Archiwum czasopisma
Gospodarka Narodowa


Spis treści numeru 1-2/2013

Dariusz Cezary Kotlewski - Impact of International Trade on Economic Growth, streszczenie, artykuł

Elżbieta Duliniec - Ujęcia teoretyczne wczesnej i szybkiej internacjonalizacji przedsiębiorstw, streszczenie, artykuł

Milena Ratajczak-Mrozek - Proces umiędzynarodowienia a współpraca przedsiębiorstw high-tech z podmiotami zagranicznymi, streszczenie, artykuł

Jakub Janus - Wpływ doświadczeń Banku Japonii na politykę pieniężną Systemu Rezerwy Federalnej w latach 2007-2011, streszczenie, artykuł

Justyna Majewska, Szymon Truskolaski - Usługi wiedzochłonne w stymulowaniu innowacyjności w Polsce, streszczenie, artykuł

Mateusz Pawlak - Overcoming the Divergence Between the National Fiscal Policies in the EU, streszczenie, artykuł

Natalia Gorynia-Pfeffer - Istota koncepcji narodowego systemu innowacji, streszczenie, artykuł


RECENZJE

Recenzja książki: Galor Oded, Unified Growth Theory, Princeton University Press, Princeton & Oxford 2011, s. 325 - rec. Krzysztof Malaga

Recenzja książki: Liberalne przesłanki polskiej transformacji gospodarczej, redakcja naukowa Wacław Jarmołowicz, Katarzyna Szarzec, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2011, s. 301 - rec. Marek Piosik

Recenzja książki: Agnieszka Fihel, Płeć a trwanie życia. Analiza demograficzna, Uniwersytet Warszawski, Wydział Nauk Ekonomicznych, Warszawa 2011, s. 187 - rec. Ewa Frątczak





Dariusz Cezary Kotlewski - Wpływ handlu międzynarodowego na wzrost gospodarczy

Celem artykułu jest wyjaśnienie mechanizmów wpływu handlu międzynarodowego na poziom wzrostu gospodarczego w krótkim i długim okresie. Najpierw analiza odnosi się do teorii obfitości zasobów i wyjaśnia się teoretyczne przyczyny słabości dowodów empirycznych. Zastosowano skrzynkę Edgewortha w celu ukazania wszystkich podażowych mechanizmów dla prowadzenia handlu, co dzięki teorii handlu wewnątrzgałęziowego D.R. Davisa jest możliwe. Z tej analizy wynika, że handel wywołany różnymi zasobami czynników produkcji nigdy nie znajdzie odzwierciedlenia w zagregowanych makroekonomicznych danych empirycznych, dlatego, że jest zawarty w szerszej kategorii handlu motywowanego potrzebą zróżnicowania. Tylko wtedy, gdy handel nie występuje oraz gdy jest dalece niewystarczający teoria obfitości zasobów może się przyczynić do powstania nowych jego strumieni. Fakty te znane są już w aktualnej teorii handlu międzynarodowego, ale zaproponowane zostały pewne nowe rozwiązania techniczne oraz podano nowe niepodważalne wyjaśnienia.
W świetle powyższych ograniczeń, rozwija się model zaproponowany przez P.R. Krugmana, a inspirowany dobrze znaną formułą A.K. Dixita oraz J. Stiglitza dla handlu wynikającego z potrzeby zróżnicowania. Model ten jest uogólniany poprzez rozszerzenie jego podstaw na wszystkie czynniki, oprócz czynnika praca, który jako jedyny był tu wykorzystany przez P.R. Krugmana, m.in. w celu częściowego uratowania logiki bazującej na teorii obfitości zasobów; jednak mimo wszystko potwierdziła się konieczność zastosowania raczej funkcji typu Cobba-Douglasa. Udowadnia się, że podejście P.R. Krugmana do dóbr, jako doskonale symetrycznych w odniesieniu do funkcji użyteczności jest wykonalne oraz stanowi warunek umożliwiający wyrażenie funkcji użyteczności w jednostkach pieniężnych. To pozwala autorowi artykułu na wprowadzenie własnego modelu formalnego, wyjaśniającego jak handel międzynarodowy (i oczywiście handel międzyregionalny dla dużych krajów) wpływa na poziom wzrostu gospodarczego. Aby zakreślić granice zastosowania modelu, prezentuje się również długoterminowy wpływ handlu, w oparciu o tzw. Nową Geografię Ekonomiczną ww. autora z własnym wkładem dotyczącym sektorów słabo uzależnionych od czynnika praca należących do tzw. drugiego sektora.
Głównym wnioskiem z przeprowadzonej analizy jest fakt, że w danym momencie historii gospodarczej wzrost danej gospodarki jest ściśle związany z poziomem międzynarodowego i międzyregionalnego handlu i to zjawisko może być wykorzystane do walki ze spowolnieniami gospodarczymi. Jednocześnie jednak dochodzi do zróżnicowania w poziomie rozwoju gospodarczego w dłuższym okresie pomiędzy krajami i regionami, który to proces jednak zwalnia, dzięki rozwojowi i modernizacji przemysłów należących do drugiego sektora.

Słowa kluczowe: międzynarodowy, wewnątrzgałęziowy, międzygałęziowy, wewnątrz- regionalny, międzyregionalny, handel, wyposażenie, zróżnicowanie, gospodarczy, wzrost, interwencja
Kody JEL: C01, C02, E17, E60, F11, F12, F13, F42, F43, F44, F47
Artykuł: PDF



Elżbieta Duliniec - Ujęcia teoretyczne wczesnej i szybkiej internacjonalizacji przedsiębiorstw

Celem artykułu jest zaprezentowanie i omówienie najważniejszych podejść teoretycznych (modeli) wyjaśniających zjawisko przedsiębiorstw wcześnie umiędzynarodowionych (PWU). Przedstawiają one główne determinanty, wewnętrzne i zewnętrzne, wczesnej i szybkiej internacjonalizacji małych i średnich przedsiębiorstw. Modele zawierają mniej czy bardziej bezpośrednie odniesienia do koncepcji przedsiębiorczości międzynarodowej.
Szczególnie istotne znaczenie mają w większości cechy założycieli/pierwszych właścicieli omawianych przedsiębiorstw. Zastosowano podejście opisowe i porównawcze. Przedstawiono sześć modeli pochodzących od autorów z krajów wysoko rozwiniętych, na które często powołują się badacze piszący o PWU. Są to modele opracowane przez: Madsena i Servaisa; Rasmussana, Madsena i Evangelistę; Rialpa, Rialpa i Knighta; Mainelę, Pernu i Puhakkę, Anderssona; Evers. W artykule zaprezentowano także model polskich autorów, Cieślika i Kąciaka, odnoszący się do związków między transformacją systemową (głównie w krajach Europy Środkowej i Wschodniej), przedsiębiorczością międzynarodową i zakładaniem PWU.
Wskazano na najważniejsze elementy modeli oraz dalsze badania, dla których przedstawione modele mogą się stać punktem wyjścia. Ponadto przedstawiono przewidywane kierunki dalszych badań nad PWU, które mogłyby stanowić kolejne przyczynki do wiedzy na ich temat.

Słowa kluczowe: przedsiębiorstwa wcześnie umiędzynarodowione, born globals, internacjo- nalizacja przedsiębiorstw, przedsiębiorczość międzynarodowa
Kody JEL: F230
Artykuł: PDF



Milena Ratajczak-Mrozek - Proces umiędzynarodowienia a współpraca przedsiębiorstw high-tech z podmiotami zagranicznymi

Celem artykułu jest przedstawienie analizy współpracy przedsiębiorstw high-tech z podmiotami zagranicznymi, uwzględniając ich zaawansowanie procesu umiędzynarodowienia pod względem czasu prowadzenia działań na rynkach zagranicznych i w konsekwencji tego próba wskazania pożądanych kierunków rozwoju na poziomie gospodarki (sugerujących obszary wsparcia dla przedsiębiorstw zaawansowanych technologii, a docelowo wzrost konkurencyjności kraju), jak i indywidualnych przedsiębiorstw (wskazujących potencjalne źródła konkurencyjności). Przedstawiono wyniki badań empirycznych – pocztowego badania ankietowego przeprowadzonego w pierwszej połowie 2011 r. wśród 59 przedsiębiorstw zaawansowanych technologii (zgodnie z podejściem branżowym według klasyfikacji Eurostat) zlokalizowanych w Polsce i prowadzących działalność zagraniczną. Uzyskane wyniki skonfrontowano z innymi dostępnymi badaniami dotyczącymi umiędzynarodowienia, współpracy i przedsiębiorstw high-tech. Zbadano różnice w postrzeganiu kooperacji (w szczególności motywów i barier) z podmiotami zagranicznymi w zależności od tego, jak długo te przedsiębiorstwa prowadzą działalność zagraniczną. Analiza wykazała przede wszystkim wyraźną specyfikę przedsiębiorstw high-tech dopiero rozpoczynających działalność zagraniczną – w fazie początkowej internacjonalizacji. Tym podmiotom trudniej jest rozwijać współpracę z podmiotami zagranicznymi, której jednocześnie bardzo potrzebują. Zasugerowano zarówno konieczność rozszerzenia myślenia o kooperacji poza ideę polityki opartej o klastry, jak i kształtowania kultury pro-kooperacyjnej, podkreślając wykazane w badaniu korzyści wynikające ze współpracy (zwiększenie zasięgu rynkowego, dostęp do wiedzy, know-how i wzrost innowacyjności).

Słowa kluczowe: współpraca przedsiębiorstw, kooperacja, internacjonalizacja, strategia umiędzynarodowienie, sieci gospodarcze, przedsiębiorstwa zaawansowanych technologii, wysokie technologie
Kody JEL: F14, F23, L14, L22, O30, O52
Artykuł: PDF



Jakub Janus - Wpływ doświadczeń Banku Japonii na politykę pieniężną Systemu Rezerwy Federalnej w latach 2007-2011

Celem artykułu jest ocena wpływu doświadczeń Banku Japonii z lat 1991-2006 na sposób prowadzenia i skuteczność polityki pieniężnej Systemu Rezerwy Federalnej USA (SRF) w latach 2007-2011. Przeprowadzona analiza nie ma charakteru czysto porównawczego, a jej zasadniczą intencją jest wskazanie tych składowych polityki pieniężnej SRF, które stanowiły odzwierciedlenie wniosków z pozytywnych i negatywnych lekcji japońskich. Artykuł stanowi także próbę odpowiedzi na pytanie, czy i w jakim stopniu doświadczenia te okazały się przydatne dla zwiększenia skuteczności działań SRF w kryzysie. Szczególną uwagę zwrócono na identyfikację decyzji Banku Japonii, które odpowiadały za niższą od oczekiwanej skuteczność polityki pieniężnej w warunkach stagnacji i deflacji, w szczególności „nadmierny gradualizm”, czyli podjęcie ekspansji monetarnej zbyt późno i w zbyt ograniczonym stopniu. Dokonano także systematyzacji i opisu zmian w sposobie prowadzenia polityki pieniężnej w USA po 2007 r. Podjęty problem został przeanalizowany w świetle literatury przedmiotu, w której powszechnie dowodzi się większą skuteczność antykryzysowej polityki pieniężnej SRF. W toku analizy ustalono, że proces „uczenia się” SRF na doświadczeniach Banku Japonii miał charakter wielowymiarowy i manifestował się z odmiennym natężeniem w poszczególnych składowych polityki pieniężnej SRF. Stwierdzono, że wykorzystanie przez SRF doświadczeń Banku Japonii uwidoczniło się w największym stopniu w czterech obszarach: a) przekonaniu o konieczności strukturalnych zmian w sposobie prowadzenia polityki pieniężnej w warunkach zagrożenia deflacyjnego, b) zastosowaniu „agresywnych” obniżek stóp procentowych oraz wdrożeniu polityki bilansowej przed wystąpieniem zjawisk deflacyjnych, c) wykorzystaniu niekonwencjonalnych instrumentów polityki pieniężnej, jako alternatywy w warunkach zerowej granicy nominalnych stóp procentowych, d) przykładaniu wzmożonej uwagi do stabilności systemu finansowego i wypełniania funkcji pożyczkodawcy ostatniej instancji. Lekcje japońskie w znikomym stopniu przyczyniły się jednak do funkcjonowania SRF na poziomie instytucjonalnym, wpływając niemal wyłącznie na zmiany w zastosowanych w USA narzędziach polityki pieniężnej i sposobie ich wdrożenia.

Słowa kluczowe: polityka pieniężna, bankowość centralna, kryzys finansowy i gospodarczy, System Rezerwy Federalnej USA, Bank Japonii
Kody JEL: E52, E58
Artykuł: PDF



Justyna Majewska, Szymon Truskolaski - Usługi wiedzochłonne w stymulowaniu innowacyjności w Polsce

Celem artykułu jest zbadanie wpływu współpracy technologicznej z dostawcami, szczególnie z usługodawcami usług wiedzochłonnych (KIS) na działalność innowacyjną przedsiębiorstw, oraz w konsekwencji, wskazanie znaczenia narzędzi polityki innowacyjnej stymulujących rozwój KIS. W artykule analizuje się wpływ współpracy technologicznej pomiędzy dostawcami KIS i odbiorcami w polskich sektorach produkcyjnych na prawdopodobieństwo udanych innowacji. W ramach dwuetapowego modelu ekonometrycznego – regresji HRM (hurdle regression model), wykorzystano dane jednostkowe pochodzące z polskiej wersji badania CIS 2008 (Community Innovation Survey).
Stwierdzono, że współpraca technologiczna z dostawcami statystycznie istotnie wpływa na działalność innowacyjną, zwiększając zarówno prawdopodobieństwo dokonania innowacji, jak i udział w przychodach ze sprzedaży wyrobów uzyskanych w efekcie innowacji w przychodach ogółem. Efekt ten jest wyższy w sektorach, które bardziej intensywnie korzystają z KIS, tj. w których wydatki na zakup usług wiedzochłonnych stanowią większą część kosztów działalności gospodarczej. Wnioskiem wynikającym z artykułu jest, że polityka innowacyjna powinna się koncentrować na pośrednim stymulowaniu wykorzystania KIS w przedsiębiorstwach i organizacjach sektora publicznego (poprzez promowanie współpracy), co prowadzi do wzrostu konkurencyjności na poziomie mikroekonomicznym i regionalnym.

Słowa kluczowe: usługi wiedzochłonne, KIS, współpraca technologiczna, polityka innowacyjna, Community Innovation Survey, PNT
Kody JEL: O31, O5
Artykuł: PDF



Mateusz Pawlak - Dążenia do ujednolicenia narodowych polityk fiskalnych w UE

Celem artykułu jest identyfikacja, przedstawienie głównych osiągnięć i porażek oraz analiza potencjalnych scenariuszy związanych z prowadzeniem polityki fiskalnej w ramach regionalnej i ponadnarodowej organizacji sui generis – Unii Europejskiej. Autor weryfikuje stanowiska państw członkowskich wobec przekazania na poziom wspólnotowy narzędzi polityki fiskalnej. W tym kontekście, przedstawione zostają wady i zalety (potencjalnej) wspólnej unijnej polityki fiskalnej, na których ocenę wpływają czynniki tymczasowe takie, jak kryzys finansowy. Starając się dokonać rzetelnej i kompleksowej analizy, autor odnosi się do aktualnej sytuacji gospodarczej i skutków kryzysu, jak również do przeszłych (rozpoczynając od lat 70. XX w.) głównych wyzwań, osiągnięć i przeszkód w prowadzeniu zrównoważonej polityki budżetowej. Przyjęta przez autora metodologia opiera się na podejściu analitycznym, które umożliwia ocenę wspólnych działań państw członkowskich na rzecz ujednolicenia narodowych polityk fiskalnych oraz zbadanie „stosowności” przyjętych środków antykryzysowych. Ponadto, w celu przedstawienia różnorodności kultur politycznych, preferencji i wyzwań wynikających z wielkości gospodarek narodowych autor stosuje metodę porównawczą. Wyniki przeprowadzonej analizy wskazują, iż rządy państw członkowskich dostrzegają potrzebę większej elastyczności w negocjacjach nad ujednoliceniem polityk fiskalnych na poziomie UE i są w stanie ograniczyć swoją „fiskalną suwerenność” (vide: osiągnięcia szczytów antykryzysowych). Niemniej jednak, „dalsze przekazanie kompetencji fiskalnych” czy „jedność fiskalna” nie oznaczają (przynajmniej na razie) całkowitego pozbawienia rządów narodowych kontroli nad sprawowanie polityki fiskalnej.

Słowa kluczowe: polityka fiskalna, unia monetarna, kryzys finansowy, zarządzanie gospodarcze
Kody JEL: E62, E52, F33
Artykuł: PDF



Natalia Gorynia-Pfeffer - Istota koncepcji narodowego systemu innowacji

Celem artykułu jest przedstawienie aktualnych badań teoretycznych na temat koncepcji narodowego systemu innowacji. Artykuł wskazuje na różnorodność definicji takich koncepcji. Większość definicji podkreśla ważność uwarunkowań instytucjonalnych. Literatura przedmiotu dostarcza różnorodne interpretacje elementów narodowych systemów innowacji. Ogólnie ujmując, występują dwie interpretacje systemów innowacji (wąskie i szerokie ujęcie). Wąska interpretacja tego zjawiska przedstawia system innowacji jako powiązanie i współpracę głównych aktorów procesu innowacji: sektora nauki, publicznych i prywatnych instytutów naukowo-badawczych oraz dużych korporacji gospodarczych. Natomiast szerokie ujęcie koncepcji systemów innowacji łączy w sobie cały system współdziałających instytucji oddziaływającego na proces uczenia się, poszukiwania i wykorzystania innowacji. Pomimo, iż występują pewne różnice w interpretacji definicji oraz elementów systemów innowacji, należy podkreślić, iż gospodarki narodowe są odmienne pod względem struktury systemów produkcyjnych i instytucjonalnych. Dlatego też pewne cechy modeli narodowych systemów innowacji nie ulegną zmianie i pozostaną specyficzne dla danych gospodarek narodowych.
W artykule została wykorzystana metoda analizy literatury przedmiotu.
Przedstawienie metod porównawczych systemów innowacji, miało na celu nie tylko zasygnalizowanie różnic występujących w stosowanej w ich wypadku terminologii oraz treści pojęć, ale również wskazanie na zróżnicowanie ram i założeń, cechujących badania empiryczne nad narodowymi systemami innowacji. Pomimo coraz bardziej popularnych koncepcji regionalnego, sektorowego czy też technologicznego systemu innowacji, nadal podkreśla się duże znaczenie narodowego systemu innowacji. Ważną cechą procesów innowacji jest obecnie ich systemowy charakter. W tym kontekście podkreślany jest fakt, iż proces tworzenia zasobów wiedzy innowacji uwarunkowany jest współpracą wielu podmiotów.

Słowa kluczowe: innowacje, narodowy system innowacji, rola instytucji, transfer technologii, elementy narodowego systemu innowacji
Kody JEL: 031, 032, P16
Artykuł: PDF

Copyright © Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 1931-2017 ISSN 2300-5238