Archiwum czasopisma
Gospodarka Narodowa


Spis treści numeru 10/2012

Janusz Sawicki - Preserving EMU Depends on Success of ESM in Solving the Debt Crisis, streszczenie, artykuł

Tymon Słoczyński - Zastosowanie zasady równych ofiar do oceny sprawiedliwości taryfy podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) w Polsce, streszczenie, artykuł

Łukasz Goczek - Metody ekonometryczne w modelach wzrostu gospodarczego, streszczenie, artykuł

Andrzej Jędruchniewicz - Produkcja we wzrostowej fazie cyklu koniunkturalnego w Polsce, streszczenie, artykuł

Waldemar Florczak - Instytucjonalne uwarunkowania przestępczości w Polsce, streszczenie, artykuł


RECENZJE

Recenzja książki: Gospodarka i polityka makroekonomiczna strefy euro w latach 2008-2010. Skutki kryzysu i słabości zarządzania, redakcja Bogumiła Mucha-Leszko, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2011, s. 262 - rec. Marek Lubiński

Recenzja książki: Grażyna Bartkowiak, Społeczna odpowiedzialność biznesu w aspekcie teoretycznym i empirycznym, Difin, Warszawa 2011, s. 238 - rec. Katarzyna Bachnik





Janusz Sawicki - Trwałość UGiW zależy od powodzenia EMS w rozwiązaniu kryzysu zadłużeniowego

Artykuł przedstawia źródła systemowego kryzysu zadłużeniowego w strefie euro.
Charakterystyka prowadzenia polityki monetarnej w strefie euro wraz z nieefektywną polityką zarządzania długiem, zarówno sektora publicznego jak i prywatnego, powodowały narastanie w ubiegłym dziesięcioleciu systemowego ryzyka. W 2010 roku rynek kapitałowy odkrył popełnione w strefie euro błędy, wywołując kryzys zadłużeniowy. Analiza danych historycznych dla krajów strefy euro, prognozy makroekonomiczne sporządzane w Unii Europejskiej czy w organizacjach międzynarodowych, w połączeniu z obserwacją dynamiki prowadzonych negocjacji zadłużeniowych, prowadzą do następujących wniosków. Europejski Mechanizm Stabilizacji oraz Europejski Bank Centralny, jeżeli będą funkcjonować w sposób elastyczny, są w stanie w najbliższym okresie stabilizować sytuację zadłużeniową. To wymaga jednak ścisłej współpracy pomiędzy krajami peryferyjnym, krajami centrum jak również uzgodnień w ramach tych koalicji. Jest to warunek konieczny, lecz nie wystarczający dla stabilizacji strefy euro. Ponieważ większość krajów strefy jest wysoko zadłużona (co dotyczy nie tylko długu publicznego, lecz także prywatnego), potrzebne jest stworzenie nowego systemu regulacji sektora finansowego wspieranego działaniami, instrumentami które pozwolą krajom peryferyjnym „wyrosnąć z długów”. Do rozwiązania kwestii zadłużenia i do powrotu krajów peryferyjnych na rynek kapitałowy potrzebne będzie częściowa redukcja długu (w bezpośredniej czy pośredniej formie) oraz zewnętrzne wsparcie dla prowadzonych reform. Wysoko zadłużone kraje peryferyjne nie są bowiem w stanie same, z powodów ekonomicznych i politycznych, w krótkim czasie, wdrożyć niezbędne programy dostosowawcze. Jak we wszystkich poprzednich negocjacjach zadłużeniowych kwestie moral hazard, porównywalności traktowania wierzycieli i dłużników oraz warunkowości udzielanej pomocy będą odgrywały rosnącą rolę.

Słowa kluczowe: dług, zarządzanie długiem, stabilność finansowa, Unia Gospodarcza i Walutowa, Europejski Mechanizm Stabilizacyjny
Kody JEL: F34, G15, G18, H63, H68
Artykuł: PDF



Tymon Słoczyński - Zastosowanie zasady równych ofiar do oceny sprawiedliwości taryfy podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) w Polsce

Celem artykułu jest empiryczna analiza zgodności taryfy podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) w Polsce z zasadą równych ofiar absolutnych, tj. jedną z podstawowych zasad sprawiedliwego podziału obciążeń podatkowych. Do realizacji tego celu zastosowano metody analizy zaproponowane przez Fishera [1927] i Younga [1990].
Metoda Fishera polega na określeniu zmienności ofiar ponoszonych przez podatników zgodnie z pewną, założoną na potrzeby analizy, postacią funkcji użyteczności dochodu. Metoda Younga polega na wyznaczeniu tej spośród izoelastycznych funkcji użyteczności dochodu, która w największym możliwym stopniu zrównuje ofiary ponoszone przez podatników; następnie wyznacza się taryfę podatku, która zrównuje ofiary wszystkich podatników względem otrzymanej funkcji użyteczności dochodu, i porównuje tę taryfę z faktyczną taryfą opodatkowania.
Według przeprowadzonej analizy taryfa podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) w Polsce w latach 1999-2008 była dość dobrze dopasowana do wymogów zasady równych ofiar absolutnych a ofiary większości podatników były zrównywane względem sensownych empirycznie funkcji użyteczności. Niemniej, wyróżniono trzy grupy podatników, których obciążenia podatkowe były niższe niż postulowane na gruncie zasady równych ofiar absolutnych, a także opisano zmienność w czasie zgodności taryfy opodatkowania w Polsce z zasadą równych ofiar absolutnych oraz progresywności tej taryfy.

Słowa kluczowe: sprawiedliwość dystrybutywna, sprawiedliwy podział dóbr, zasada równych ofiar, awersja do nierówności, podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT)
Kody JEL: D63, H23, H24
Artykuł: PDF



Łukasz Goczek - Metody ekonometryczne w modelach wzrostu gospodarczego

Celem artykułu jest przegląd i ocena poszczególnych metod ekonometrycznych używanych w modelach empirycznych wzrostu gospodarczego, co ma zasadnicze znaczenie dla ekonomicznego znaczenia tych badań i siły wniosków z nich płynących dla polityki gospodarczej. Przyjętą metodą jest dyskusja teoretyczna poświęcona poszczególnym modelom empirycznym zilustrowana własnymi oszacowaniami omawianych modeli. W badaniu ekonometrycznym wykazano, że preferowaną metodą szacowania dynamicznych modeli wzrostu na danych przekrojowo-czasowych jest Uogólniona Metoda Momentów zastosowana jednocześnie na poziomach i na pierwszych różnicach z korektą błędu w małych próbach. W artykule również wskazano, że w innych zastosowaniach, właściwsze mogą być estymacje prowadzone przy pomocy estymatora Kivieta bądź estymatora PMG.

Słowa kluczowe: wzrost gospodarczy, modele empiryczne, metody ekonometryczne, konwergencja
Kody JEL: O40, O47, C23, C52
Artykuł: PDF



Andrzej Jędruchniewicz - Produkcja we wzrostowej fazie cyklu koniunkturalnego w Polsce

Celem artykułu jest weryfikacja dwóch hipotez, które są podstawowymi elementami austriackiej teorii cyklu koniunkturalnego: 1) ekspansywna polityka pieniężna powoduje wydłużanie produkcji, czyli zwiększanie czasu wytwarzania dobra konsumpcyjnego; 2) obniżki stóp procentowych prowadzą do powstania względnych różnic we wzroście produkcji branż wytwarzających dobra w różnych czasowych odległościach od konsumenta. Przyjęte w artykule metody badawcze są zgodne z metodologicznym stanowiskiem szkoły austriackiej. Zastosowano metodę dedukcji, a więc posłużono się logiką werbalną w analizie kolejności procesów gospodarczych oraz metodę porównawczą, którą wykorzystano przy analizie dynamicznych zmian badanych wielkości. Badania potwierdziły obie hipotezy.
Analiza oparta o przyjęte wskaźniki wykazała, że w Polsce w okresie III kw. 2002 – II kw. 2008, czyli we wzrostowej fazie cyklu Juglara, jak i w krótszych fazach wzrostowych, produkcja dóbr konsumpcyjnych wydłużała się. Analiza wykazała również, że w tym okresie, po obniżkach stóp procentowych NBP, produkcja dóbr najbardziej odległych od konsumenta oraz dóbr trwałych wzrastała szybciej niż produkcja artykułów, które znajdują się w bliższej odległości od finalnego odbiorcy.

Słowa kluczowe: cykl koniunkturalny, kapitał, polityka pieniężna, wydłużanie struktury produkcji, poszerzanie struktury produkcji
Kody JEL: E01, E23, E32, E43
Artykuł: PDF



Waldemar Florczak - Instytucjonalne uwarunkowania przestępczości w Polsce

Głównym celem artykułu jest artykulacja potrzeby empirycznego badania zjawiska przestępczości przy użyciu metodyki badań ekonomicznych. U źródeł tak zdefiniowanego celu leży konstatacja faktu, że polscy ekonomiści wydają się nie postrzegać fenomenu przestępczości poprzez pryzmat swojej dyscypliny naukowej, co stoi w wyraźnym kontraście do światowych trendów badawczych. Cel główny artykułu implikuje jednocześnie jego zawartość merytoryczną, która skoncentrowana jest na kluczowych aspektach operacjonalizacji ekonomicznej teorii przestępczości, stanowiącej podstawowy mechanizm transmisji aparatu pojęciowego ekonomii do problematyki przestępczości. W świetle tej teorii instytucjonalne uwarunkowania przestępczości – na które składają się poszczególne ogniwa systemu egzekucji prawa – pełnią nie tylko funkcję akomodacyjną – ze swej istoty bierną – ale również aktywną, prewencyjną. Druga z wymienionych funkcji łączy się bezpośrednio z tzw. teorią/hipotezą odstraszania, która kwestie funkcjonowania systemu egzekucji prawa wysuwa na czoło swoich rozważań, gdyż każde ogniwo systemu generuje inną składową ogólnego efektu odstraszania.
W artykule omówiono przyczyny, dla których przestępczość powinna być przedmiotem badań ekonomicznych. Są to: ekonomiczna teoria przestępczości i indukowana nią teoria odstraszania, społeczne koszty przestępczości oraz funkcjonowanie sytemu egzekucji prawa. Autor zajmuje również stanowisko w kwestii możliwości prowadzenia badań empirycznych przy użyciu danych dotyczących przestępczości rejestrowanej oraz – odwołując się do danych zastanych – analizuje wybrane aspekty funkcjonowania polskiego systemu egzekucji prawa, ze szczególnym uwzględnieniem więziennictwa.
Treści zawarte w artykule mogą okazać się przydatne dla wszystkich tych, którzy zainteresowani są praktycznymi aspektami pomiaru i modelowania przestępczości przy użyciu analizy ekonomicznej. Nie istnieją bowiem obiektywne przyczyny, które tłumaczyłyby marginalizowanie problematyki przestępczości ze strony środowiska polskich ekonomistów.

Słowa kluczowe: ekonomiczna teoria przestępczości, teoria odstraszania, instytucjonalne uwarunkowani przestępczości, społeczne koszty przestępczości, pomiar kary, dane rejestrowane
Kody JEL: E60, E61, K14, K42
Artykuł: PDF

Copyright © Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 1931-2017 ISSN 2300-5238