Archiwum czasopisma
Gospodarka Narodowa


Spis treści numeru 4/2013

Katarzyna Sum - The Impact of Banking Regulation on the Economic Performance of EU Countries in 2007-2009, streszczenie, artykuł

Leszek Morawski, Aneta Semeniuk - Zakres ubóstwa a reformy podatkowo-świadczeniowe w latach 2006-2010, streszczenie, artykuł

Izabela Kowalik, Ewa Baranowska-Prokop - Determinanty powstawania i motywy ekspansji polskich przedsiębiorstw wcześnie umiędzynarodowionych, streszczenie, artykuł

Krzysztof Ziółkowski - The Activity of Polish Export Companies as a Factor Stimulating the Development of Poland’s Merchandise Exports to Germany, streszczenie, artykuł

Łukasz Gębski - Nadmierne zadłużenie gospodarstw domowych – problem finansowo-prawny czy społeczny?, streszczenie, artykuł

Antoni Chrzonstowski - Efekt Laffera w ubezpieczeniach emerytalnych, streszczenie, artykuł


RECENZJE

Recenzja książki: Marek Gruszczyński, Empiryczne finanse przedsiębiorstw. Mikroekonometria finansowa, Difin, Warszawa 2012, s. 263 - rec. Krzysztof Pytka

Recenzja książki: Praca na czas określony w polskiej gospodarce. Społeczne i ekonomiczne konsekwencje zjawiska, red. Marek Bednarski, Kazimierz W. Frieske, Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, Warszawa 2012, s. 239 - rec. Krzysztof Bartosik





Katarzyna Sum - Rola regulacji sektora bankowego w kształtowaniu wyników gospodarczych państw UE w czasie kryzysu finansowego z lat 2007-2009

Celem artykułu jest zbadanie wpływu poszczególnych form regulacji bankowych na podatność gospodarek krajów UE na kryzys finansowy z lat 2007-2009. Podążając za nurtem literatury zgłębiającym tę tematykę, podatność na kryzys zmierzono za pomocą luki produktowej oraz miesięcznych spreadów długoterminowych stóp procentowych jak i ich wariancji. Za główne czynniki kształtujące podatność na kryzys przyjmuje się wzrost cen nieruchomości, poziom długu publicznego, integrację rynku finansowego w skali międzynarodowej oraz wielkość kredytów w sektorze prywatnym.
Metodą badawczą w niniejszym opracowaniu jest ekonometryczna analiza danych panelowych. Do oszacowania badanych relacji wykorzystano estymator systemowy GMM. Do regresji włączono zmienne będące podstawowymi czynnikami kształtującymi podatność na kryzys oraz obszerny zestaw mierników regulacji bankowych. Ponadto uwzględniono zmienne interakcji pomiędzy miernikami regulacji bankowych i głównymi czynnikami kształtującymi podatność na kryzys celem zbadania krańcowego wpływu wskazanych regulacji na oddziaływanie głównych czynników wywołujących kryzys.
W badaniu uwzględniono 25 krajów UE. Horyzont czasowy badania obejmuje lata 2004-2009 celem uchwycenia tendencji rozwojowych w gospodarkach analizowanych krajów w cyklu koniunkturalnym poprzedzającym kryzys. Tendencje te w znaczący sposób ukształtowały podatność poszczególnych krajów UE na kryzys w latach 2007-2009. Celem uchwycenia badanych relacji w okresie samego kryzysu obliczono stałe efekty czasowe.
Wyniki wskazują na istotną rolę poszczególnych form regulacji bankowych w kształtowaniu odporności gospodarek krajów UE na kryzys oraz na łagodzący wpływ wskazanych regulacji na oddziaływanie czynników wywołujących kryzys.

Słowa kluczowe: regulacje bankowe, boom na rynku nieruchomości, kryzys finansowy
Kody JEL: F36, G15, G28
Artykuł: PDF



Leszek Morawski, Aneta Semeniuk - Zakres ubóstwa a reformy podatkowo-świadczeniowe w latach 2006-2010

Celem artykułu jest identyfikacja wpływu zmian w regulacjach podatkowoświadczeniowych wprowadzonych w Polsce w latach 2006-2010 na zróżnicowanie dochodów gospodarstw domowych. Motywacją do podjęcia tego tematu był szeroki zakres zmian prawnych we wspomnianym obszarze prawa przy równoczesnej wysokiej dynamice wzrostu płac. Zastosowana metoda badawcza polegała na dekompozycji zmian wartości indeksów zróżnicowania dochodów (indeks Giniego, indeks Sena oraz indeksy z rodziny FGT) na części wynikające ze zmian w rozkładzie przychodu oraz regulacji podatkowo-świadczeniowych. W tym celu posłużono się wartościami hipotetycznych dochodów do dyspozycji, wygenerowanych za pomocą podatkowo-świadczeniowego modelu SIMPL, które wykorzystano do wyliczenia wartości Shapleya. Przeprowadzone badanie potwierdziło wyrażane wcześniej w literaturze przedmiotu przekonanie o większym wpływie zmian w rozkładzie przychodów niż zmian regulacyjnych na zmiany w skali zagrożenia ubóstwem. Wyniki analiz wskazują, że w okresie względnie dobrej koniunktury, w latach 2006-2010, bardziej dbano o stworzenie warunków umożliwiających poprawę finansowej opłacalności pracy, niż o zmniejszenie zróżnicowania dochodów. Równocześnie, pomimo silnie pro-efektywnościowego nastawienia, zmiany regulacyjne w analizowanym okresie skutecznie osłaniały dochody najbiedniejszych gospodarstw, o czym świadczy ich wpływ na głębokość i dotkliwość ubóstwa.

Słowa kluczowe: reformy podatkowo-zasiłkowe, rozkład dochodu, dekompozycja Shapleya, model mikrosymulacyjny
Kody JEL: H31, I32, J38
Artykuł: PDF



Izabela Kowalik, Ewa Baranowska-Prokop - Determinanty powstawania i motywy ekspansji polskich przedsiębiorstw wcześnie umiędzynarodowionych

Celem artykułu jest dokonanie przeglądu determinant powstawania i motywów ekspansji przedsiębiorstw wcześnie umiędzynarodowionych (PWU) oraz przedstawienie wyników autorskiego badania empirycznego dotyczącego tej tematyki, przeprowadzonego w Polsce. W artykule zaprezentowano omówienie głównych koncepcji teoretycznych dotyczących wczesnej internacjonalizacji przedsiębiorstw oraz najważniejsze klasyfikacje motywów ekspansji zagranicznej. Na podstawie literatury przedmiotu scharakteryzowano też podstawowe determinanty tworzenia przedsiębiorstw wcześnie umiędzynarodowionych, obejmujące czynniki otoczenia, czynniki sytuacyjne oraz specyficzne cechy założycieli. W przedstawionym badaniu empirycznym wykorzystano metodę wywiadów indywidualnych w grupie menedżerów 10 małych i średnich przedsiębiorstw z różnych branż. Transkrypcje wywiadów przeanalizowano przy zastosowaniu analizy treści (content analysis), korzystając z opracowanego przez autorów zestawu kategorii. W powstawaniu badanych polskich PWU szczególnie istotną rolę odegrały determinanty związane z charakterystyką kierownictwa oraz umiejętnościami łączenia wcześniejszych doświadczeń z możliwościami istniejącymi na rynkach zagranicznych. Wśród motywów ekspansji zagranicznej najistotniejsze były tzw. proaktywne, natomiast motywy tzw. reaktywne traktowane były jako uzupełniające. Zgodność tych wyników z publikacjami zagranicznymi może świadczyć o podobieństwie procesów internacjonalizacji polskich i zagranicznych MŚP, co wymaga potwierdzenia w badaniach ilościowych.

Słowa kluczowe: internacjonalizacja przedsiębiorstw, przedsiębiorstwa wcześnie umiędzynarodowione, motywy eksportu
Kody JEL: F23, M16
Artykuł: PDF



Krzysztof Ziółkowski - Aktywność eksportowa polskich przedsiębiorstw eksportujących na rynek niemiecki – możliwości rozwoju

Celem artykułu jest próba odpowiedzi na pytanie jak będzie kształtował się w przyszłości polski eksport towarów do Niemiec, a także jakie czynniki decydują o tym, że firmy wybierają Niemcy jako rynek zbytu swoich towarów. Rozważania oparto na studiach literaturowych, jak również na rezultatach badań empirycznych wykorzystujących jako narzędzie badawcze ankietę. Pierwszym etapem w konstrukcji prognozy była empiryczna analiza czynników wpływających na eksport polskich towarów do Niemiec – analiza mikroekonomiczna. W tym celu autor posłużył się badaniem ankietowym wśród polskich eksporterów. Zdaniem autora z punktu widzenia celów badania – ankieta wśród firm eksportujących towary do Niemiec jest wystarczająca.
Główne wnioski z przeprowadzonej analizy są następujące: (i) Poza czynnikami makroekonomicznymi (dynamika PKB Niemiec oraz realny kurs walutowy) na eksport polskich towarów do RFN również wpływ mają czynniki mikroekonomiczne, takie jak: ceny produktów, jakość, wzornictwo. (ii) Pomimo kryzysu perspektywy rozwoju polskiego eksportu towarów do Niemiec wydają się dość optymistyczne, a zaprezentowana prognoza pokazuje wzrost eksportu na ten rynek. Zwraca uwagę fakt, że ankietowane polskie przedsiębiorstwa planują systematycznie zwiększać swój eksport na rynek niemiecki. (iii) Ankieta zawierała również pytanie o wykorzystanie narzędzi wspierających polskich eksporterów. Zdecydowana większość firm (95%) odpowiedziała, że nie korzysta z dostępnych form wspierania eksportu, ponieważ albo są zbyt drogie, albo firma nie zna ich. Wydaje się, że istotne byłoby zrewidowanie polityki proeksportowej, tak aby ona była bardziej użyteczna i przyjazna dla polskich firm eksportujących swoje towary na rynek niemiecki.

Słowa kluczowe: eksport towarów, badania sondażowe, prognoza eksportu do Niemiec, nowe, nowe teorie handlu
Kody JEL: F17, F41, F44, F47
Artykuł: PDF



Łukasz Gębski - Nadmierne zadłużenie gospodarstw domowych – problem finansowo-prawny czy społeczny?

Przedmiotem artykułu jest analiza zjawiska nadmiernego zadłużenia gospodarstw domowych, jego przyczyn oraz okoliczności mu towarzyszących. Badania prowadzone były w oparciu o wybrany północnoamerykański oraz europejski dorobek naukowo-badawczy, obowiązującą legislację oraz wynik amerykańskich badań empirycznych dotyczących znajomości i rozumienia pojęć finansowych. Konsekwencje nadmiernego zadłużenia gospodarstw domowych wykraczają poza podstawowe kategorie finansowo-ekonomiczne (m.in. opóźnienia w spłacie zobowiązań, utrata płynności finansowej gospodarstwa domowego) oraz obowiązujące ramy prawne (upadłość konsumencka). Prowadzą one do szeregu problemów społecznych, takich jak utrata bezpieczeństwa/zabezpieczenia finansowego oraz wykluczenie finansowe. Artykuł przywołuje wybrane koncepcje i dokonując ich syntezy wyprowadza wspólne wnioski, a także podejmuje próbę stworzenia wspólnej definicji pojęcia nadmiernego zadłużenia – właściwą zarówno dla Stanów Zjednoczonych, Kanady, państw Unii Europejskiej oraz Polski. Świadomość, że u źródeł nadmiernego zadłużenia znajduje się szereg różnych czynników, takich jak asymetria informacji, oczekiwany, a często nieadekwatny do sytuacji gospodarstwa domowego poziom konsumpcji, praktyki rynku finansowego oraz brak zrozumienia nawet podstawowych kategorii ekonomicznych, stanowić może cenną wskazówkę dla rządów i organizacji pozarządowych zajmujących się tym problemem, w zakresie kompleksowego formułowania zasad i zakresu ochrony konsumentów, edukacji ekonomicznej oraz stwarzania podstaw do bezpiecznego „nowego startu”, dla tych gospodarstw domowych, które w konsekwencji nadmiernego zadłużenia trwale utraciły zdolność do regulowania swoich zobowiązań.

Słowa kluczowe: nadmierne zadłużenie, ochrona konsumenta, upadłość konsumencka, znajomość i rozumienie pojęć finansowych, wykluczenie finansowe
Kody JEL: D01, D20, D11, D14
Artykuł: PDF



Antoni Chrzonstowski - Efekt Laffera w ubezpieczeniach emerytalnych

Celem artykułu jest stworzenie matematycznego modelu zależności w obrębie ubezpieczeń emerytalnych, ze szczególnym uwzględnieniem systemu repartycyjno-kapitałowego, z którym mamy do czynienia w Polsce po reformie z 1999 r. W modelowaniu ekonometrycznym, jakie przeprowadzono w artykule, wykorzystane zostały założenia neoklasycznych modeli wzrostu gospodarczego, zwłaszcza modelu łączonego z dorobkiem naukowym Petera Diamonda, przyjmującego podział życia każdego człowieka na dwa zasadnicze okresy: pierwszy, wiążący się z pracą zawodową i drugi, związany z okresem rentierskim (emerytalnym). Otrzymane analityczne rozwiązanie łączy podstawowe wartości ekonomiczne, które mają wpływ na funkcjonowanie systemu emerytalnego. Zasadnicze równanie modelu, przy odpowiednich założeniach, redukuje się do formuły matematycznej opisującej system repartycyjny, przy innych zaś – do formuły opisującej system kapitałowy. W celu znalezienia wskazanego wyżej równania modelu zastosowano znane w literaturze przybliżenie wykorzystywanych w artykule formuł matematycznych. W następnym kroku otrzymany model zastosowano do pokazania możliwości występowania w gospodarce, w powiązaniu z ekonomią emerytalną, efektu Laffera. Znaleziono rozwiązanie analityczne, które obejmuje podstawowe parametry ekonomiczne wpływające na funkcjonowanie mieszanego systemu emerytalnego (repartycyjno-kapitałowego) i wskazuje na możliwość wystąpienia makroekonomicznej krzywej Laffera w gospodarce. Możliwość tę badano w odniesieniu do podstawowego bodźca wzrostu gospodarczego, jakim jest produkt stanowiący wynagrodzenie czynników wytwórczych: kapitału i pracy. Artykuł potwierdza możliwość wystąpienia efektu Laffera, wskazując na swoiste optimum pojawiające się w każdej gospodarce, która zawiera zinstytucjonalizowany system emerytalny. Występowanie takiego maksymalnego punktu efektywności systemu gospodarczego powinno skłaniać polityków gospodarczych, poszukujących trwałej ścieżki zrównoważonego wzrostu, do uwzględniania tego optimum.

Słowa kluczowe: sysetem emerytalny, repartycyjny system emerytalny, kapitałowy system emerytalny, krzywa Laffera
Kody JEL: C29, E61, H55, J19, O17
Artykuł: PDF

Copyright © Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 1931-2017 ISSN 2300-5238