Archiwum czasopisma
Gospodarka Narodowa


Spis treści numeru 1/2014

Dominik A. Skopiec - Perspektywy internacjonalizacji waluty Chin, streszczenie, artykuł

Alicja Bisewska - Zagrożenia wynikające z ingerencji państwa w chiński system bankowy, streszczenie, artykuł

Joanna Lizińska, Leszek Czapiewski - Performance of Polish IPO Firms: Size and Profitability Effect, streszczenie, artykuł

Ewa Mińska‐Struzik - Rozważania nad aktualnością tradycyjnej teorii handlu międzynarodowego, streszczenie, artykuł

Janusz Sawicki - Dynamika zmian w bilansie płatniczym krajów Unii Gospodarczej i Walutowej - wnioski dla Polski, streszczenie, artykuł

Arkadiusz Świadek - Wpływ wielkości przedsiębiorstw na innowacyjność systemu przemysłowego w Polsce, streszczenie, artykuł

Antoni Chrzonstowski - Wpływ systemów emerytalnych na efekt Laffera w krajach OECD, streszczenie, artykuł


RECENZJE

Recenzja książki: Paul Krugman, Zakończcie ten kryzys, Helion, Gliwice 2013, s. 240 - rec. Marek Lubiński

Recenzja książki: Katarzyna Śledziewska, Regionalizm handlowy w XXI wieku. Przesłanki teoretyczne i analiza empiryczna, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2012, s. 258 - rec. Andrzej Cieślik





Dominik A. Skopiec - Perspektywy internacjonalizacji waluty Chin

Celem artykułu jest analiza międzynarodowego wykorzystania renminbi oraz szans i barier zyskania przez tę walutę statusu waluty międzynarodowej. W artykule przedstawiono warunki internacjonalizacji waluty krajowej i przeanalizowano stopień spełnienia poszczególnych kryteriów przez Chiny. Wskazano także na korzyści i koszty internacjonalizacji, które determinują strategię Chin realizowaną w tym procesie. Zastosowane metody badawcze obejmują analizę danych statystycznych dotyczących zmiennych makroekonomicznych charakteryzujących gospodarkę Chin oraz danych odnoszących się do skali i obszarów międzynarodowego zastosowania renminbi, a także analizę literatury przedmiotu. Autor dowodzi, że traktowanie renminbi jako waluty międzynarodowej jest obecnie nieuzasadnione ze względu na relatywnie niewielkie zastosowanie chińskiego pieniądza w poszczególnych funkcjach waluty międzynarodowej oraz brak spełnienia przez Chiny szeregu kryteriów internacjonalizacji waluty krajowej, w szczególności dotyczących swobody przepływów kapitału i zakresu wymienialności waluty, charakteru systemu kursu walutowego oraz poziomu rozwoju rynku finansowego. W związku z tym renminbi uznano za potencjalną walutę międzynarodową, która ma szansę zyskać status waluty kluczowej w długim okresie po przeprowadzeniu niezbędnych reform przez Państwo Środka. Reformy te obejmują w szczególności zmianę modelu wzrostu gospodarczego (zwiększenie roli konsumpcji i usług w tworzeniu PKB), wspieranie rozwoju systemu finansowego (liberalizacja stóp procentowych i zniesienie restrykcji nadmiernie ograniczających swobodę funkcjonowania rynku finansowego), a także uelastycznienie reżimu kursowego.

Słowa kluczowe: waluta międzynarodowa, kurs walutowy, rezerwy walutowe, rynek finansowy
Kody JEL: F02, F31, F41, G15, G18
Artykuł: PDF



Alicja Bisewska - Zagrożenia wynikające z ingerencji państwa w chiński system bankowy

Celem artykułu jest wskazanie potencjalnych zagrożeń dla systemu bankowego w Chinach. Zastosowaną metodą badawczą jest przegląd literatury i badań empirycznych. Wyniki analizy pokazują, że silna interwencja rządowa w dużym stopniu wpływa na powstawanie zagrożeń dla systemu bankowego i hamuje dalszy rozwój bankowości w kraju.
W chińskim sektorze bankowym dominuje pięć dużych banków państwowych. Na rynku nie ma konkurencji. Dodatkowo detaliczne stopy procentowe są sztucznie utrzymywane na niskim poziomie, a tani kapitał kierowany jest głównie do sektora dużych przedsiębiorstw państwowych. Wysoki wzrost gospodarczy kraju jest w dużym stopniu generowany przez sektor bankowy. Taka polityka doprowadziła jednak do powstania wielu zagrożeń dla systemu, a także dla całej chińskiej gospodarki. Skutkiem nieefektywnej alokacji środków finansowych są bańki cenowe i nadmierne inwestycje we wspieranych przez rząd sektorach. Jednocześnie większości potrzeb w zakresie finansowania przedsiębiorstw prywatnych i osób fizycznych nie jest zaspokajana, dlatego na szeroką skalę rozwija się szara strefa bankowości - zarówno w formie prywatnych instytucji pożyczkowych, jak i poprzez pozabilansową działalność banków komercyjnych. Kolejne duże zagrożenie stanowią okresy nadmiernego kredytowania, które związane są z ogłaszanymi przez rząd centralny planami inwestycyjnymi. Skutkiem tego jest nagromadzenie w bilansach banków niespłacanych kredytów udzielanych rządom lokalnym, które starają się sprostać zaleceniom rządu centralnego. Wnioskiem z artykułu jest konieczność stopniowej liberalizacji stopy procentowej, zmniejszenia interwencji rządowej i dominacji pięciu dużych banków oraz wprowadzenia konkurencyjnego środowiska, aby chiński system bankowy bardziej efektywnie pełnił swoją funkcję.

Słowa kluczowe: chiński system bankowy, kryzys finansowy, bańka kredytowa, bańka cenowa, szara strefa bankowości, represja finansowa
Kody JEL: G21, G28, G32, G01
Artykuł: PDF



Joanna Lizińska, Leszek Czapiewski - Kondycja finansowa spółek dokonujących IPO: znaczenie wielkości i zyskowności

Celem opracowania było zbadanie trzech kwestii. Po pierwsze, czy na polskim rynku, również w okresie kryzysu finansowego, zaobserwować można było krótkoterminowy underpricing i długookresowe przewartościowanie. Ponadto, jeżeli takie anomalie znajdują potwierdzenie, to czy poziom stóp zwrotu był odmienny dla grup zróżnicowanych pod względem wielkości i zyskowności spółki. Po trzecie, obserwowano również zmianę zyskowności w okresie przed i po emisji.
Badania obejmowały problematykę reakcji cenowej na skutek dokonania pierwotnych emisji akcji (IPO) ­ rzez spółki notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie w okresie 2004–2009. Koncentrowały się na determinantach zjawiska na polskim rynku i relacji pomiędzy stopami zwrotu a wielkością spółki i jej zyskownością.
Stwierdzono niższy poziom underpricingu i przewartościowywania w porównaniu z dotychczasowymi badaniami. Dla większych spółek dokonujących emisji odnotowano niższe krótkoterminowe i wyższe długoterminowe stopy zwrotu. Spółki bardziej rentowne przed emisją cechowały się wyższym poziomem underpricingu. Poprawa wskaźników rentowności przed emisją była bardziej znacząca dla większych spółek, również przy mniej gwałtownym spadku ich zyskowności po wejściu na giełdę.

Słowa kluczowe: pierwotne emisje akcji, analiza zdarzeń
Kody JEL: G10, G11, G14, G30
Artykuł: PDF



Ewa Mińska‐Struzik - Rozważania nad aktualnością tradycyjnej teorii handlu międzynarodowego

W ostatnich latach coraz śmielej formułuje się hipotezę głoszącą, że światowym handlem na powrót rządzi klasycznie interpretowana przewaga komparatywna, co umniejsza znaczenie osiągnięć nowych ujęć teoretycznych i zarazem przywraca aktualność tradycyjnej teorii handlu międzynarodowego. Celem artykułu jest próba weryfikacji tak brzmiącej hipotezy. Autorka, stosując rozumowanie dedukcyjne, przeprowadziła pogłębione i krytyczne studia literaturowe, opierając badanie na wnioskach płynących z artykułów w recenzowanych czasopismach oraz raportów organizacji międzynarodowych.
Punktem wyjścia prowadzonych analiz jest diagnoza tendencji rozwojowych we współczesnym handlu światowym z rosnącą w nim rolą gospodarek rozwijających się - w przekroju krajów, a wyrobów zaawansowanej techniki - w przekroju produktów. Stylizowane fakty, wywiedzione na podstawie analiz danych gromadzonych i udostępnianych przez WTO i UNCTAD oraz rezultatów badań empirycznych publikowanych w literaturze przedmiotu odniesiono do wskazań tradycyjnej teorii handlu międzynarodowego. Stwierdzono, że ani dynamizacja handlu krajów rozwijających się, ani zmiany struktury tego handlu, ani tym bardziej przyrosty produktywności w omawianych gospodarkach nie są do pogodzenia z postulatami tradycyjnej teorii handlu międzynarodowego w jej czystej postaci. Dalszy rozwój modeli teoretycznych w kierunku poszukiwania wyjaśnień dla dokonujących się przemian w światowym handlu, jak również wysiłki w kierunku opracowania lepszej miary i poprawy jakości statystyk wydają się nieuniknione.

Słowa kluczowe: handel międzynarodowy, przewaga komparatywna, specjalizacja eksportowa, fragmentacja produkcji, handel zadaniami
Kody JEL: F01, F10, F11, F12, F14, F23
Artykuł: PDF



Janusz Sawicki - Dynamika zmian w bilansie płatniczym krajów Unii Gospodarczej i Walutowej - wnioski dla Polski

Celem artykułu jest zbadanie zagrożeń dla stabilności finansowej Polski wynikających z dynamiki zmian zachodzących w bilansie płatniczym. Analizę zmian struktury dochodów i wydatków na rachunku bieżącym przeprowadzono na tle zmian w bilansach płatniczych głównych krajów unii walutowej. Wskazano na przyczyny nierównowagi zewnętrznej krajów Unii Gospodarczej i Walutowej, wyniki podejmowanych reform mających przywrócić wiarygodność i wzrost oraz zagrożenia dla utrzymania rosnących trendów eksportu netto. W artykule pokazano wpływ zmian dokonywanych w polityce UGW na równowagę zewnętrzną Polski. Wzrost eksportu netto, zwłaszcza w krajach peryferyjnych unii walutowej, obserwowany także Polsce, jest wynikiem wzrostu oszczędności w sektorze publicznym i prywatnym. Zahamowanie wydatków w wyniku konsolidacji finansów publicznych i reparacji bilansów instytucji finansowych wymusiło poprawę konkurencyjności (w większości krajów Południa) przez spadek jednostkowych kosztów pracy. W Polsce zarówno niski udział nakładów kapitałowych w całkowitej produktywności zasobów (TFP), jak i inna niż w krajach peryferyjnych UGW struktura rachunku bieżącego stwarzają, w średnim okresie, niebezpieczeństwo destabilizacji finansów zagranicznych, jeżeli nie zostanie utrzymany wzrostowy trend eksportu netto. Zamknięcie kanału wysokich transferów unijnych zwiększy znaczenie eksportu netto jako czynnika wpływającego na równowagę zewnętrzną kraju. Wzrost luki pomiędzy transferami (prywatnymi, publicznymi, saldem dochodów z inwestycji oraz saldem przepływu kapitałów) a saldem bilansu handlowego oraz wzrost relacji pomiędzy międzynarodową pozycją inwestycyjną netto a PKB zagrozi stabilności finansów kraju.

Słowa kluczowe: bilans płatniczy, struktura rachunku bieżącego, zadłużenie, kon­kurencyjność
Kody JEL: F32, F34, F42
Artykuł: PDF



Arkadiusz Świadek - Wpływ wielkości przedsiębiorstw na innowacyjność systemu przemysłowego w Polsce

Przedmiotem artykułu jest kwestia wpływu poszczególnych klas wielkości przedsiębiorstw na aktywność polskiego systemu przemysłowego. Autor stara się odpowiedzieć na trzy zasadnicze pytania: po pierwsze, czy podmioty różnej wielkości odmiennie realizują działalność innowacyjną, po drugie, jeżeli tak, to czy takie zróżnicowanie powinno wpływać na kształtowanie bądź korektę realizowanej w Polsce polityki innowacyjnej, i po trzecie, czy zachowania przedsiębiorstw przemysłowych zlokalizowanych w naszym kraju w badanym obszarze znacząco odbiegają od tych obserwowanych w krajach wysoko rozwiniętych. W krajach przechodzących etap transformacji struktura wielkości przedsiębiorstw wpływa na procesy ekonomiczne, w tym również na aktywność innowacyjną w przemyśle. Głównym celem badania była próba określenia wpływu klas wielkości przedsiębiorstw na ich aktywność innowacyjną w obrębie polskiego systemu przemysłowego, a w konsekwencji określenie warunków brzegowych dla modelowej struktury narodowej sieci innowacji uwzględniającej specyfikę Polski, pozwalającej na umiejętne kreowanie polityki innowacyjnej. Część metodyczna opracowania została przygotowana na podstawie modelowania probitowego bazującego na rachunku prawdopodobieństwa. Badania wskazują, że kluczem do akceleracji rozwoju innowacji jest stymulowanie tej aktywności głównie w podmiotach średnich i dużych. Mikro‐ i małe przedsiębiorstwa zlokalizowane w Polsce charakteryzują się z kolei niskim poziomem skłonności do podejmowania ryzyka. W miarę upływu czasu aktywność innowacyjna tych ostatnich ewoluuje jednak w kierunku ich średnich i dużych odpowiedników. Artykuł wskazał obszary, które powinny być szczególnie wspierane przez politykę innowacyjną państwa, starając się wyznaczyć w Polsce jej długoterminowe ramy.

Słowa kluczowe: innowacja, system, przemysł, wielkość przedsiębiorstw
Kody JEL: E61, R48, L16, O38
Artykuł: PDF



Antoni Chrzonstowski - Wpływ systemów emerytalnych na efekt Laffera w krajach OECD

Celem artykułu było wyznaczenie maksimum krzywej Laffera w gospodarkach poszczególnych krajów OECD posiadających instytucjonalne systemy emerytalne. Do realizacji tego zadania został wykorzystany model matematyczny opracowany wcześniej przez autora. Model przewiduje teoretycznie możliwość wystąpienia efektu związanego z krzywą Laffera w gospodarce z instytucjonalnym systemem emerytalnym. Podstawowa formuła modelu łączy produkt gospodarki tworzący wynagrodzenie czynników wytwórczych (kapitału i pracy) ze zmienną, którą jest stosunek liczby emerytów do liczby pracujących.
Metodyka badania uwzględniała trzy etapy analizy z wykorzystaniem dostępnych danych statystycznych krajów OECD oraz bazy danych Banku Światowego. Pierwszy i drugi etap badania nie wypadł pomyślnie dla wszystkich krajów OECD. Kryteria modelu dla okresu 2001–2010 spełniło tylko 16 gospodarek na 34 zbadanych. Jednakże obliczenia przeprowadzone w oparciu o dane statystyczne potwierdzają przewidywania modelu. Gospodarka każdego kraju OECD może znajdować się w maksimum krzywej Laffera. To maksimum może być związane ze stosunkiem liczby emerytów do liczby pracujących z zakresu od 0 do 1. Może być ono umiejscowione bliżej 0 lub bliżej 1. Zależy to od elastyczności produktu względem kapitału w gospodarce. Przeprowadzone obliczenia nie rozstrzygają jednak, jaka jest rzeczywista w danej gospodarce elastyczność produktu względem kapitału.

Słowa kluczowe: system emerytalny, repartycyjny system emerytalny, kapitałowy system emerytalny, krzywa Laffera, kraje OECD
Kody JEL: C52, E65, H55, J19, O17
Artykuł: PDF

Copyright © Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 1931-2017 ISSN 2300-5238