co do form internacjonalizacji zakupów stosowanych przez polskie przedsiębiorstwa będące i nie będące oddziałami/filiami koncernów międzynarodowych. W  artykule wykorzystano wyniki badań pierwotnych z zastosowaniem techniki CATI zrealizowane na łącznej próbie 244 losowo wybranych średnich i dużych polskich przedsiębiorstw przemysłu elektromaszynowego pozyskujących zasoby na rynkach zagranicznych.
Badania pokazały, że import jest formą umiędzynarodowienia na rynkach zakupów stosowaną przez największą część (91,8%) badanych polskich przedsiębiorstw, w tym przez prawie wszystkie przedsiębiorstwa nie będące oddziałami/filiami przedsiębiorstw zagranicznych (aż 96,7%) oraz mniej, bo 87,1% oddziałów/filii koncernów międzynarodowych. Kapitałowe formy umiędzynarodowienia na rynkach zaopatrzenia są stosowane przez znacznie większy odsetek oddziałów/filii koncernów międzynarodowych niż przedsiębiorstw nie będących oddziałami/filiami przedsiębiorstw zagranicznych. Badane oddziały/filie koncernów międzynarodowych w Polsce cechują się większym niż przedsiębiorstwa nie będące oddziałami/filiami przedsiębiorstw zagranicznych stopniem umiędzynarodowienia zakupów i stosowały na zagranicznych rynkach zaopatrzenia bardziej zaawansowane, w  tym kapitałowe, formy internacjonalizacji.

Słowa kluczowe: internacjonalizacja, umiędzynarodowienie zaopatrzenia, zakupy na rynkach międzynarodowych, pozyskiwanie zasobów za granicą, formy umiędzynarodowienia zakupów
Kody JEL: F23
Artykuł: PDF



Dariusz Cezary Kotlewski - Endogeniczne i egzogeniczne czynniki wzrostu gospodarczego

Celem artykułu jest wyjaśnienie udziału głównych czynników determinujących poziom wzrostu gospodarczego zarówno w krótkim i jak i w długim okresie. Analiza dotyczy gospodarki otwartej, inicjalnie zrównoważonej wewnętrznie i zewnętrznie. Przyjęto założenie, że inwestycje czysto kapitałowe są zrównoważone z inwestycjami w innowacje oraz że inwestycje w nowy kapitał są zrównoważone z inwestycjami w wymianę starego kapitału. W odróżnieniu od czynników endogenicznych, które oddziaływują na wzrost gospodarczy w sposób zbliżony, ale nie identyczny, do neoklasycznego, czynniki egzogeniczne w znacznym stopniu mają charakter mnożnikowej interwencji, którą można opisać przy pomocy silnie zmodyfikowanego modelu IS-LM-BP. Oprócz inercji gospodarczej działającej w dłuższym okresie oraz krótkookresowego działania mnożnikowego, występuje jeszcze natychmiastowa stymulacja, którą należy uwzględnić w modelu.
W artykule przedstawiono podstawowy model bazujący od strony popytu na funkcji długu według autorskiego pomysłu oraz na funkcji konsumpcji inspirowanej w pewnym zakresie przez teorię racjonalnych oczekiwań. Od strony podaży model bazuje na funkcjach kosztu, przychodów i zysku inspirowanych przez teorię cyklu życia produktu według R. Vernona. Funkcje te synchronizuje się ze sobą i łączy w jeden wspólny model, do którego inkorporuje się zmodyfikowany formalnie model IS-LM-BP.
Podstawowy wniosek z przeprowadzonej analizy można sprowadzić do tego, że gospodarka taka, jaka obecnie funkcjonuje, jest tworem heterogenicznym. Jednocześnie jest rynkowa w tym sensie, iż modelowo można utożsamić ze sobą wszystkie rodzaje inwestycji, ale jednocześnie jest poddana wpływom, które według ujęcia neoklasycznego nie mają charakteru rynkowego.

Słowa kluczowe: endogeniczny, egzogeniczny, wzrost, gospodarka, interwencja
Kody JEL: E12, E13, E17, E63, F41, F43, F47, H12, O11, O41
Artykuł: PDF



Ewa Gałecka-Burdziak - Elastyczność funkcji dopasowań na rynku pracy w Polsce

Artykuł podejmuje próbę scharakteryzowania procesu dopasowań pomiędzy uczestnikami rynku pracy – osobami poszukującymi zatrudnienia oraz wolnymi miejscami pracy w Polsce na podstawie danych kwartalnych w okresie 1998-2010. Celem opracowania jest wyznaczenie zakresu wartości elastyczności funkcji względem zmiennych zasobowych (zasobu bezrobotnych oraz zasobu wakatów) oraz strumieniowych (napływu bezrobotnych oraz napływu wakatów). Metodyka analizy związana jest z oszacowaniami parametrów modeli zasobowego oraz zasobowo-strumieniowego łączenia uczestników rynku pracy, również z uwzględnieniem problemu agregacji czasowej danych, co umożliwia określenie relatywnej istotności poszczególnych wielkości ekonomicznych przy kreacji zatrudnienia.
Otrzymane wyniki potwierdzają duże znaczenie wielkości strumieniowych w opisie badanego mechanizmu, nie odrzucając założeń modelu losowego. Jego specyfika może odzwierciedlać przykładowo tę część dopasowań, gdzie znaczenie ma szczęście zdobycia informacji o danej ofercie pracy.
Uzyskane oceny parametrów strukturalnych sugerują występowanie stałych efektów skali z  elastycznością funkcji dopasowań względem zasobu bezrobotnych na poziomie 0,6-0,7 oraz zasobu wakatów 0,3 w przypadku modelu zasobowego. W przypadku modelu zasobowo-strumieniowego wyniki oszacowań wskazują elastyczność funkcji na poziomie około 0,6 i 0,1 względem zasobów odpowiednio bezrobotnych i wolnych miejsc pracy oraz 0,25 i 0,15 względem napływu odpowiednio bezrobotnych i wolnych miejsc pracy.

Słowa kluczowe: funkcja dopasowań, model losowy, model zasobowo-strumieniowy, agregacja czasowa danych
Kody JEL: J63, J64
Artykuł: PDF



Paweł Ożga - Instrumenty pochodne w spółkach notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie

Celem artykułu jest zbadanie skali oraz przesłanek wykorzystania instrumentów pochodnych przez przedsiębiorstwa niefinansowe notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Podstawą analizy były dane zawarte w sprawozdaniach finansowych spółek giełdowych za lata 2007-2010. Ocenie poddano fakt wykorzystywania derywatów, ich rodzaj, wartość rynkową oraz cykliczność ich prezentacji w sprawozdaniach okresowych. Na podstawie zgromadzonych informacji określono liczbę jednostek wykorzystujących instrumenty pochodne, skalę ich stosowania oraz strukturę zabezpieczanych za ich pomocą ryzyk. Uzyskane wyniki zostały porównane z danymi pochodzącymi z wybranych krajów rozwiniętych i rozwijających się. Potwierdzono w ten sposób niski odsetek przedsiębiorstw, które zabezpieczają swoją ekspozycję na ryzyko rynkowe. Ponadto odrzucona została hipoteza o rosnącej skali wykorzystania instrumentów pochodnych, co może świadczyć o  nieprawidłowej identyfikacji ryzyka w polskich spółkach, braku umiejętności zarządzania nim lub też o  braku zrozumienia istoty hedgingu przez zarządzających. W  artykule podjęta została także próba oceny zarządzania ryzykiem w polskich przedsiębiorstwach notowanych na GPW. W tym celu zdefiniowano dwa kryteria odróżniające hedging od spekulacji. Rezultaty analizy prowadzą do wniosku, że co najmniej połowa badanych podmiotów używała instrumentów pochodnych w celach zabezpieczających.

Słowa kluczowe: instrumenty pochodne, derywaty, hedging, spekulacja, arbitraż, zabezpieczenia, ryzyko, zarządzanie ryzykiem, giełda
Kody JEL: G32, G39
Artykuł: PDF

Copyright © Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 1931-2017 ISSN 2300-5238