Archiwum czasopisma
Gospodarka Narodowa


Spis treści numeru 5-6/2012

Andrzej T. Szablewski - Liberalizacja rynku a bezpieczeństwo dostaw gazu, streszczenie, artykuł

Małgorzata Stefania Lewandowska, Tomasz Gołębiowski - Complementarity Between Process and Organizational Innovation of Polish Exporters, streszczenie, artykuł

Michał Brzozowski - Wpływ wahań produkcji i wielkości kredytu na wartość dodaną w polskim przemyśle przetwórczym, streszczenie, artykuł

Alina D. Szypulewska-Porczyńska - Znaczenie zasady wzajemnego uznawania dla integracji rynków usług w Unii Europejskiej, streszczenie, artykuł

Grzegorz Kula - Próba oszacowania wpływów budżetowych z podatków dochodowych w rolnictwie i reformy KRUS, streszczenie, artykuł

Anna E. Grabska - Uwarunkowania ładu spontanicznego i stanowionego w gospodarce Polski okresu transformacji, streszczenie, artykuł


RECENZJE

Recenzja książki: Od kryzysu do ożywienia. Dylematy współczesnej polityki finansowej, redakcja Jan L. Bednarczyk, Wiesława Przybylska-Kapuścińska, CeDeWu.pl Wydawnictwa Fachowe, Warszawa 2011, s. 268 - rec. Marek Lubiński

Recenzja książki: Dorota Niedziółka, Regionalizacja rynków energii, „Monografie i Opracowania”, nr 587, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa 2011, s. 319 - rec. Teresa Pakulska

Recenzja książki: Aleksandra Nowakowska, Zbigniew Przygodzki, Mariusz E. Sokołowicz, Region w gospodarce opartej na wiedzy. Kapitał ludzki – Innowacje – Korporacje międzynarodowe, Difin, Warszawa 2011, s. 224 - rec. Krystyna Poznańska

Konsumpcja i Rozwój - Tadeusz Smuga





Andrzej T. Szablewski - Liberalizacja rynku a bezpieczeństwo dostaw gazu

Przedmiotem artykułu jest analiza związku między liberalizacją a bezpieczeństwem dostaw gazu. Problem jest rozważany w kontekście dwóch podstawowych i powiązanych ze sobą uwarunkowań, które determinowały dotąd strukturę i sposób funkcjonowania sektorów gazu w krajach członkowskich UE. Pierwszym z nich to czynnik geograficzny, czyli fakt lokalizacji kluczowych dla Europy zasobów gazu w krajach pozaeuropejskich, implikujący istnienie zależności krajów europejskich od importu gazu. Drugi to czynnik geopolityczny, dotyczący możliwości wykorzystania gazu jako instrumentu realizacji celów politycznych przez kraje eksportujące to paliwo, w tym zwłaszcza Rosję.
Biorąc pod uwagę te uwarunkowania rysuje się pytanie, czy fakt uzależnienia Europy od importu gazu nie generuje zagrożenia dla bezpieczeństwa jego dostaw i czy w związku z tym nie stanowi to ograniczenia dla możliwego stopnia liberalizacji rynku gazu, w tym zwłaszcza rozwoju konkurencyjnych rynków gazu. Próba zarysowania odpowiedzi na to pytanie jest głównym celem tego artykułu. Za pytaniem tym kryje się bowiem hipoteza, że wyraźnie wolniejszy, w stosunku do sektora elektroenergetycznego, postęp w trwającym już półtorej dekady procesie liberalizacji rynku gazu w ramach Unii Europejskiej, spowodowany był obawami, że liberalizacja tego rynku mogłaby stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa dostaw gazu na obszar Unii.
Analiza tej hipotezy jest o tyle ciekawa i ważna, zwłaszcza z polskiej perspektywy, gdyż stanowi ona podstawę do zrozumienia skali możliwego przełomu, jaki w zakresie relacji między bezpieczeństwem dostaw gazu dla krajów UE a stopniem liberalizacji rynków gazu w tych krajach może przynieść potwierdzenie się doniesień o dokonanej w USA rewolucji na rynku gazu wywołanej technologicznym przełomem w zakresie wydobycia gazu łupkowego.

Słowa kluczowe: konkurencyjny rynek gazu, bezpieczeństwo dostaw i popytu, czynnik geopolityczny, gaz łupkowy
Kody JEL: L95, L97
Artykuł: PDF



Małgorzata Stefania Lewandowska, Tomasz Gołębiowski - Komplementarność innowacji procesowych i organizacyjnych polskich eksporterów

Wiele badań wskazuje na znaczenie innowacji wprowadzanych przez przedsiębiorstwa zarówno samodzielnie jak i w kooperacji dla ich konkurencyjności międzynarodowej. W artykule opartym na badaniach 209 polskich producentów skupiono się na analizie wpływu innowacji procesowych i organizacyjnych na intensywność eksportu oraz udział sprzedaży nowych produktów w łącznej sprzedaży tych przedsiębiorstw. Stwierdzono pozytywną korelację między innowacjami procesowymi (realizowanymi samodzielnie jak i w kooperacji z innymi podmiotami) i intensywnością eksportu przedsiębiorstwa, natomiast hipoteza o takim związku innowacji organizacyjnych z intensywnością eksportu nie została potwierdzona. Ponadto, wykazano, że innowacje procesowe i organizacyjne (samodzielne i w kooperacji) nie wykazują statystycznie istotnego związku z intensywnością sprzedaży nowych produktów przez polskich eksporterów. Wyniki te są wyrazem realizacji tradycyjnych strategii konkurencji opartych na przewadze kosztowej, a nie na dyferencjacji oferty. Analiza związków między innowacjami procesowymi i organizacyjnymi wykazuje pozytywną korelację między tymi typami innowacji jedynie w przedsiębiorstwach o wysokiej intensywności eksportu i dużym udziale nowych produktów w łącznej sprzedaży. Korelacja ta występuje w przypadku innowacji podejmowanych samodzielnie jak i w kooperacji. Autorzy konkludują, że polscy eksporterzy nie wykorzystują w pełni możliwości równoległego wprowadzania innowacji o charakterze komplementarnym, jakimi są innowacje procesowe i organizacyjne i nie osiągają potencjalnej synergii w działalności innowacyjnej.

Słowa kluczowe: innowacje samodzielne, kooperacja w innowacjach, innowacje procesowe i organizacyjne, innowacyjność polskich eksporterów
Kody JEL: L14, O31, C38
Artykuł: PDF



Michał Brzozowski - Wpływ wahań produkcji i wielkości kredytu na wartość dodaną w polskim przemyśle przetwórczym

Artykuł poświęcony jest wpływowi wahań produkcji na tempo wzrostu produktywności pracy w działach polskiego przemysłu przetwórczego w latach 1994-2008. Analizowane jest w nim także znaczenie rozwoju finansowego, mierzonego wielkością kredytu dla sektora prywatnego, jako czynnika bezpośrednio pobudzającego wzrost oraz jego rola pośrednia, polegająca na łagodzeniu skutków wahań produkcji.
Ze względu na produkcyjne powiązania międzysektorowe, w artykule dokonano dekompozycji wahań produkcji na dwie grupy: specyficzne dla działu i transmitowane z pozostałych działów przemysłu przetwórczego. Obie miary wahań produkcji i wskaźnik rozwoju finansowego zostały dodane do zbioru zmiennych wyjaśniających w modelu regresji, w którym zmienną zależną jest tempo wzrostu wartości dodanej na zatrudnionego. Estymowany model regresji został wyprowadzonego z neoklasycznego modelu wzrostu gospodarczego, w którym egzogeniczne tempo postępu technicznego zostało zastąpione zmiennymi opisującymi wysiłek badawczo-rozwojowy, napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych i skalę obciążeń fiskalnych. Do estymacji modelu wykorzystano dane panelowe i technikę Systemowej Uogólnionej Metody Momentów Analiza wyników estymacji modelu regresji sugeruje, że w polskim przemyśle przetwórczym produktywność pracy wydaje się negatywnie zależeć przede wszystkim od wahań produkcji specyficznych dla sektora. Wahania transmitowane z innych sektorów nie spowalniają wzrostu. Rozwój finansowy, mierzony wielkością kredytu dla sektora prywatnego, okazuje się nie sprzyjać łagodzeniu negatywnego wpływu wahań sektorowych na wzrost produktywności, a wydaje się wręcz spowalniać tempo wzrostu wartości dodanej na zatrudnionego.

Słowa kluczowe: wahania produkcji, rozwój finansowy, wzrost gospodarczy, działy przemysłu przetwórczego
Kody JEL: E32, 040, L60
Artykuł: PDF



Alina D. Szypulewska-Porczyńska - Znaczenie zasady wzajemnego uznawania dla integracji rynków usług w Unii Europejskiej

Celem artykułu jest podjęcie tych wątków analizy teoretycznej i empirycznej, które ułatwiają ocenę, jak duże jest pozostawione pole do dalszego otwarcia rynków usługowych państw członkowskich Unii Europejskiej. Zależy to przede wszystkim od przyjętych dotychczas rozwiązań, które stały się podstawą budowy rynku wewnętrznego usług. W konsekwencji, w oparciu o wyróżnione w opracowaniu główne narzędzia budowy rynku wewnętrznego usług, przeprowadzona została klasyfikacja istniejących rozwiązań w implementowanej przez państwa członkowskie UE tzw. dyrektywie usługowej. W świetle analizy można sformułować wniosek o ciągłym istnieniu w Unii Europejskiej znaczącego pola do dalszego otwarcia rynków usługowych państw członkowskich. Wiąże się to z brakiem szerokiego oparcia budowy rynku wewnętrznego usług na zasadzie wzajemnego uznawania, która stwarza największe możliwości pogłębienia integracji rynków usługowych. Dodatkowo, konieczne jest doprowadzenie w ramach rynku wewnętrznego usług do zgodności koniecznych i proporcjonalnych wymagań. Analiza rozwoju integracji rynków usługowych państw Unii Europejskiej po przyjęciu dyrektywy usługowej prowadzi do wniosku, iż ta zmiana regulacyjna nie odwróciła póki co istniejącej na rynku wewnętrznym usług negatywnej tendencji, jeśli chodzi o udział wymiany wewnątrzunijnej w wymianie usługowej ogółem.

Słowa kluczowe: rynek wewnętrzny UE, integracja rynków usługowych, zasada wzajemnego uznawania, dyrektywa usługowa
Kody JEL: F15
Artykuł: PDF



Grzegorz Kula - Próba oszacowania wpływów budżetowych z podatków dochodowych w rolnictwie i reformy KRUS

Celem artykułu jest oszacowanie potencjalnych wpływów budżetowych, jakie sektor publiczny mógłby osiągnąć dzięki obłożeniu dochodów z działalności rolnej podatkiem dochodowym, a także objęcia rolników zasadami powszechnego systemu emerytalnego. Przedstawiono kilka wariantów reformy, jak również problemy związane z wprowadzeniem tych zmian w życie. Symulacje wpływów dokonane są poprzez oszacowanie wysokości dochodów rolników, oparte przede wszystkim na indywidualnych danych o płatnościach obszarowych, a także danych KRUS. Posługując się tymi dochodami, możliwe było obliczenie wysokości podatków dochodowych i składek na ubezpieczenia społeczne. Wyniki wskazują, że po wprowadzeniu analizowanych reform większość gospodarstw do 10 ha nie będzie płacić podatków. Co prawda wpływy z podatków i składek wzrosną, nie jest jednak jasne, czy finanse sektora publicznego na tym skorzystają, ze względu na towarzyszący tym zmianom wzrost wydatków.

Słowa kluczowe: dochody rolników, płatności obszarowe, podatek dochodowy, emerytury
Kody JEL: H24, H55, H71
Artykuł: PDF



Anna E. Grabska - Uwarunkowania ładu spontanicznego i stanowionego w gospodarce Polski okresu transformacji

Celem artykułu jest analiza wybranych uwarunkowań ładu gospodarczego w Polsce odpowiadającego założeniom dwóch teorii kształtowania ładu – teorii ładu spontanicznego F.A. Hayeka oraz teorii ładu stanowionego W. Euckena. W ramach realizacji celu głównego analizie poddano wartości i preferencje polskiego społeczeństwa w początkowych latach transformacji pod kątem ich dopasowania do dwóch powyższych modeli kształtowania ładu gospodarczego. Realizacja tak sformułowanego celu wymagała analizy źródeł wtórnych, w tym literatury fachowej i raportów z międzynarodowych badań empirycznych.
Z przeprowadzonej analizy wynika, że warunkiem sprawnego i efektywnego funkcjonowania ram wyznaczających ład gospodarczy zarówno w ujęciu Euckena, jak i Hayeka jest ich akceptacja przez społeczeństwo. Z kolei akceptacja reguł ładu i zaangażowanie w ich tworzenie zależy od poziomu dostosowania procesu tworzenia ładu i jego reguł do wartości i preferencji społeczeństwa.
Z rozważań prezentujących wybrane wyniki badań mentalności, systemów preferencji i wartości polskiego społeczeństwa w początkowym okresie transformacji wynika, że było ono relatywnie bardziej predysponowane do akceptacji stanowionego modelu kształtowania ładu gospodarczego autorstwa W. Euckena. Uwarunkowania kulturowe, takie jak: duża nieufność wobec władzy formalnej, wysokie oczekiwania od życia, brak zdolności do współpracy, wysoki dystans władzy, niski etos pracy, pragnienie szybkiego wzbogacenia się, a jednocześnie niewielkie doświadczenie w funkcjonowaniu gospodarki rynkowej w tylko ograniczonym stopniu predysponowały polską gospodarkę do wyboru oddolnego modelu kształtowania ładu gospodarczego.

Słowa kluczowe: transformacja, ład gospodarczy, wartości i preferencje społeczeństwa
Kody JEL: B52, D03, D71
Artykuł: PDF

Copyright © Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 1931-2017 ISSN 2300-5238