Archiwum czasopisma
Gospodarka Narodowa


Spis treści numeru 7-8/2012

Piotr Boguszewski, Maria Lissowska - Low Reliance on Credit Among Polish Firms: A Blessing in Disguise at a Time of Financial Crisis?, streszczenie, artykuł

Marek Lubiński - Wpływ banków zagranicznych na stabilność gospodarki kraju goszczącego, streszczenie, artykuł

Andrzej Wojtyna - Banki centralne po kryzysie: czy konieczne są zmiany instytucjonalne w strategii bezpośredniego celu inflacyjnego?, streszczenie, artykuł

Andrzej Cieślik, Jan Michałek, Anna Michałek - Determinanty działalności eksportowej polskich przedsiębiorstw, streszczenie, artykuł

Anna Krajewska - Przyczyny wzrostu zróżnicowania dochodów w Polsce, streszczenie, artykuł

Anna Barwińska-Małajowicz - Polskie migracje zarobkowe na początku XXI wieku – znaczenie sieci migracyjnych, streszczenie, artykuł


RECENZJE

Recenzja książki: Nouriel Roubini, Stephen Mihm, Ekonomia kryzysu, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2011, s. 371 - rec. Marek Lubiński

Recenzja książki: Wolne i Otwarte Oprogramowanie w polskich przedsiębiorstwach, redakcja naukowa Grzegorz Konat, Tadeusz Smuga, Dom Wydawniczy ELIPSA, Warszawa 2011, s. 246 - rec. Andrzej Muszyński

Recenzja książki: Modernizacje czy pozorna modernizacja. Społeczno-ekonomiczny bilans PRL 1944-1989, redaktor naukowy Jędrzej Chumiński, GAJT Wydawnictwo 1991, Wrocław 2010, s. 488 - rec. Andrzej Pieczewski


KONFERENCJE

3rd Polish Law & Economics Conference - Alina Niemiro, Magdalena Smyk





Piotr Boguszewski, Maria Lissowska - Niska zależność od kredytu w polskich firmach – błogosławieństwo w okresie kryzysu finansowego?

Celem artykułu jest wyjaśnienie nieoczekiwanej odporności gospodarki polskiej na skutki globalnego kryzysu finansowego, mimo jej silnej integracji z gospodarkami innych krajów. Stawiamy tezę, że jedną z ważnych przyczyn tej odporności była niska zależność polskich firm od kredytu (niskie wykorzystywanie dźwigni finansowej).
Dla wykazania tej tezy posługujemy się zarówno danymi makroekonomicznymi (stan i zmiany udziału kredytu i zobowiązań w bilansach firm o różnej wielkości), jak i danymi pochodzącymi z badań ankietowych przeprowadzanych corocznie na reprezentatywnej próbie firm przez GUS i NBP.
Z badania wynika, że duża część firm w ogóle nie posługuje się kredytem. Nie są to jednak firmy o złej kondycji, którym odmówiono kredytu. Biorąc pod uwagę również dobrą kondycję finansową przedsiębiorstw w Polsce w ostatnich kilku latach należy zatem wnioskować, że mały zakres posługiwania się dźwignią finansową był świadomym wyborem przedsiębiorstw o lepszej kondycji finansowej które, zgodnie z teorią „pecking order”, posługiwały się w pierwszej kolejności środkami własnymi. Taka struktura finansowania powodowała ich relatywną odporność na okresowe zacieśnienie polityki kredytowej przez banki i, w konsekwencji, słabszą reakcję na warunki kryzysu finansowego.

Słowa kluczowe: gospodarki post-transformacyjne, kryzys finansowy, dźwignia
Kody JEL: G01, G32, P34
Artykuł: PDF



Marek Lubiński - Wpływ banków zagranicznych na stabilność gospodarki kraju goszczącego

Celem artykułu jest próba znalezienia odpowiedzi na pytanie, czy i w jakim stopniu oraz poprzez jakie mechanizmy banki zagraniczne mogą wpływać na stabilność makroekonomiczną i finansową kraju goszczącego. Problem ten był analizowany w świetle literatury przedmiotu, w której wskazuje się zarówno na szanse, jak i zagrożenia związane z obecnością banków zagranicznych. W nurcie krytycznym podkreśla się dyskryminowanie przez nie przedsiębiorstw lokalnych, zwłaszcza małych i średnich, drenowanie środków z rynku miejscowego, szczególnie w czasie załamania w kraju macierzystym, wyprowadzanie rezerw dewizowych itp. Niezależnie od istniejących kontrowersji zarówno refleksja teoretyczna jak i wyniki dostępnych analiz empirycznych nie potwierdzają większości tego typu zarzutów, ale zarazem nie pozwalają na ich zdecydowane odrzucenie. Jest to wyraźnie potwierdzenie złożoności problematyki i ostrzeżenie przed formułowaniem jednoznacznych ocen.

Słowa kluczowe: banki zagraniczne, stabilność ekonomiczna, procykliczność kredytu
Kody JEL: E44, F23, F44
Artykuł: PDF



Andrzej Wojtyna - Banki centralne po kryzysie: czy konieczne są zmiany instytucjonalne w strategii bezpośredniego celu inflacyjnego?

Artykuł ma charakter przeglądowy. Jego celem jest, po pierwsze, próba pokazania – w świetle dyskusji toczącej się wokół przyczyn, przebiegu i skutków obecnego kryzysu – czy i w jakim stopniu uzasadnione są zarzuty formułowane pod adresem polityki pieniężnej. Po drugie, celem jest sprecyzowanie, w jakim zakresie proponowane korekty dotyczą instytucjonalnego wymiaru strategii BCI. Rozważone zostaną propozycje zastąpienia jej strategią celu w postaci stabilizowania poziomu cen (price-level targeting), strategią celu dotyczącego nominalnego PKB (nominal GDP targeting) oraz podwyższenia celu inflacyjnego. Z przeprowadzonej analizy płynie ogólny wniosek, że dopóki nie zostaną rozwiązane szersze dylematy dotyczące optymalnego umiejscowienia funkcji nadzorczych, regulacyjnych i makroostrożnościowych w instytucjonalnej strukturze gospodarki, nieuzasadnione byłyby próby zastąpienia strategii bezpośredniego celu inflacyjnego omówionymi w artykule alternatywnymi rozwiązaniami, niezależnie od zalet wskazywanych przez ich zwolenników.

Słowa kluczowe: banki centralne, polityka pieniężna, strategia bezpośredniego celu inflacyjnego, kryzys finansowy
Kody JEL: E52, E58
Artykuł: PDF



Andrzej Cieślik, Jan Michałek, Anna Michałek - Determinanty działalności eksportowej polskich przedsiębiorstw

Głównym celem artykułu jest empiryczna weryfikacja podstawowej hipotezy wynikającej z modelu Melitza (2003) mówiącej o dodatnim związku między produktywnością firm a ich zaangażowaniem w działalność eksportową przy użyciu danych na poziomie firm dla Polski. Ponadto, w badaniu podjęto próbę endogenizacji produktywności firm, między innymi, poprzez odwołanie się do ich wydatków na działalność badawczo-rozwojową (B+R), wykorzystania kapitału ludzkiego i nowych technologii. Przedstawione przez nas wyniki empiryczne potwierdziły przewidywania modelu Melitza odnośnie występowania dodatniej zależności między produktywnością firm a prawdopodobieństwem wystąpienia eksportu w przypadku polskich firm. Ponadto, przeprowadzona próba endogenizacji produktywności firm wykazała, że na prawdopodobieństwo eksportu w szczególności wpływać może poziom wydatków na B+R oraz wykorzystanie Internetu, natomiast odsetek wykwalifikowanych pracowników w ogóle zatrudnienia nie okazał się być statystycznie istotny. Duże znaczenie w determinowaniu eksportu miała również wielkość firm. Im większa firma tym większe jest prawdopodobieństwo wystąpienia eksportu. Przeprowadzone badania wykazały również, że umiędzynarodowienie firm mierzone wykorzystaniem zagranicznych licencji oraz własnością zagraniczną jest dodatnio związane z prawdopodobieństwem wystąpienia eksportu. Uzyskane przez nas wyniki są zatem zbieżne z wynikami uzyskanymi wcześniej dla innych, dużych krajów należących do Unii Europejskiej.

Słowa kluczowe: działalność eksportowa, zróżnicowanie firm, Polska
Kody JEL: F14, D22
Artykuł: PDF



Anna Krajewska - Przyczyny wzrostu zróżnicowania dochodów w Polsce

Celem artykułu jest: pokazanie skali zróżnicowania dochodów w Polsce w okresie transformacji oraz na tle innych krajów Unii Europejskiej oraz przedstawienie wielorakich uwarunkowań wpływających na poziom zróżnicowania dochodów i ekonomicznych skutków zróżnicowania. Do realizacji tego celu zostały wykorzystane dane statystyczne GUS i Eurostatu oraz wyniki badań empirycznych prowadzonych w Polsce dotyczących zróżnicowania dochodów. W miarę dostępności danych problemy dotyczące Polski analizowane są na tle danych statystycznych dotyczących krajów Unii Europejskiej.
Jedną z konsekwencji zmian systemowych w Polsce jest wzrost zróżnicowania dochodów mierzonych współczynnikiem Giniego, stopą ubóstwa oraz stopą zagrożenia ubóstwem.Poza zmianą systemu społeczno-gospodarczego w znacznym stopniu na wzrost zróżnicowania dochodów wpłynęła prowadzona w Polsce polityka gospodarcza w zakresie wynagrodzeń, rynku pracy i podatków. Na wzrost zróżnicowania dochodów wpłynęło też osłabienie redystrybucyjnej funkcji wydatków publicznych i świadczeń socjalnych przedsiębiorstw.
Kolejnych przyczyn pogłębienia się nierówności można upatrywać w sposobie przeprowadzania prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych oraz rozszerzaniu się zakresu szarej strefy i korupcji.
Artykuł kończy się konkluzją, iż zarówno członkostwo Polski w Unii Europejskiej, jak i obecny kryzys, powinny przyczynić się do skorygowania prowadzonej w Polsce polityki gospodarczej i społecznej oraz skłonić do podejmowania działań zmierzających do zmniejszenia zróżnicowania dochodów w Polsce.

Słowa kluczowe: zróżnicowanie dochodów, społeczne skutki transformacji, nierówności
Kody JEL: H24, H55, D31, D63
Artykuł: PDF



Anna Barwińska-Małajowicz - Polskie migracje zarobkowe na początku XXI wieku – znaczenie sieci migracyjnych

Celem artykułu jest przedstawienie zmian w znaczeniu sieci migracyjnych dla współczesnych zagranicznych migracji zarobkowych Polaków. Realizacja celu wymagała odwołania się do najważniejszych teoretycznych koncepcji w zakresie procesów migracyjnych oraz syntetycznej charakterystyki zasobów sieciowych i funkcji sieci, w kontekście ich znaczenia dla homo oeconomicus oraz homo dictyous. Nie bez znaczenia było ponadto określenie roli zaufania, jako elementu wzmacniającego sieć migracyjną, jak również pokazanie znaczenia migracyjnego kapitału społecznego („pomostowego” i „wiążącego”) oraz sieci (formalnych i nieformalnych) dla rozwoju procesów migracyjnych. Część teoretyczną przedstawiono w oparciu o wykorzystanie literatury przedmiotu. Natomiast podstawą analizy znaczenia i przemian kapitału migracyjnego oraz sieci migracyjnych były wyniki zastanych badań empirycznych, skonfrontowane z wynikami badań własnych, zrealizowanych w 2010 r. wśród polskich i niemieckich studentów i absolwentów uczelni w miastach partnerskich: Rzeszowie i Bielefeld. Wśród konkluzji, na szczególną uwagę zasługują dwa wnioski. Po pierwsze, niełatwym zadaniem jest znalezienie klucza wyjaśniającego proces zmian w zakresie znaczenia i poziomu migracyjnego kapitału społecznego oraz przemian roli sieci migracyjnych w ostatnim czasie. W okresie poakcesyjnym obserwujemy bowiem z jednej strony wzrost znaczenia sieci migracyjnych, z drugiej osłabienie powiązań, przy czym zmiany te w niektórych sytuacjach dotyczą sieci nieformalnych, kiedy indziej sieci formalnych. Ponadto, przeprowadzona analiza dostarcza istotnych przesłanek, które potwierdzają zachodzące w ostatnim czasie ważne przemiany znaczenia sieci dla zjawisk migracyjnych, przy czym problem ten (ze względu na swoją złożoność i interdyscyplinarny charakter) wymaga podjęcia dalszych działań badawczych.

Słowa kluczowe: zagraniczne migracje zarobkowe, migracyjny kapitał społeczny, kapitał wiążący, kapitał pomostowy, sieci migracyjne
Kody JEL: F22, J61
Artykuł: PDF

Copyright © Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 1931-2017 ISSN 2300-5238