Archiwum czasopisma
Gospodarka Narodowa


Spis treści numeru 5-6/2013

Adam Glapiński - Kwestie metodologiczne podejścia ewolucyjnego w ekonomii, streszczenie, artykuł

Marek Lubiński - Międzybankowy rynek pieniężny i zarażenie, streszczenie, artykuł

Rafał Nagaj - Regulacyjna rola państwa na przykładzie polskiego rynku usług telekomunikacyjnych i elektroenergetyki, streszczenie, artykuł

Daniel Wiśniewski - Temporary Brain Drain, Distance to the Frontier, and Welfare at Origin, streszczenie, artykuł

Konrad Kubacki - Wpływ współpracy przedsiębiorstw z sektorem naukowo-badawczym na innowacyjność firm notowanych na GPW w Warszawie oraz NewConnect, streszczenie, artykuł

Artur Wyszyński - Ekonomiczne aspekty wejścia klubów piłkarskich na giełdę, streszczenie, artykuł


RECENZJE

Recenzja książki: Joseph Stiglitz, The Price of Inequality, W.W. Norton & Company, Inc., 2012, s. 414 - rec. Adam Koronowski

Recenzja książki: Ryszard Domański, Ewolucyjna gospodarka przestrzenna, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Poznań 2012, s. 308 - rec. Kazimierz Kuciński

Recenzja książki: Zielona energia w Polsce, redakcja naukowa Dorota Niedziółka, Wydawnictwo CeDeWu.pl, Warszawa 2012, s. 350 - rec. Stanisław Kasiewicz


KONFERENCJE

Neoliberalizm, ordoliberalizm, austriacka szkoła ekonomii a ład gospodarczy kapitalizmu - Anna Chmielak





Adam Glapiński - Kwestie metodologiczne podejścia ewolucyjnego w ekonomii

Problem w tym, że żaden z tych poszczególnych elementów wyjaśniania nie może być wyjaśnieniem dominującym, bowiem zaprzeczałoby to samemu założeniu istnienia ogólnego mechanizmu ewolucyjnego. Mechanizm wyjaśniania ewolucjonistycznego musi więc zakładać założenia dotyczące czynników (aktorów) ekonomicznych, zawierające mechanizm zmiany ich zachowań w nieodwracalny sposób i poprzez samoczynny proces. Z założeń tych wynika czysto empiryczna orientacja ekonomii ewolucyjnej, a w konsekwencji główną jej słabością, rodzącą wiele dalszych problemów metodologicznych jest oczywista trudność prostego wywiedzenia z tych założeń modeli matematycznych. Inną ważną trudnością i słabością jest niska zdolność tej ekonomii do formułowania falsyfikowanych hipotez, co z powszechnie przyjętego dziś popperowskiego punktu widzenia na „naukowość” teorii, obniża jej wiarygodność i status. Kolejną przyczyną słabości i powodem krytyk jest eklektyczność teorii ewolucjonistycznych, wynikająca z naturalnego faktu, że ewolucja ekonomiczna jest związana z procesami ewolucyjnymi leżącymi na zewnątrz systemu ekonomicznego i nieuchronne są tu próby (wbrew ewolucjonistycznym zasadom podejścia endogenicznego) wkraczania ekonomisty na pola innych, „sąsiadujących” dyscyplin. Inna słabość wynika z zasadniczego empirycystycznego i historycystycznego charakteru badań ekonomii ewolucyjnej, co powoduje często brak klarownego rozróżnienia teorii ekonomicznej od historii gospodarczej czy biznesowej. Powyższe słabości metodologiczne i trudności teoretyczne spowodowały w ubiegłym stuleciu powstanie przedwczesnych, konkurujących ze sobą, syntez teoretycznych.
Wnioski i konkluzje wynikające z artykułu dotyczą perspektyw rozwojowych ekonomii ewolucyjnej. W ostatnich kilkunastu latach wyraźnie odchodzi ona od wielkich syntez w rodzaju tych, które tworzyli prekursorzy ewolucjonizmu. Perspektywy jej rozwoju dotyczą obecnie dynamicznie rozwijających się studiów szczegółowych, analizujących procesy ewolucyjne w poszczególnych dziedzinach przemysłu, usług, konsumpcji, kształtowania się rynków zbytu czy zachowań konsumenckich.

Słowa kluczowe: metodologia ekonomii, ekonomia ewolucyjna, neoschumpeterianizm, onto- logia i heurystyka w ekonomii ewolucyjnej
Kody JEL: B25, B41, B52
Artykuł: PDF



Marek Lubiński - Międzybankowy rynek pieniężny i zarażenie

Przedmiotem analizy w artykule jest rola międzybankowego rynku pieniężnego w czasie kryzysu finansowego. Zastosowaną metodą badawczą jest krytyczny przegląd literatury teoretycznej i badań empirycznych. Ostatnio literatura sugeruje, że uzależnienie banków od hurtowego rynku pieniężnego może stać za trudnościami wielu z nich. Sprawny rynek międzybankowy zapewnia efektywny transfer płynności od podmiotów nadwyżkowych do deficytowych, umożliwiając skuteczniejsze pośrednictwo. Ponadto banki powszechnie w coraz większym stopniu polegały na rynku hurtowym jako uzupełnieniu depozytów na żądanie jako źródła finansowania. Powszechne uzależnienie banków od krótkookresowych środków hurtowego rynku pieniężnego uczyniło z niego, obok podobieństwa portfela i zachowań stadnych, jedno z potencjalnych źródeł zarażenia Przez wiele lat nieubezpieczony rynek międzybankowy traktowany był jako wzorcowy przykład rynku efektywnego. Tym niemniej w czasie ostatniego kryzysu finansowego wiele, wydawałoby się niepodważalnych, pewników zostało obalonych. Dlatego w artykule dokonano przeglądu literatury zarówno na temat efektów zewnętrznych, jak i skutków zakłóceń w funkcjonowaniu rynków pieniężnych.
Jedną z najbardziej uderzających cech kryzysu było, wynikające ze zmiany zachowania inwestorów, zamrożenie rolowania długu krótkookresowego. Wspólnym rysem zachowania inwestorów w czasie epizodów kryzysowych był nie tyle wzrost ich ekspozycji na ryzyko, ile raczej uwzględnienie niepewności w sensie Knighta jako niemierzalnego ryzyka. Powoduje to między innymi uwzględnienie w postępowaniu najbardziej pesymistycznego scenariusza.
Niepewność z systemu finansowego zwłaszcza po upadku Lehman Brothers była następnie transmitowana do sfery realnej gospodarki za pośrednictwem spodziewanego zacieśnienia akcji kredytowej, ostrożnościowych oszczędności oraz odroczenie inwestycji, co w sumie złożyło się na ograniczenie popytu.

Słowa kluczowe: banki, pożyczki międzybankowe, rynek pieniężny, kryzys finansowy, ryzyko, niepewność, zarażenie
Kody JEL: D85, E44, G01, G21
Artykuł: PDF



Rafał Nagaj - Regulacyjna rola państwa na przykładzie polskiego rynku usług telekomunikacyjnych i elektroenergetyki

Celem artykułu jest analiza efektów regulacyjnych w obszarze cen oraz jakości świadczonych usług przez przedsiębiorstwa na rynku usług telekomunikacyjnych i sektorze elektroenergetycznym w Polsce w latach 2006-2011. W pracy podjęto ponadto próbę określenia, czy w badanych sektorach regulowanych, gdzie regulator wymusza na przedsiębiorstwach działania efektywnościowe, nie znajduje to odzwierciedlenia w spadku jakości świadczonych usług. Do realizacji tego celu wykorzystane zostały metody analizy opisowej oraz podstawowe metody statystyczne, tj. metody indeksowe. Analiza wykazała, że regulacja cen skupiała się na ustalaniu przez państwo pewnych podstawowych zasad, które powinny być przestrzegane przez przedsiębiorców w procesie ustanawiania oferty cenowej, zatwierdzaniu taryf oraz redukcji oczekiwań cenowych przedsiębiorstw. Na rynku usług telekomunikacyjnych polityka cenowa skupiała się głównie na rynku hurtowym, na obniżce tzw. opłat RIO, natomiast w sektorze elektroenergetycznym na działalności sieciowej i cenach energii elektrycznej dla odbiorców końcowych (celem była redukcja skali ich wzrostu). Skuteczniej politykę cenową (mierzoną spadkiem cen) realizował regulator na rynku usług telekomunikacyjnych. Wykreowany przez regulatora wzrost presji konkurencyjnej na rynku hurtowym i detalicznym oraz działania regulacyjne w odniesieniu do jakości usług spowodowały, że spadkowi cen towarzyszyła również poprawa standardów jakościowych. Chodzi tutaj o parametry wskaźników jakości, poszerzenie wachlarza usług i większą elastyczność ofert. Na rynku energii elektrycznej było odwrotnie. Ceny rosły (choć regulator mocno redukował oczekiwania cenowe przedsiębiorstw) a wprowadzenie regulacji bodźcowej wpłynęło ujemnie na jakość dostaw energii w Polsce, która pozostawała jedną z najgorszych w UE. Analiza wykazała, że regulatorzy winni większy nacisk położyć na regulację jakości usług. Na rynku usług telekomunikacyjnych konieczne wydaje się jednoznaczne określenie zadań instytucji w tym obszarze i dopasowanie katalogu wskaźników jakości i dostępności do realiów rynkowych. Tymczasem w sektorze elektroenergetycznym niezbędne jest rozpoczęcie stałego nadzoru wskaźników jakości, a nie doraźnych kontroli.

Słowa kluczowe: regulacja, polityka cenowa, jakość usług, rynek usług telekomunikacyjnych, sektor elektroenergetyczny
Kody JEL: L43, L50, L94, L96
Artykuł: PDF



Daniel Wiśniewski - Tymczasowy drenaż mózgów, dystans do krajów najbogatszych oraz dobrobyt w krajach wysyłających

Głównym celem tego artykułu jest analiza drenażu mózgów, który może mieć pozytywny wpływ na gospodarki krajów europejskich ze względu na migracje tymczasowe, efekt edukacyjny oraz zwiększone możliwości adaptacji technologii. Współczesne analizy empiryczne potwierdzają, że migracje tymczasowe to powszechne zjawisko, zwłaszcza w czasie kryzysu ekonomicznego, które może mieć pozytywny wpływ na produktywność całkowitą, co w rezultacie prowadzi do zwiększenia możliwości adopcji nowych technologii. Poniższy artykuł rozwija dwuetapowy model generacyjny rozpatrujący możliwy wzrost kapitału ludzkiego wynikający z migracji tymczasowych. Wspomniany model jest zorganizowany w sposób pozwalający zaobserwować zmiany w poziomie kapitału ludzkiego w krajach wysyłających i przyjmujących zarówno w krótkim jak i długim okresie czasu. Następnie ta struktura matematyczna zostaje użyta w symulacji dla sześciu państw europejskich. Każdy kraj doświadcza niespodziewanego szoku gospodarczego wynikającego ze wzrostu lub spadku drenażu mózgów, którego poziom zostaje zablokowany w następnych okresach. Wyniki badań wskazują, że kraje wysoko rozwinięte powinny doświadczyć wzrostu kapitału ludzkiego podczas gdy kraje biedniejsze prawdopodobnie będą nadal cierpiały z powodu drenażu mózgów w dłuższej perspektywie czasowej. Zupełnie inne wnioski można jednak wysnuć w kwestii poziomu dobrobytu. Symulacje wykazują bowiem, że kraje gorzej rozwinięte doświadczą znaczącego wzrostu gospodarczego.

Słowa kluczowe: drenaż mózgów, migracja powrotna, kapitał ludzki, produktywność, dyfuzja technologii
Kody JEL: F22, O15, J61
Artykuł: PDF



Konrad Kubacki - Wpływ współpracy przedsiębiorstw z sektorem naukowo-badawczym na innowacyjność firm notowanych na GPW w Warszawie oraz NewConnect

Celem artykułu jest przedstawienie współpracy przedsiębiorstw z sektorem naukowo-badawczym i jej wpływu na ich podstawowe wskaźniki działalności innowacyjnej (udział przychodów ze sprzedaży innowacji produktowych w sprzedaży ogółem, wdrożenie innowacji produktowych, wdrożenie innowacji procesowych oraz zgłoszenia patentowe), oraz ich zależność od wielkości firmy, rynku notowania i prowadzonych prac badawczo-rozwojowych. Badanie empiryczne przeprowadzono za pomocą specjalnie przygotowanego kwestionariusza skierowanego do spółek notowanych na rynku głównym Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie oraz na rynku alternatywnym NewConnect. Analizę przeprowadzono wykorzystując statystykę opisową, korelację współczynników i estymację parametrów za pomocą metody logit oraz najmniejszych kwadratów. Badania wykazały, iż współpraca z sektorem naukowo-badawczym jest pozytywnie skorelowana i istotnie wpływa na wszystkie wyniki innowacyjne badanych firm, jednakże zaobserwowano, iż rynek notowania nie ma istotnego wpływu na wyniki innowacyjne tych przedsiębiorstw. Obserwacje dokonane w opracowaniu mogą służyć jako istotny sygnał dla osób na kierowniczych stanowiskach lub osób zaangażowanych w tworzenie strategii innowacyjnej firm, iż współpraca z instytucjami o charakterze naukowo-badawczym może przynieść firmom realne korzyści w postaci wyższego poziomu innowacyjności, co w dzisiejszych czasach często decyduje o zdolności konkurencyjnej przedsiębiorstwa.

Słowa kluczowe: badania i rozwój, współpraca w działalności innowacyjnej, innowacje, innowacyjność przedsiębiorstw, transfer wiedzy
Kody JEL: 031, 032
Artykuł: PDF



Artur Wyszyński - Ekonomiczne aspekty wejścia klubów piłkarskich na giełdę

Celem artykułu jest przedstawienie problematyki związanej z wejściem klubów sportowych na rynek giełdowy na przykładzie Spółki Akcyjnej Ruch Chorzów S.A., która 4 grudnia 2008 r. zadebiutowała na rynku NewConnect, prowadzonym jako alternatywny system obrotu przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. W tym celu, z jednej strony, na podstawie przeglądu literatury przedmiotu, pokazano zalety i wady, jak też obowiązki oraz potencjalne zagrożenia dla organizacji sportowej, wynikające z wejścia jej na parkiet giełdowy. Z drugiej, przeprowadzono analizę wyników ekonomiczno-finansowych i sportowych przed wejściem i po wejściu na rynek NewConnect w Warszawie. Pierwszy okres analizy obejmował lata 2005-2007 (przed wprowadzeniem akcji), drugi od 2008 do 2010 r. (po debiucie ma rynku NewConnect). Na podstawie przeprowadzonej analizy stwierdzono, że do najważniejszych zalet dla klubu wynikających z wejścia na rynek NewConnect był dostęp do nowego źródła kapitału. Badana spółka w latach 2008-2011 r. przeprowadziła emisje akcji (oferta prywatna) serii G, H, I, J i K, które następnie wprowadziła do obrotu giełdowego. Zwiększenie kapitału zakładowego wpłynęło na poprawę zarówno kondycji finansowej, jak też wyników sportowych po debiucie na rynku kapitałowym. Stałe podnoszenie kapitału akcyjnego wywarło wpływ z jednej strony na zmniejszenie ryzyka finansowego (wzrost kapitału własnego w strukturze kapitałowej), a z drugiej na poprawę płynności finansowej w porównaniu do innych klubów Ekstraklasy. Po debiucie giełdowym najlepsze wyniki sportowe Ruch osiągnął w sezonie 2009/2010 i 2011/2012 zdobywając kolejno 3 i 2 miejsce w rozgrywkach ligowych.

Słowa kluczowe: rynek kapitałowy, rynek sportu, pierwsza oferta publiczna, kluby sportowe
Kody JEL: G10, G30
Artykuł: PDF

Copyright © Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 1931-2017 ISSN 2300-5238